Fluisteraars - Gegrepen door de Geest der Zielsontluiking (2021)

Een aantal maanden én luisterbeurten later moet ik concluderen dat ik deze effectief beter vind dan Bloem. Dat terwijl de instrumentatie hier beperkter is (op Bloem werd geëxperimenteerd met pauk, trompet en trombone), wat erg knap is. Zoals Don Cappuccino al zegt, weten multi-instrumentalist Mink Koops en vocalist Bob Mollema als geen ander dat de basis zo ontzettend belangrijk is, en ze lijken zich hier dan ook op de essentie te richten, met ook meer focus op de oude school (zie ook die albumhoes).

Want ja, ondanks het beperkter instrumentarium is het duo er wel in geslaagd de horizon te verruimen, wat ik een hele prestatie vind. De composities klinken gelaagder dan ooit, het "less is more"-principe wordt met succes gehanteerd. In de basis horen we hier ziedende black metal met de gekende karakteristieken (grootse, nijdige riffs; blast beats en dondergeroffel; ijzingwekkende schreeuwen) en hoewel dit op zich al erg goed wordt uitgevoerd, is het niet de grote troef van deze plaat in mijn ogen. Neen, de genialiteit schuilt 'm net in het onverwachte. En waar ze dat op Bloem brachten middels de introductie van onconventionele instrumenten, doen ze dat hier door rustposes in te bouwen, door onverwachte doch meesterlijke overgangen te initiëren zonder dat het ook maar een tikkeltje geforceerd lijkt, en ook qua sfeer subtiele transities door te voeren (in de tweede track wordt zo bijvoorbeeld van "pisnijdig" naar "licht euforisch" geschakeld zonder dat je er zelf erg in hebt).

Baslijntjes zijn ook steeds meer een dingetje aan het worden in mijn muziekbeleving. Het zijn subtiele penseelstreken op een canvas, die je na een eerste, wat oppervlakkige inspectie niet meteen opmerkt, maar zich - zeker met de koptelefoon! - per luisterbeurt prijsgeven. Ik merk dan ook dat Gegrepen door de Geest der Zielsontluiking op dat vlak een rijk voorziene vijver betoont om in te vissen. De overgangen tussen de composities zijn daarnaast ook fantastisch gedaan, naadloos eigenlijk, zodat het lijkt alsof je naar één lang nummer zit te luisteren. Opener Het Overvleugelen der Meute wordt afgesloten met een soort bevreemdend tribaal ritme, waarna Brand Woedt in Mijn Graf ziedend openbarst (is het natuurlijk ook aan zijn titel verplicht). Dit openingskwartier vormt slechts het voorprogramma, want Verscheuring in de Schemering is met zijn 20 minuten pas echt een tour de force.

De teksten zijn, hoewel Mollema in feite goed verstaanbaar is, voor mij van minder belang. Ik schreef bij Bloem al dat ze wat potsierlijk overkomen, en de titels van album en songs zeggen wat dat betreft al genoeg, denk ik. Op muzikaal/instrumentaal/compositorisch vlak is dit echter zo meesterlijk, dat het slechts een microscopisch euvel is.

Indrukwekkend ook, tot slot, dat Fluisteraars reeds na een jaar met deze nieuwe plaat komt, en het er dan nog eentje is van torenhoog niveau. Van de eerste riff over elke geweldige sfeershift en de schitterende, beklemmende soundscape-passage (met donderende drums en machinale geluiden, uiteindelijk uitmondend in een heerlijk euforisch klinkende riff) in het slotstuk tot het absolute einde, dat je nog eens helemaal door elkaar husselt en vervolgens op z'n Pink Floyd's naar de exit stuitert.

4,5 sterren

Bij Bloem viel het kwartje van de week, dus reden genoeg om Zielsontluiking nog eens te proberen. Conclusie na weer wat verse luisterbeurten: hij bevalt me beter dan dat hij voorheen deed, maar vooralsnog wil het kwartje nog niet volledig vallen. Ik denk dat dat komt omdat dit meer beweegt richting de pure blackmetal, iets waar mijn interesse niet echt ligt en waar ik nog niet echt aan gewend ben. Daarentegen heb ik wel het gevoel alsof het beter bij me begint te klikken, maar ik heb nog steeds een lange weg te gaan om blackmetal volledig te kunnen appreciëren.

De situatie op het moment is dat ik blackmetal met verschillende 'verrassingscomponenten' (neem bijvoorbeeld het klassiek-symfonische aspect van Anthems To The Welkin At Dusk of de schizofrene, 'no holds barred'-methode van Deathspell Omega) erg kan waarderen, maar de old-school blackmetalsound zelf wat minder. Wat me dan voornamelijk tegenstaat bij de old-school blackmetalsound is de vaak zeer rommelige productie en het overmatige gebruik van blastbeats. Ik snap dat de productie van blackmetal in de jaren '90 zo zijn charme heeft, dat het bij de muziek past, etc., maar ik ben er simpelweg geen fan van. Daarnaast ben ik geen fan van drummers die denken vijftig minuten lang te moeten blastbeaten op 220 bpm. Wanneer ik dat hoor ben ik er erg snel klaar mee. Ik houd juist van dosering van blastbeats en van fijne accenten wanneer er blastbeats worden gespeeld (denk aan een drummer als Blake Richardson, die kan dat echt enorm goed. Er zijn natuurlijk meer voorbeelden te noemen).

Gelukkig weet Fluisteraars deze beide euvels te vermijden op dit album. Qua geluid wordt er meer teruggegrepen op jaren '90 blackmetal, maar wat dit album zo onderscheidend maakt is de enorme dynamiek, gelaagdheid en complexiteit die de drie composities kenmerken. Gaaf vind ik vooral de manier hoe dit album is opgenomen; alle instrumenten in één take binnen één dag, zonder productionele poespas zoals overdubs. Wat Fluisteraars met die benadering voor elkaar speelt is om drie ademende composities neer te zetten vol atmosfeer en natuurlijke overgangen. Dit vind ik vooral bijzonder omdat er, naast deze atmosfeer en natuurlijke overgangen, toch sprake is van enorm veel dynamiek en diepte binnen de composities. Dat is naar mijn mening de kracht, de vernieuwing en het geniale van deze plaat en ook hetgeen wat mij ervan weerhoud om dit als 'pure', 'old-school' blackmetal te betitelen. Petje af voor Fluisteraars dat ze daarin de perfecte balans hebben weten te creëren. Ook de productie vind ik eigenlijk uitstekend te noemen; het geeft wel een beetje de rommelige vibe van de jaren '90, maar aan de andere kant liggen alle instrumenten behoorlijk fijn in de mix en is het totaalgeluid vrij helder.

Fluisteraars is er dus in geslaagd om de aspecten van blackmetal die ik fijn vind, de geniale gelaagdheid en natuurlijkheid van de composities (ik zou dat wel als 'verrassingscomponent' willen betitelen ) in combinatie met een productie die knipoogt naar de jaren '90, maar die alsnog vrij helder is, te combineren met een geluid dat meer neigt naar de pure blackmetal van de begintijd. Enerzijds past dit dus uitstekend in mijn blackmetalstraatje, maar anderzijds juist ook niet. Dat stukje 'anderzijds juist ook niet', is iets waar ik aan aan het wennen ben, en het zou weleens dit album kunnen zijn dat maakt dat ik het wel pruimen kan, dat echte blackmetalgeluid. Mocht Zielsontluiking daarin slagen, dan voorzie ik een erg hoge score voor dit album.

Ik zal nog vele, vele luisterbeurten nodig hebben om dit werkje volledig op waarde te kunnen schatten, maar ik voel aan mijn water dat ik niet héél erg lang meer nodig ga hebben. In alle drie de composities hoor ik echt fantastische stukken muziek waar mijn metalen hart sneller van gaat kloppen. Misschien dat dit album het bij mij uiteindelijk beter gaat doen dan Bloem, wie weet, de tijd zal het leren. Een beoordeling volgt nog, want ik vind het niet eerlijk een cijfer aan een album te koppelen wanneer het kwartje nog niet volledig is gevallen (maar wel deels), maar dat komt vast goed.

Wordt vervolgt... (als ik het niet vergeet )