Eugene McDaniels - Headless Heroes of the Apocalypse (1971)

“We have killed the very earth beneath our feet… yet we still kill each other and speak of the future”, getekend Mc D. alias The Left Rev. Mc D. of dus gewoon Eugene McDaniels. Het mag duidelijk zijn: vrolijke popsongs als ‘A Hundred Pounds of Clay’ en ‘Tower of Strenght’ zoals uit de vroege jaren zestig hoeven we van de man niet meer te verwachten. Er is dan ook veel gebeurd in de Amerikaanse geschiedenis tussen het opnemen van die songs en het maken van Headless Heroes of the Apocalypse, zo’n tien jaar later; denk aan de Civil Rights Movement en de moord op Martin Luther King Jr. om iets bij naam te noemen. Kortom, Amerika was een zootje en deze plaat vertelt het verhaal door de ogen van een gewone zwarte man.

Er wordt meteen stevig afgetrapt met ‘The Lord is Back’, dat met zijn dreigende ondertoon en duidelijke lyrics een goeie voorbode is voor de rest van de plaat. Luister bijvoorbeeld naar ‘Jagger the Dagger’ over het satanisme van Mick Jagger in die tijd. Wat een thema, maar mijn god, wat een song! Eugene wordt hier bijgestaan door de vrouwenstem van Carla Cargill. Het duo is verre van the next Roberta Flack & Donny Hathaway, maar hoor je hen al zingen over “Jagger doing the devil dance”? Het is dan ook net die asynchrone samenzang over die slome, mysterieuze keys en bassen die het nogal eigenaardige thema extra in de verf zetten. De vorm komt dus voort uit de inhoud, en dat is wat grote muziek onderscheidt van goede muziek.
In ‘Headless Heroes’ gaat McDaniels nog een stapje verder en heeft hij het over de zinloosheid van oorlog. De song is een stevige veeg uit de pan aan alle wereldleiders en machthebbers, want waarom vechten we als “nobody knows who the enemy is”, behalve…? Wederom is het genieten, want die heerlijke bas, gitaar en piano loeren daar weer om de hoek om de lyrics kracht bij te zetten.
En dan is daar ineens ‘Susan Jane’! Een vrolijke countrysong die op het eerste gehoor een complete stijlbreuk is met de rest van de plaat. Of moeten we dit zien als een stil protest tegen de lichtvoetigheid van het blanke country-genre? Dat is misschien iets te ver gezocht, maar ik denk toch dat deze song nodig is om de zware thematiek en muziek van de andere songs beter te kunnen verteren. Twee minuten even een luchtig, akoestisch nummertje om klaargestoomd te worden voor het tweede deel. Want het zwaarste moet nog komen…

Gedaan met spelen, want “there’s no amount of dancing we can do, that will ban the bomb, feed the starving children, bring justice and equality to you and me. No amount of dancing is gonna make us free”, wordt er gezongen in ‘Freedom Death Dance’. Actie is er nodig, da’s dus de boodschap, en die wordt nog eens extra duidelijk gemaakt door de nadruk die Eugene op bepaalde woorden legt. De beste zanger is hij niet, maar hij weet als geen ander de juiste emoties over te brengen.
Dat wordt nog eens getoond in ‘Supermarket Blues’ over, het zat er aan te komen, racisme. Door middel van een schets uit het dagelijkse leven (ik hoop van harte geen autobiografische) wordt er veel verteld over the bigger picture. Een aangrijpende song als deze kan de luisteraar onmogelijk onberoerd laten, zeker met een boodschapper als Eugene McDaniels. Wat je je vandaag ook bij racisme mag voorstellen, het valt vast niet meer te vergelijken met wat hier verteld wordt. Wanneer je denkt dat het niet erger kan, wordt er nog een schepje bovenop gedaan. De woede wordt pijnlijk tastbaar en op het einde voel je de tranen opwellen, zowel bij uitvoerder als luisteraar.

Hou de zakdoek nog maar even bij de hand, want ook de 9-minuten durende afsluiter kan je onmogelijk koud laten. ‘The Parasite’ is eigenlijk hetzelfde verhaal, maar dan zovele jaren eerder, bij de indianen. De geschiedenis herhaalt zich klaarblijkelijk.
“They landed in Plymouth, with a smile on the face, they said ‘we’re you’re brothers from a far away place’, the indians greeted them with wide open arms, too simple-minded and trusting to see through the charms”; het refrein wordt een aantal keren herhaald, en elke keer is het een beetje meer huiveren. Want als je de geschiedenis kent, weet je wat er volgt. Hier is al de miserie eigenlijk begonnen. Ik vind het dan ook bijzonder dat de plaat hiermee eindigt. Eigenlijk vind ik de hele opbouw van Headless Heroes geniaal: eerst even duidelijk maken waar het op staat om dan langzaamaan op gang te komen, even te pauzeren en dan al het gal te spuiten. De plaat eindigt dan ook met een lange schreeuw, alsof Eugene wakker wordt uit een verschrikkelijke nachtmerrie. Alleen… het is de realiteit.

Geen blijvertje voor mij, dit album. Ik vind zijn stem niet geweldig en de teksten ook wel wat ´gemaakt´. Als er zoveel grote issues langskomen lijkt dat erg betrokken, maar op de een of andere manier treffen de teksten me niet. In hoeverre is de man begaan met de Indianen als hij ze intussen wel ´simple-minded´ vind, of ben ik dan een zeurpiet? Ook bij de Supermarkt-blues, mooie titel, en ook tekstueel stevig ingestoken komt het gevoel niet. Het zou eventueel een goede hiphoptekst zijn, met dan wat strijdbaarheid erin ofzo. Maar dat is dit niet, en een bluesy gevoel krijg ik er ook niet bij.
Leuke stukken zijn die waarbij het wat uit de band springt. Zo vind ik het duet, met de dissonante zang van de zangeres juist een van de interessantste stukken. Doet me wel een beetje denken aan de toen nog redelijk recente en zeer populaire musical ´Hair´. De ontlading aan het einde vind ik ook fenomenaal sterk. Instrumentaal is het verder ook best rijk voorzien voor die tijd, maar meer dan een krappe voldoende is dit niet voor mij.