Lingua Ignota - Sinner Get Ready (2021)

Ik keek erg uit naar dit album na het horen van de single Pennsylvania Furnace. Daardoor schrok ik wat van de heftigheid van de eerste 3 nummers, niet echt iets voor mij. Maar de rest is wat toegankelijker en echt prachtig, met als favoriet Man Is Like a Spring Flower. Misschien dat ik de score nog omhoog gooi als ik gewend raak aan de eerste 3 nummers.

Lingua Ignota houdt mij al een tijdje in haar greep. Haar optreden op Soulcrusher 2019 (festival in Nijmegen) behoort tot een van de meest intense performances waar ik ooit getuige van heb mogen zijn. Het was een optreden waar de term "pijnlijk mooi" voor uitgevonden is: ik stond met tranen in mijn ogen van de schoonheid van Kristin Hayter's stem, maar tegelijkertijd had ik het gevoel dat ik naar iemand stond te kijken die haar diepste demonen recht in het gezicht aankeek en daar duidelijk voor moest lijden op dat moment. Het was dat punt waarop kunst discussies uitlokt: het was ongemakkelijk en gaf stof tot nadenken.

In een thuissituatie merk ik dat All Bitches Die en Caligula niet veel gedraaid worden. Vooral Caligula heeft met Do You Doubt Me Traitor zo'n krankzinnig emotionele sloopkogel dat ik als luisteraar eigenlijk niet meer verder kom dan dat punt. Dit is een ander verhaal op Sinner Get Ready, waar ik de afgelopen week al meerdere keren naar ben teruggekeerd. Het is mijn favoriete studioplaat van Lingua Ignota tot nu toe. Daar waar All Bitches Must Die en Caligula als sound over het algemeen ''industrial/noise meets klassiek'' genoemd kunnen worden, is Sinner Get Ready een fenomenale experimentele Amerikaanse folkplaat met een nadruk op akoestische instrumentatie.

Van wat ik tot nu toe ervaar, is dat Kristin haar zeer persoonlijke invalshoek van voorgaand werk wat meer achterwege laat en meer een religieuze context in ruraal Pennsylvania tentoonstelt. Daarbij weet ze een meesterlijke balans te leggen tussen kritiek op het vertrouwen maar ook het vrezen van God, maar ook zo diep in "karakters" in deze context te gaan dat je het gevoel hebt naar een preker in een dienst te luisteren, of magistrale gezangen die voelen als hymnes. Op I Who Bend the Tall Grasses is dat vooral het gevoel, waarin Kristin met enorm veel venijn en kracht haar woorden op de luisteraar afvuurt met op de achtergrond een plechtige maar zeer onheilspellende orgeldrone.

Het knappe is dat met deze meer ingetogen instrumentatie vergeleken met het voorgaande werk een gelijkende intensiteit wordt behouden. Toch kan ik als luisteraar op een ''fijnere'' manier naar dit album luisteren. Ik word constant bij de strot gegrepen, maar ik lig niet na tien minuten al compleet uitgeteld en hopeloos op de grond. De plaat heeft met nummers als Pennsylvania Furnace, Perpetual Flame of Centralia en The Solitary Brethren of Ephrata stukken die als conventioneel mooi gezien kunnen worden: hier is geen sprake van schurende instrumentatie of extreme vocalen, maar wordt intensiteit gevonden in verstilling. Sinner Get Ready heeft een dynamischer verloop en vooral de instrumentatie is veel interessanter. Een instrumentaal kunststuk vind ik bijvoorbeeld de middensectie van Man Is Like a Spring Flower, waarin Philip Glass-achtige minimal music-patronen in een folkstijl worden gebracht.

Ik ben zwaar onder de indruk van deze plaat. Het is absoluut een kandidaat om in de lange termijn 5* te kunnen krijgen. Van begin tot eind een adembenemende ervaring waar ik ook constant naar wil terugkeren.

Treffende recensie Don Cappuccino. Herkenbaar wat je schrijft m.b.t. Caligula en Do You Doubt Me Traitor in het bijzonder. Ook ik ervaar deze plaat als iets toegankelijker, zonder aan kracht en intensiteit in te boeten.

Ik open met een 4,0, maar een verhoging is niet ver weg.

Precies dit, Don, ook mijn ervaring. De muziek van Kristin Hayter was altijd al uitzonderlijk en zeer indrukwekkend, maar nu heeft ze een plaat gemaakt die ik ook vol kan houden, zonder afbreuk te doen aan de onderliggende en opgevoerde zwaartekracht van haar muziek. Afgelopen weken veelvuldig gedraaid. Magnifieke plaat, intens doch gedoseerd, bezeten doch beheerst, zoals Nico dat ook kon. ik vind het zéér bewonderenswaardig wat voor kunststukje ze hier neerzet en ik denk dat mijn 'album van het jaar' bij deze al vast staat.

Dit jaar al 's zwaar buiten je muzikale luistercomfortzone gestapt? Hier 'n biezonder avontuur, unieke plaat van neoklassieke multi-instrumentaliste Kristin Hayter. Goed, de titels ruiken erg naar christelijkheid en naar 't geloof is Hayter onlangs op wel aparte wijze teruggekeerd.
Z' is klassiek geschoold, volgde erg tegen de zin van haar streng katholieke ouders 'n opleiding piano, opera, zang en polyfonie, Bach bestudeerde ze grondig. Kende een allesbehalve rooskleurig leven, als kind gepest,  'n decennium lang anorexie, bij herhaling slachtoffer van jarenlang huiselijk, zwaar seksueel geweld. Zingt dit nu al een paar platen van zich af, verbijsterend, vol eenzame kwetsbaarheid en mededogen. Vertoefde ervoor met haar extreem gewelddadige (ex-)vriend-muzikant een tijdlang in extreme metalsferen. Vandaar haar verblijf, nog steeds, op het Profound Lore Records-metallabel.
Maar met metal heeft precies deze 'Sinner Get Ready' nu uiteindelijk nog weinig uitstaans. Grunts, riffs, blastbeats, helemaal ver te zoeken. Of 't moet - wel gedoseerd - 't duistere, compromisloos hondsbrutale dan zijn, 't losgeslagene, 't verstoorde, de ijzingwekkende martelslagen op de piano, 't katastrofale en apocalyptische in haar story.  Jawel, wel zeker in haar geval, 't zijn duistere, elk op hun manier tuchteloos eigenzinnige songs, die Kristin, die toch haar hel overleefde, nu in 9 creatieve anthems van Lingua Ignota over je heen stort.
Die naam 'Lingua Ignota', ze eigende hem zich  welbewust toe , 't latijn voor 'onbekende taal'. Via heel eigen naamgeving, bij uitbreiding eigen taalontwikkeling pogen zo dicht mogelijk bij je god te komen, hem uiteindelijk zelfs door je heen laten spreken. Excentriek dus wel zeker, dit alles...
Haar godsvisie gaat terug naar 't streng godvrezende Pennsylvania, waar ze nu woont.
Haar plaat is één grote weerspiegeling van de vaak barre religieuze godsbeleving daar, het thema van godswraak en 't noodzakelijke bekennen en bekeren prominent eroverheen. 't Slachtoffer zoekt steun bij een wrekende god. 't Klinkt bezwerend, zelfs inquisitorisch soms als voor een bijbels tribunaal. Song twee, 'I Who Bend The Tall Grasses', furieuze psalm, zingt op diepe kerkorgeltonen, in allesbehalve devoot woordgebruik, haar god toe haar misbruiker te doden. Ook 'Pennsylvania Furnace', over eenzaamheid en afwezigheid, weer 't onvermijdelijke godsoordeel,  verderfelijk individu wordt de hel ingesleurd door zijn eigen honden.
Haar projecten zijn zowel muzikale uitwegen naar survival als persoonlijke veldslagen tegen vrouwenhaat in relaties, voor empowering van die vrouwen tegen mannelijke overheersing en geweld.
Een in z'n geheel met weinig vergelijkbare plaat dus, die luistert als een lange esoterische muzikale bezwering. Vaak bijtend dissonant , maar overwegend toch behoorlijk melodisch, ja veelvuldig zelfs hemels. Met tientallen instrumenten, vooral piano, orgel en electronica, maar ook percussie, viool, dulcimer, banjo, houtblazers, kerkbelletjes, krekelgeluiden en ook illustrerende veldopnames.
Wees gewaarschuwd, op een bedje van drones en piano zal plaatopener 'The Order Of Spiritual Virgins' uitgebreid starten met Bulgaars klinkende polyfonie, zoals je die ook van Le Mystère des Voix Bulgares kan kennen. Zeker niet verwonderlijk, ze legde er zich ooit intens op toe, dus dergelijke mooi gelaagde samenzang verpakt als pastorale folkhymnes komt voortdurend terug. Zo in 'Repent Now Confess Now', met minimale banjo en stemmen.
Bovendien helemaal niks commercieels aan haar plaat. In 't bijbels vertaalde 'Perpetual Flame of Centralia', spookstad in Pennsylvania met z'n ondergrondse koolmijnbrand sinds 1964, zou je 't enige relatieve hitje van de plaat kunnen zien, de rustigste, meest desolaat mogelijke pianosong die je dit jaar zal horen. Of ook nog misschien 't even serene 'Pennsylvania Furnace', drijvend op piano en haar mooie natuurlijke vibrato.
Maar de plaat bevat dus enorm veel moois. 'The Sacred Linament of Judgment', over schijnheilige evangelisten, de beklijvende biechtsong over de gevallen Jimmy Swaggart, ingepakt in polyfonische folk. In spannend lang uitgebouwd hoogtepunt 'Man Is a Spring Flower', gaat na de repetitieve intro de song biezonder fraai over in dartel georchestreerd minimalisme.
Finaal zing je de kerk uit met een verrukkelijke,  ingetogen Hayter-psalm 'The Solitary Brethren of Efhrata', prachtige melodische samenzang, slepender dan Low, over 't bizarre geloof in Jezus' bloed als afdoende bescherming tegen gevaarlijke virussen...

Met emotionele stem, van lieflijk tot rauw, en de schitterende harmonische lagen waarin die gedijt, staat Lingua Ignota, Kristin Hayter, hier pal in het midden van een theatrale muzikale performance. Op fenomenale wijze drukt haar bloedrode horizon je met de neus op weerzinwekkende sociale feiten en op de tragische en afschrikwekkende verwerking ervan door fanatieke godsdienstbelevers. Aanleiding tot muzikaal genieten en diep existentieel doordenken te over. Blijf wel op 't rechte pad!

De tweede Fantano-tien van het jaar is wederom voor een project waar ik deels erg enthousiast van word en deels nogal kriebelig. De intensiteit waarmee Kristin Hayter haar trauma's in muziek omsmeedt is bewonderenswaardig, zeker nu ze in vergelijking met haar vorige albums toch met een wat - eh, beluisterbaarder geluid komt. Op deze manier kan haar talent voor het creëren van arrangementen wat meer in de schijnwerpers komen te staan, en dat is erg indrukwekkend. Van de instrumentale mokerslagen aan het eind van het openingsnummer, de verrukkelijke aanzwellende blazers in het sowieso fantastisch gecomponeerde PENNSYLVANIA FURNACE en de cellodrones van THE SACRED LINAMENT OF JUDGMENT, overal weet Hayter als geen ander het groteske en het onheilspellende met het ontzagwekkende te combineren. Natuurlijk, in haar vormgeving van de instrumentale zoekt ze soms de grens tussen monumentale pracht en bombastische kitsch op, zoals met het kerkorgel in I WHO BEND THE TALL GRASS, maar tegelijkertijd verrijkt ze het refrein van dit nummer met kletterende bellen en later zelfs wat vervormde elektronica op de achtergrond. Zo houdt ze zich op instrumentaal vlak ver genoeg verwijderd van deze grens, door wanneer nodig nét wat onverwachts over de compositie heen te strooien.

...En dan is het extra jammer dat ze daar op tekstueel en vocaal vlak verwoed overheen sprint. De drempel voor wanneer iets pompeus klinkt mag wat mij betreft best verhoogd worden wanneer de artiest religieuze invloeden in zijn/haar muziek verwerkt, maar wanneer Hayter het heeft over Gods "Golden scythe/Holy sword/Fiery arrows studded with stars" heb ik het gevoel alsof ik naar een matig uitgevoerd audioboek van Dan Browns latere werk aan het luisteren ben. Het helpt dan ook niet mee dat ze precies in de meest theatrale passages haar stemgebruik ook het meest verheft. Dit gebeurt waarschijnlijk met het doel om de intensiteit van de compositie te verhogen, maar mij belet het om het geheel serieus te kunnen nemen. De meeste nummers op dit album kennen wel zo'n moment waarin Hayter alle registers van hoogdravendheid opentrekt en daarmee aan geloofwaardigheid verliest - uit m'n hoofd denk ik zo aan het vrij potsierlijke "eternal devotion" in de opener, het gedeelte van MANY HANDS waarin ze met gezwollen vibrato over koninkrijken en zondevloeden oreert, en zo ongeveer de hele eerste helft van THE SACRED LINAMENT OF JUDGMENT. Sommige nummers gelukkig ook niet: naast PENNSYLVANIA FURNACE denk ik ook aan het spectaculaire MAN IS LIKE A SPRING FLOWER en de afsluiter waarin ze perfect laat zien hoe je religieuze invloeden wél kan verwerken in een liedje zonder associaties met Baudetspeeches op te wekken - op de titel na dan.

Uiteindelijk is het natuurlijk my loss dat Hayters pompeuze esthetiek me regelmatig zo uit de illusie kan trekken. Ik kan me namelijk niet voorstellen hoe geweldig ik deze plaat zou vinden als ik van alles zo overtuigd zou raken als van de momenten waarin ze in mijn ervaring niet uitschiet in haar dosering. Toch hoop ik, heel egocentrisch, dat ze voor haar volgende plaat nóg een paar stapjes richting de menselijkheid kan treden in haar stijlkeuzes, want dan geloof ik dat er echt een meesterwerk in haar zit.

Deze gisteren voor het slapengaan beluisterd, een indrukwekkende ervaring. Zal zeker nog passeren ten huize AOVV, want Kristin Hayter weet wel hoe ze haar stem als effectief wapen moet inzetten. En dit zou dan nog de minst zware plaat van Lingua Ignota zijn, als ik de teksten hierboven mag geloven? Nou toe.

Het deed me qua sfeer trouwens wat denken aan de film The Green Knight die ik recent heb gezien; het bezwerende karakter heeft namelijk, ook door de vaak spaarzame maar bijzonder effectieve instrumentatie, iets middeleeuws. Giles Corey is nog een naam die in me opkomt; zijn titelloze plaat uit 2011 wist iets soortgelijks met me te doen. Maar dat is slechts een eerste indruk, natuurlijk.

Maar wel een goeie eerste indruk, dus.

Ja dat is echt zonde Roeland, als je je hier volledig aan over kan geven is het een luisterervaring als geen ander, maar ik snap heel goed dat de overtrokken thematiek die niet bepaald subtiel gebracht wordt een obstakel kan zijn.

Ik heb ook al uit meerdere hoeken gehoord (niet alleen Don dus haha) dat Hayter live nog indrukwekkender moet zijn. Dus misschien dat voor jou in een live setting het Dan Brown-gehalte overstemd wordt door de performance.

Haar muziek projecten lijken in bepaalde mate ook een kwestie van trauma-verwerking en een afrekening met haar verleden. Aangezien haar projecten in zwaarte steeds meer af lijken te nemen, krijg je misschien wel je meesterwerk als ze de vrede in haar zelf gevonden heeft... waar het steeds meer heen lijkt te gaan.

Kristin worstelt nog steeds met haar innerlijke demonen.
Deze keer pakt ze haar vocalen niet in met harshcore, noise, industrial en elektronica, maar gaat ze de meer traditionele kant op. Er heeft een duidelijke verschuiving plaats gevonden richting de Appalachen folk en American Primitivism. Deze meer primitieve benadering maakt de impact van haar vocalen alleen maar groter, de songs en vooral vocalen kunnen meer ademen.
Dit levert een waar meesterwerk op. Een totale catharsis voor de luisteraar.

Aanrader als je meer over de aanpak en concept van deze plaat wil weten: Anthony Fantano (TheNeedleDrop) interviewt Kristin. Ook vertelt ze meer over haar eerdere statements over de voormalige relatie met Daughters-zanger Alexis Marshall en wat voor invloed dit heeft gehad op Sinner Get Ready. Deze passage aan het einde van het interview is zeer heftig, aangezien dit gaat over misbruik van Kristin op meerdere manieren.

Shit zeg, nooit geweten dat de mishandeling waar ze over schrijft van de hand van Alexis Marshall van Daughters is. Dat verpest wel significant mijn waardering voor een muzikant die bij mij zo hoog zat. Hoop dat het nu goed met haar gaat.