Black Unity Trio - Al - Fatihah (1969)

Met: Yusef Mumin (alto saxophone), Abdul Wadud (cello, bass), Hassan Abdur Shahit (percussion)

Dit is toch wel zo'n joekel van een onderbelichte freejazzparel. En dat hij zo onderbelicht is opzicht niet gek. Tot voor kort was deze alleen verkrijgbaar als origineel en die zijn echt nauwelijks te vinden. Daarbij zijn de muzikanten, op Abdul Wadud na dan, ook behoorlijk onbekend. En dat deze heren bleven plakken in Cleveland heeft ze waarschijnlijk ook geen zoden aan de dijk gezet. Maar nu besloot 'Gotta Groove Records' de plaat opnieuw uit te brengen in een gelimiteerde uitgave van 2000 stuks. Op allerlei fora werd er hardop gejuicht en dat maakte me erg nieuwsgierig. Het blijkt een ware cult plaat te zijn en meestal is alle opwinding rond zo'n plaatje niet voor niets.

En wat bleek: dit is freejazz die volledig naar mijn bekkie is. Het is rauw, hard en vulgair. Het laat je letterlijk op het puntje van je stoel zitten. En beluister je het met je ogen dicht raak in een soort van vreemde maar aangename trance. Het saxofoonspel van Yusef Mumin is uiterst intens maar ook erg warm. Hij heeft een prachtige warme toon met een zangere ondertoon, zoals een Noah Howard dat ook heeft. Hoewel hij pittig speelt vliegt hij eigenlijk niet echt uit de bocht. Hetzelfde geldt voor het eigenzinnige maar best toegankelijke cello spel van Wadud. En het ware beest op de plaat is drummer Hasan Abdur Shahid: een gigantische techniek maar hij zoekt constant zijn collega's op. En net als de anderen gaat hij behoorlijk tekeer maar verliest hij zichzelf nergens. Zijn ritme blijft echt een ritme en daarmee blijft hij de stabiele basis van de plaat.

Wat deze plaat zo mooi maakt is een soort verborgen toegankelijkheid. Want ja dit is freejazz maar er lijkt toch een soort structuur onder te liggen waardoor het toch heel aangenaam in het gehoor ligt. De oosters georiënteerde thema's die prachtig worden vertolkt door Mumin dragen daar zeker aan bij. Maar het is ook vooral dat de drie muzikanten zo uitstekend samen spelen. Maar dan ook echt samen: vol met de nodige interactie, ook wanneer de muziek steeds rauwer en harder wordt. Daarnaast zijn er ook nog de nodige rustmomenten waarop stilte juist een belangrijke rol speelt of waarin er plots een duet tussen saxofoon en cello wordt gespeeld. Het basiswoord om deze plaat samen te vatten is voor mij: emotie. Elke noot en toon die word gespeeld hier komt regelrecht uit het hart.

Het blijft me verbazen dat deze muzikanten zo ontzettend onbekend zijn gebleven en wat had ik graag meer van ze willen horen. Deze geweldige remaster is in ieder geval een mooie gelegenheid om naar ze te luisteren. De geluidskwaliteit is adembenemend, zodanig dat ik haast niet geloof dat dit werkelijk in een klein studiootje ergens in Cleveland is opgenomen in 1968. Het is alsof je er live bij bent. Enige minpunt van de reissue is het nogal goedkope karton waarin het wordt geleverd: lijkt een beetje op het wcpapier dat je vroeger op de basisschool had. Maar het mag de pret niet drukken. Bijkomend leuk weetje is dat al het geld in zijn geheel naar de drie muzikanten gaat, die alle drie nog steeds leven. Ik ben in ieder geval heel blij met mijn nummer 171. Wat een ontdekking!

Mooi stukje tekst, Pim! Ik ben 'm nu aan het beluisteren en ben gelijk erg enthousiast. Voor mij zijn het compleet onbekende namen, maar ze weten met hun drietjes wel een intense sfeer te creëren. De drummer is all over the place (in uiterst positieve connotatie) en wanneer Mumin's sax en Wadud's cello samenkomen, wordt het summum niet zelden bereikt. Dit ligt helemaal in m'n straatje!

Op de Bandcamp-pagina kan je overigens heel wat interessante info lezen over de originele release in 1969 (niet in 1971 dus), maar ook de reissue. Ik ben in ieder geval dankbaar dat dit soort platen af en toe nog eens van onder het stof worden gehaald door muzieklabels, anders had ik dit nooit van mijn leven ontdekt.

4,5 sterren

Deze kwam in mijn playlist terecht vanwege de aanprijzingen hierboven van AOVV en de helaas van de site vertrokken Soledad. In de afgelopen maanden heb ik deze een aantal keer beluisterd, helaas deel ik hun enthousiasme niet helemaal.

Dit valt wel aan de wat meer avantgardistische kant van het spectrum, een kant van de jazz die me soms wel en soms niet weet te boeien, afhankelijk van de klik die ik met de plaat voel. Zoals Pim hierboven uitlegt is dit nog wel redelijk gestructureerd, en verre van emotieloos gepriegel. De emotie die hij erin hoort komt bij mij minder binnen, moet ik bekennen.

Misschien vanwege het duidelijk religieuze karakter van de plaat. Nu is dat sowieso niet echt mijn ding, maar het gaat hier meer om toon dan om inhoud, denk ik (er is natuurlijk een hoop prachtige religieuze muziek gemaakt). Maar dit is allemaal zo plechtig en sober en humorloos dat het voor mij meer als een langere donderpreek aanvoelt. Dan kan het allemaal nog zo knap gespeeld en origineel zijn, maar dan merk ik dat ik toch een beetje afhaak.

Gezien de kwaliteit verwacht ik dit nog wel ooit te gaan draaien in de toekomst, en misschien komt de klik dan nog wel.