Lingua Ignota - Sinner Get Ready (2021)

Dit jaar al 's zwaar buiten je muzikale luistercomfortzone gestapt? Hier 'n biezonder avontuur, unieke plaat van neoklassieke multi-instrumentaliste Kristin Hayter. Goed, de titels ruiken erg naar christelijkheid en naar 't geloof is Hayter onlangs op wel aparte wijze teruggekeerd.
Z' is klassiek geschoold, volgde erg tegen de zin van haar streng katholieke ouders 'n opleiding piano, opera, zang en polyfonie, Bach bestudeerde ze grondig. Kende een allesbehalve rooskleurig leven, als kind gepest,  'n decennium lang anorexie, bij herhaling slachtoffer van jarenlang huiselijk, zwaar seksueel geweld. Zingt dit nu al een paar platen van zich af, verbijsterend, vol eenzame kwetsbaarheid en mededogen. Vertoefde ervoor met haar extreem gewelddadige (ex-)vriend-muzikant een tijdlang in extreme metalsferen. Vandaar haar verblijf, nog steeds, op het Profound Lore Records-metallabel.
Maar met metal heeft precies deze 'Sinner Get Ready' nu uiteindelijk nog weinig uitstaans. Grunts, riffs, blastbeats, helemaal ver te zoeken. Of 't moet - wel gedoseerd - 't duistere, compromisloos hondsbrutale dan zijn, 't losgeslagene, 't verstoorde, de ijzingwekkende martelslagen op de piano, 't katastrofale en apocalyptische in haar story.  Jawel, wel zeker in haar geval, 't zijn duistere, elk op hun manier tuchteloos eigenzinnige songs, die Kristin, die toch haar hel overleefde, nu in 9 creatieve anthems van Lingua Ignota over je heen stort.
Die naam 'Lingua Ignota', ze eigende hem zich  welbewust toe , 't latijn voor 'onbekende taal'. Via heel eigen naamgeving, bij uitbreiding eigen taalontwikkeling pogen zo dicht mogelijk bij je god te komen, hem uiteindelijk zelfs door je heen laten spreken. Excentriek dus wel zeker, dit alles...
Haar godsvisie gaat terug naar 't streng godvrezende Pennsylvania, waar ze nu woont.
Haar plaat is één grote weerspiegeling van de vaak barre religieuze godsbeleving daar, het thema van godswraak en 't noodzakelijke bekennen en bekeren prominent eroverheen. 't Slachtoffer zoekt steun bij een wrekende god. 't Klinkt bezwerend, zelfs inquisitorisch soms als voor een bijbels tribunaal. Song twee, 'I Who Bend The Tall Grasses', furieuze psalm, zingt op diepe kerkorgeltonen, in allesbehalve devoot woordgebruik, haar god toe haar misbruiker te doden. Ook 'Pennsylvania Furnace', over eenzaamheid en afwezigheid, weer 't onvermijdelijke godsoordeel,  verderfelijk individu wordt de hel ingesleurd door zijn eigen honden.
Haar projecten zijn zowel muzikale uitwegen naar survival als persoonlijke veldslagen tegen vrouwenhaat in relaties, voor empowering van die vrouwen tegen mannelijke overheersing en geweld.
Een in z'n geheel met weinig vergelijkbare plaat dus, die luistert als een lange esoterische muzikale bezwering. Vaak bijtend dissonant , maar overwegend toch behoorlijk melodisch, ja veelvuldig zelfs hemels. Met tientallen instrumenten, vooral piano, orgel en electronica, maar ook percussie, viool, dulcimer, banjo, houtblazers, kerkbelletjes, krekelgeluiden en ook illustrerende veldopnames.
Wees gewaarschuwd, op een bedje van drones en piano zal plaatopener 'The Order Of Spiritual Virgins' uitgebreid starten met Bulgaars klinkende polyfonie, zoals je die ook van Le Mystère des Voix Bulgares kan kennen. Zeker niet verwonderlijk, ze legde er zich ooit intens op toe, dus dergelijke mooi gelaagde samenzang verpakt als pastorale folkhymnes komt voortdurend terug. Zo in 'Repent Now Confess Now', met minimale banjo en stemmen.
Bovendien helemaal niks commercieels aan haar plaat. In 't bijbels vertaalde 'Perpetual Flame of Centralia', spookstad in Pennsylvania met z'n ondergrondse koolmijnbrand sinds 1964, zou je 't enige relatieve hitje van de plaat kunnen zien, de rustigste, meest desolaat mogelijke pianosong die je dit jaar zal horen. Of ook nog misschien 't even serene 'Pennsylvania Furnace', drijvend op piano en haar mooie natuurlijke vibrato.
Maar de plaat bevat dus enorm veel moois. 'The Sacred Linament of Judgment', over schijnheilige evangelisten, de beklijvende biechtsong over de gevallen Jimmy Swaggart, ingepakt in polyfonische folk. In spannend lang uitgebouwd hoogtepunt 'Man Is a Spring Flower', gaat na de repetitieve intro de song biezonder fraai over in dartel georchestreerd minimalisme.
Finaal zing je de kerk uit met een verrukkelijke,  ingetogen Hayter-psalm 'The Solitary Brethren of Efhrata', prachtige melodische samenzang, slepender dan Low, over 't bizarre geloof in Jezus' bloed als afdoende bescherming tegen gevaarlijke virussen...

Met emotionele stem, van lieflijk tot rauw, en de schitterende harmonische lagen waarin die gedijt, staat Lingua Ignota, Kristin Hayter, hier pal in het midden van een theatrale muzikale performance. Op fenomenale wijze drukt haar bloedrode horizon je met de neus op weerzinwekkende sociale feiten en op de tragische en afschrikwekkende verwerking ervan door fanatieke godsdienstbelevers. Aanleiding tot muzikaal genieten en diep existentieel doordenken te over. Blijf wel op 't rechte pad!

De tweede Fantano-tien van het jaar is wederom voor een project waar ik deels erg enthousiast van word en deels nogal kriebelig. De intensiteit waarmee Kristin Hayter haar trauma's in muziek omsmeedt is bewonderenswaardig, zeker nu ze in vergelijking met haar vorige albums toch met een wat - eh, beluisterbaarder geluid komt. Op deze manier kan haar talent voor het creëren van arrangementen wat meer in de schijnwerpers komen te staan, en dat is erg indrukwekkend. Van de instrumentale mokerslagen aan het eind van het openingsnummer, de verrukkelijke aanzwellende blazers in het sowieso fantastisch gecomponeerde PENNSYLVANIA FURNACE en de cellodrones van THE SACRED LINAMENT OF JUDGMENT, overal weet Hayter als geen ander het groteske en het onheilspellende met het ontzagwekkende te combineren. Natuurlijk, in haar vormgeving van de instrumentale zoekt ze soms de grens tussen monumentale pracht en bombastische kitsch op, zoals met het kerkorgel in I WHO BEND THE TALL GRASS, maar tegelijkertijd verrijkt ze het refrein van dit nummer met kletterende bellen en later zelfs wat vervormde elektronica op de achtergrond. Zo houdt ze zich op instrumentaal vlak ver genoeg verwijderd van deze grens, door wanneer nodig nét wat onverwachts over de compositie heen te strooien.

...En dan is het extra jammer dat ze daar op tekstueel en vocaal vlak verwoed overheen sprint. De drempel voor wanneer iets pompeus klinkt mag wat mij betreft best verhoogd worden wanneer de artiest religieuze invloeden in zijn/haar muziek verwerkt, maar wanneer Hayter het heeft over Gods "Golden scythe/Holy sword/Fiery arrows studded with stars" heb ik het gevoel alsof ik naar een matig uitgevoerd audioboek van Dan Browns latere werk aan het luisteren ben. Het helpt dan ook niet mee dat ze precies in de meest theatrale passages haar stemgebruik ook het meest verheft. Dit gebeurt waarschijnlijk met het doel om de intensiteit van de compositie te verhogen, maar mij belet het om het geheel serieus te kunnen nemen. De meeste nummers op dit album kennen wel zo'n moment waarin Hayter alle registers van hoogdravendheid opentrekt en daarmee aan geloofwaardigheid verliest - uit m'n hoofd denk ik zo aan het vrij potsierlijke "eternal devotion" in de opener, het gedeelte van MANY HANDS waarin ze met gezwollen vibrato over koninkrijken en zondevloeden oreert, en zo ongeveer de hele eerste helft van THE SACRED LINAMENT OF JUDGMENT. Sommige nummers gelukkig ook niet: naast PENNSYLVANIA FURNACE denk ik ook aan het spectaculaire MAN IS LIKE A SPRING FLOWER en de afsluiter waarin ze perfect laat zien hoe je religieuze invloeden wél kan verwerken in een liedje zonder associaties met Baudetspeeches op te wekken - op de titel na dan.

Uiteindelijk is het natuurlijk my loss dat Hayters pompeuze esthetiek me regelmatig zo uit de illusie kan trekken. Ik kan me namelijk niet voorstellen hoe geweldig ik deze plaat zou vinden als ik van alles zo overtuigd zou raken als van de momenten waarin ze in mijn ervaring niet uitschiet in haar dosering. Toch hoop ik, heel egocentrisch, dat ze voor haar volgende plaat nóg een paar stapjes richting de menselijkheid kan treden in haar stijlkeuzes, want dan geloof ik dat er echt een meesterwerk in haar zit.