Deep Purple - Concerto for Group and Orchestra (1969)

En de solo van Blackmore in het First Movement: waanzinnig!!

Deep Purple verkende steeds meer de grenzen van hun muziek om die vervolgens te overschrijden. Op dit vierde album is het op initiatief van toetsenist, hier vooral componist Jon Lord dat de groep experimenteert met kruisbestuiving tussen enerzijds scheurende (prog)rock en anderzijds symfonische romantische muziek met een volledig orkest.
De andere groepsleden zaten hier niet om te springen. Gitarist Ritchie Blackmore niet en al helemaal niet nieuwe zanger Ian Gillan, die dubbel in het diepe werd gegooid: in een nieuwe groep van hoog niveau en dat in dit experiment voor de kiezen krijgen.
Maar ook dirigent Malcolm Arnold en het Royal Philharmonic Orchestra zullen met scheve ogen zijn aangekeken. Intern zal de nodige discussie vooraf zijn gegaan, of dit wel zo’n Concerto for Group and Orchestra wel zo’n goed idee was. Zeker in het Engeland van 1969. Dat het überhaupt doorging is vermoedelijk een wonder op zich.

Het is tevens alweer het tweede album van Deep Purple dat jaar, verschenen in september. Op de oorspronkelijke elpee zijn drie ‘movements’ te horen, onderverdeeld in vier nummers, twee per plaatkant.
Als tiener vond ik dit maar zozo en mijn gevoelens erbij zijn nog altijd gemengd. Waar ik vroeger echter vooral op de rockdelen viel, zijn het nu juist de orkeststukken die me aanspreken. Te vaak beleef ik dat de synthese tussen rock en klassiek is hier nog te veel een poging om (overdreven gesteld) olie met water te mengen.
Mijn moeite zit ‘m vooral in de individuele showcases van respectievelijk Blackmore, drummer Ian Paice en Jon Lord. Helemaal passend in de toenmalige tijdgeest, dát zeker. Nu beleef ik het als minder passend bij een orkest waar het om de compositie met zijn thema’s en motieven gaat. Soms echter lukt het. Als de muziek filmisch is, heb je me beet, zoals het onheilspellende begin van de Second Movement.

In 2002 verscheen een uitgebreide versie, waar een kalme commentaarstem in keurig Engels het concert introduceert en vervolgens Purple zonder orkest Hush, het instrumentale Wring that Neck en het nieuwe Child in Time speelt. Pas daarna, zo blijkt, volgde het orkestrale deel.
Het paste dus in de tijdgeest, neem nou Procol Harum: in 1972 verscheen Live in Concert with the Edmonton Symphony Orchestra.

In een ander muzikaal genre kwam ik laatst het verhaal tegen van bassist Peter Baltes, die metalgroep Accept in 2018 verliet, naar later bleek omdat die groep volgens hem teveel een vaste formule volgt. Hij miste het muzikale avontuur, zoals de symfonische / progrock die hij in in de jaren vóór Accept speelde. Muziek maken met risico's, zoals deze Deep Purple.
Veelzeggend is dat Lord gedurende zijn verdere carrière ruimte bleef maken voor klassiek en diverse kruisbestuivingen. In 2002 trok hij zich zelfs terug uit Purple om andere muziek te kunnen componeren en uitvoeren. Muziek uit de laatste tien jaren van zijn leven, die ik nog eens wil doorspitten.

RonaldjK, ik lees je berichten altijd tot genoegen. Over wat je hierboven beschrijft zet ik toch de nodige vraagtekens. Ik weet niet of je de concertregistratie uit 1969 op dvd wel eens hebt bekeken, je ziet daar een orkest o.l.v. Malcolm Arnold en een rockband die er zichtbaar zin in hadden. In 1999 werd e.e.a. nog een keer dunnetjes over gedaan. Gitarist Ritchie Blackmore was toen niet meer van de partij, Steve Morse was de gitarist van dienst.
Nieuwe zanger Ian Gillan schuwde eind jaren '60, begin jaren '70 volgens mij het experiment niet gezien zijn weergaloze vertolking als Jezus in de allereerste, tevens allerbeste, studio opname van rockopera "Jesus Christ Superstar".

Dank voor je reactie, Hans! De registratie ken ik niet, afgezien van de fragmenten uit docu Rock Family Trees. Maar ik wilde ook niet beweren dat de rest van de groep mordicus tégen dit experiment was. Wél blijkt uit bronnen dat er van tevoren grote twijfels waren bij zowel groep als orkest, op initiatiefnemers Lord en Arnold na.
Toen de knoop eenmaal was doorgehakt, gíngen ze er die woensdag de 24e september ook voor. Na afloop waren de reacties lovend, waarbij die van je vader: mooie herinnering!

Check deze drie bronnen eens:
1. De tekst die Gillan schreef, te horen in het tweede deel:
"What shall I do when they stand smiling at me? Look at the floor and be oh, so cool - Oh, so cool?
How shall I know when to start singing my song? What shall I do if they all go wrong? What shall I do?

What shall I do when they stand laughing at me? Walk through the door and be oh so cool?
How shall I know when to stop singing my song? What shall I do when it all goes wrong?"

2. Hetgeen Gillan en Lord in de docu Rock Family Trees vertellen vanaf 11'38". Drie uitspraken hieruit over de aanloop naar het concert, eerst Jon Lord: "The band were not amused" op 12'40" en Gillan meteen daarna: "First there was a wave of anti-concerto feeling" en "Ritchie said: This is gonna detract from what we are doing on our album, this is gonna detract from the rock stuff." In de docu vertellen ze meer dan ik citeer.

3. Hetgeen Gillan vertelt in de bio Smoke on the Water op p. 82 met de openingszin "It was something we all found very difficult to cope with", waarna hij dit nader uitlegt. Onderaan diezelfde bladzijde meldt hij over het orkest: (...)"if there were any problems with the proposed marriage of rock band and classical orchestra, the vast majority came from the orchestra (...)".

De kritieken na afloop waren echter lovend, waarover Lord en Glover in de docu vanaf 13'36" vertellen. Glover vertelt vervolgens dat Jon Lord door de pers als de "main writer and main composer of the band" werd omschreven, waar de anderen niet blij mee waren.
Glover: "Ritchie in particular got very bitter". En wellicht klinkt dat venijn door in opvolger In Rock, waar we horen wat er gebeurde als Blackmore de ruimte kreeg.

Hoewel er vaak naar verwezen wordt als er weer eens één of andere band met een orkest optreedt, deed Deep Purple het op Concerto For Group And Orchestra het toch allemaal net even anders. Zo gaat het niet om een paar strijkertjes die lamoryant meehuilen met Nothing Else Matters of Send Me An Angel, maar om een speciaal geschreven werk dat samen met een orkest uitgevoerd is. Hoewel dat 'samen' ook weer anders te interpreteren is.

Want nooit hoor je rockband en orkest samen het dak opklimmen. En dat is net datgene wat ik er spannend aan vind. De orkestrale stukken laten zich het best omschrijven als flarden bombastische filmmuziek waar op gezette momenten de band het boeltje vloeiend overneemt om wat jam-achtige rock er doorheen te duwen. Van een echte synthese is (goddank) nooit sprake. En toegegeven, daar moet ik zin in hebben. Het is bij tijd en wijlen erg pretentieus en ook wel wat trippy.

Waar de heren Lord en Blackmore gebruikelijkerwijs hele duels uitvechten met toets en snaar, vecht de band een duel uit met het orkest van Malcolm Arnold. Dat vind ik wel wat hebben. Al luister ik het niet echt vaak.

Mijn versie start ook met een rondje Hush en een fantastische versie van Child In Time (die verveelt mij gekgenoeg nooit). Daarmee heeft Concerto For Group And Orchestra toch nog iets vertrouwde.

Edwynn, dan zou ik toch wat beter luisteren als ik jou was.

Gedaan. En nu?

Als je tot dezelfde conclusie komt wordt het tijd voor een bezoek aan je KNO arts.

Haha, dat zegt mijn lieve echtgenote ook wel eens als ik weer eens niet begrepen heb dat het de bedoeling was om boven te stofzuigen in plaats van een plaatje te draaien en op mijn reet te zitten.

Ik hoor bijvoorbeeld dat in, ik dacht, het tweede deel de pauken overgaan in drums en dat dan het orkest stil valt en de band het overneemt. En verderop gaan de strijkers over in orgel en vice versa. Daarmee is het eerder een duel tussen orkest en band en niet zo zeer een samenspel in de zin van wat je op S&M en Moments Of Glory hoort.

Ik ben erg benieuwd naar wat jij hoort.

The Royal Philharmonic Orchestra en Deep Purple die gezamenlijk het dak beklimmen...

Waarbij de één zijn mond houdt als de ander het van de daken schreeuwt en vice versa.

Dank u voor deze briljante weerlegging van mijn waarneming. *kuch*

Het is inderdaad eerder een duel of dialoog tussen band en orkest dan een synthese. Veel interessanter dan wat we op S&M te horen krijgen. Maar dat komt wellicht vooral doordat synthese in dat geval niet meer betekent dan het orkest dat gewoon een beetje begeleidend meespeelt, waardoor het resultaat melig en kitscherig wordt. Dat heeft Deep Purple goed vermeden. Zeer genietbaar, als je het niet langs de meetlat legt van de grootmeesters uit de klassieke muziek.

Dat laatste is zeker van belang. Deep Purple zet in op een filmmuziekspektakel dat niet al te verfijnd maar wel aanstekelijk is. De gezongen stukken van Ian Gillan vallen wel wat uit de toon en lijken erin te zijn gezet om vooral de dan nieuwe vocalist te presenteren.

Dat vind ik dan weer niet. Ik vind ze niet alleen erg mooi maar ook goed passen in het geheel.

Zo luidt het gezegde: "iets van de daken schreeuwen".

Kan ik nix aan doen. En ik moest toch in de analogie blijven.

Ik lees hierboven hoe de klassieke escapades van Purple en Metallica worden vergeleken. Hoorbaar is dat Jon Lord een klassieke achtergrond had, waardoor klassiek en rock beter versmelten dan bij de Amerikanen. Daar is het orkest een toevoeging, hoorbaar niet een oorspronkelijk onderdeel. Jon Lord doet zich hier met zijn achtergrond als componist gelden, hij bezat muzikale wortels die de heren Metallica ontberen.
En ook al ben ik met mijn 3,5 ster niet woest-enthousiast over deze plaat, ik hoor 'm veel liever dan het "klassieke" werk van de groep uit Californië. Leuke discussie, heren!

Idem hier. Al gebruikte Metallica bijvoorbeeld wel expertise van mensen die er verstand van hadden. Voor de eerste S&M lieten ze Michael Kamen zijn plasje doen over nummers die hij geschikt achtte. Niettemin vind in dat een vervelend Night Of The Proms-sausje hebben.