Miles Davis + 19 - Miles Ahead (1957)

Ik heb boven mijn Miles Davis-besprekingen tot nu toe meestal een overzichtje gezet van wie allemaal op de plaat meespeelt, maar in dit geval: genade, genade.

Uiteraard moeten we wel arrangeur/dirigent Gil Evans noemen. Deze Evans probeerde al in de jaren veertig de complexe ideeën van bebop-jazz te vertalen naar een meer elegant, orkestraal (en voor een blank publiek behapbaar) geluid. Visites aan zijn huis door Miles Davis inspireerden die laatste eerder tot Birth of the Cool (opgenomen in 1949/1950), waaraan Evans ook een bescheiden bijdrage leverde. Miles Ahead zou de eerste plaat zijn die Davis en Evans in het geheel gezamenlijk maakten, later volgden nog illustere werkjes als Porgy and Bess en Sketches of Spain.

Tussen de grofweg twintig andere muzikanten die op deze plaat meespeelden, herkennen we verder sommige namen uit de Birth Of The Cool-sessies, waaronder de -pas onlangs aan Covid-19 overleden- altsaxofonist Lee Konitz. Van Davis’ dagelijkse band is alleen bassist Paul Chambers van de partij. Interessant is verder de aanwezigheid van pianist Wynton Kelly, voor het eerst te horen op een plaat van Miles Davis (een voetnoot voor liefhebbers: volgens mij is dit ook de eerste keer dat Kelly en Chambers samen in de studio zijn).

Enfin, de muziek. Die is elegant, impressionistisch, speels maar tot in de puntjes gearrangeerd. Het soort muziek dat je verwacht te horen bij een filmscène waarin een smoking-dragende spion een blonde femme fatale schaduwt door een casino aan de Riviera, of zoiets. Bijna meer orkestrale neo-klassiek dan jazz, al zijn de banden met swing en bop nog steeds duidelijk.

De keuze van nummers en de arrangementen lijken voornamelijk Evans’ werk, de band die we horen is zijn band, en hij trad ook op als dirigent in de studio.
Het resultaat is een heel verschil met de bluesy clubjazz die we kennen van de trompettist, die hier, in lijn met het de algemene sfeer van verfijning, flügelhorn speelt. Het contrast tussen zijn droge, koele spel, en de meer uitgelaten toon van het orkest werkt hoe dan ook wonderwel. Davis en Evans maken optimaal gebruik van het budget van een major-platenlabel, waardoor een plaat van Miles Davis niet eerder zo verzorgd en artistiek, en vooruit, zo móói heeft geklonken.

Persoonlijk houd ik, eerlijk gezegd, meer van kleine jazzgroepen en een wat rauwer geluid, vandaar dat ik ‘slechts’ vier sterren aan deze opnames geef. Maar: bijzonder goede plaat, die vooral op warme dagen zoals deze heerlijk wegdraait op de achtergrond, en enige aandacht beloont met passages van adembenemende schoonheid.