Acda en de Munnik - AEDM (2023)

Acht jaar nadat Neerlands meest succesvolle cabaret- en muziekduo Acda en de Munnik uit elkaar ging, brachten de twee eind maart het nieuws naar buiten dat ze weer samen gingen optreden. Diezelfde dag volgde de lancering van hun nieuwe single Morgen Wordt Fantastisch en niet veel later volgde de aankondiging van een nieuw album met de titel AEDM. Dit negende studioalbum is ook meteen hun kortste album, want AEDM duurt krap 35 minuten. Daarmee is dan ook alle kritiek direct benoemd, want verder valt er louter in lovende woorden te praten over AEDM. Naast Morgen Wordt Fantastisch verscheen ook Tussendoor al eerder als single, maar de overige negen liedjes zijn nieuw. Of eigenlijk acht. Daarover later meer.

Het eerste nieuwe lied op AEDM is Stoel In De Hemel, een nummer waarin alle facetten samenkomen die Acda en de Munnik tot een uniek duo vormen, zoals de terugkerende thema’s in hun oeuvre: de liefde, de dood en het dagelijks leven. Maar ook het unieke timbre van hun stemmen wanneer ze samen zingen. Stoel In De Hemel gaat over onbaatzuchtigheid: iets voor een ander doen zonder er iets voor terug te krijgen, vragen of verlangen. De grappige haak in dit lied zit verborgen in de titel. ‘Doe het voor een stoel in de hemel’ haalt nu juist het principe van altruïsme onderuit, omdat er dus toch iets wordt verwacht voor een belangeloze daad. Goede tekst, ouderwets sterke samenzang en muzikaal pakkend.

Twee Halve Zinnen (Zijn Er Eén) zit tekstueel bijzonder knap in elkaar met meerdere hartstrelende taalvondsten. Zinnen als ‘Ik was bang, de winter duurde lang/Maar dat was niet het ergst, ze leek twee druppels op de herfst’ benadrukken de kracht van taal en poëzie om troost en schoonheid te bieden, zelfs in moeilijke tijden. De tekst wordt juist gevoed in kracht door een aantal woorden weg te laten. Het maakt Twee Halve Zinnen (Zijn Er Eén) tot een poëtische track, zonder het contact met de luisteraar te verliezen. Ook komen Acda en de Munnik in dit lied nog terug op de opener van het album die reeds op single werd uitgebracht Morgen Wordt Fantastisch. ‘Een zin als “morgen wordt fantastisch” is niet alleen een fijne belofte, maar ook een antwoord op de schoften bij wie de woorden niet voor liefde staan’. Prachtig, omdat het enerzijds meer diepgang en betekenis toekent aan het openingsnummer en anderzijds omdat het de actualiteit van vandaag van universele repliek dient.

Wie zich afvraagt hoe het nu met Herman is (de man die eerder opdook in Als Het Vuur Gedoofd Is en Het Regent Zonnestralen) vindt misschien antwoord in Het Verhaal Van Zij Met De Ogen. In dit verhalend sterkste nummer op AEDM lijkt vanuit de persoon Herman verteld te worden hoe het hem vergaan is nadat hij in Frankrijk een tweede kans in het leven had gekregen. In driekwartsmaat à la Niet Of Nooit Geweest, is Het Verhaal Van Zij Met De Ogen een instant Acda en de Munnik-klassieker. Voor dit genre bestaat eigenlijk geen term, maar je zou prima kunnen spreken over de literaire smartlap.

Net als Herman verscheen de persoon Maarten ook al eerder. Ergens Zingt Een Zanger, afkomstig van het album Naar Huis uit 2000, is een ode aan Maarten van Roozendaal. In 2013 overleed deze zanger en liedschrijver op 51-jarige leeftijd aan de gevolgen van kanker. Het nummer Maarten Missen op dit nieuwe album is opnieuw een ode aan Van Roozendaal. De vorm is deze keer compleet anders. Aangrijpend, beklemmend en bijna bezeten bespeeld Paul de Munnik de piano om zijn gemis geluid te geven. Maarten Missen doet pijn op de mooiste manier mogelijk.

Dan terugkomend op de opmerking dat AEDM eigenlijk acht nieuwe liedjes bevat en niet negen. In 2018 trad Thomas Acda op in de theaters met zijn solovoorstelling Motel. In die voorstelling speelt hij (een deel van) een vertaling van het nummer Leaving On A Jetplane van de Amerikaanse countryzanger John Denver. Degenen die deze voorstelling gezien hebben, wisten dus van het bestaan van dit lied, dat nu door Acda en de Munnik dus gezamenlijk op plaat is gezet. Heerlijke melodieuze vertaling van een nummer dat in Amerika tot de klassieke countrycrooners gerekend wordt.

Tot slot (en veel te vroeg) is er Hey, dat een vreemd tekstverloop kent. In 2005 maakten Acda en de Munnik de rockopera Ren Lenny Ren. Het lied Hey lijkt een tekst te bevatten die zo uit de (niet bestaande) rockopera Henk zou kunnen komen. Dat is namelijk de persoon waarover het gaat in Hey en die al eerder zijn opwachting maakte op het debuutalbum van Acda en de Munnik in het lied Henk. Open eindjes aan het eind van een album; het maakt nieuwsgierig en hoopvol dat er nog meer werk gaat volgen.

Tot die tijd doen we het met negen albums, waaronder AEDM. En op dat album valt nog veel te ontdekken, waardoor er geen haast nodig is voor een (mogelijk) vervolg op AEDM. Elke luisterbeurt levert weer een nieuw tekstpareltje op dat je bij de vorige luisterbeurt over het hoofd had gehoord. Elke luisterbeurt stijgt de verbazing over hoe onvoorstelbaar goed het timbre van de stemmen van Acda en De Munnik samen klinken. Elke luisterbeurt weer nemen Acda en de Munnik je aan de hand op ontdekkingsreis door je persoonlijke herinneringen en weet het duo toch weer een laatje te openen met daarin een gedachte, een geur, een foto, een stem, een iets. Iets dat je weemoedig maakt, melancholiek of gewoonweg gelukkig. En dat in slechts 35 minuten. Wonderbaarlijk knap en tegelijkertijd gewoon Acda en de Munnik zoals altijd.

Acda en de Munnik - AEDM - nieuweplaat.nl

De liedjes van Acda en de Munnik hebben mij inmiddels al door vele levensgebeurtenissen geholpen, dus toen ze vorig jaar hun vurig gehoopte maar niet verwachtte comeback bekend maakten was dat een mooi moment. De single Morgen wordt Fantastisch klonk veelbelovend en typisch AEDM en een album werd aangekondigd, het kon dus simpelweg niet op. Want hoewel ze solo ook pareltjes van liedjes hebben gemaakt, zijn Thomas en Paul samen gewoonweg weergaloos.

Helaas is dit album in mijn ogen te vergelijken met het wisselvallige Liedjes van Lenny uit 2004. Niet slecht, ik kan het gerust opzetten, maar ergens voelt er iets niet helemaal ouderwets Acda en de Munnik. Het begeleidende boek lezend werd algauw duidelijk wat het een okay-ish album maakt. Het management leek het een leuk idee als er een album kwam (terwijl Thomas en Paul er niet direct voor te porren waren), maar er zat wel een tijdsdruk achter zodat het bij de reünie in oktober 2023 uitgebracht kon worden. De liedjes hadden zodoende geen tijd om rustig uitgewerkt te worden en er werden meerdere producers aangetrokken (o.a. Arno Krabman) om het eindproduct wat te versnellen.

Morgen wordt Fantastisch is, zoals al gezegd, een prettig in het gehoor liggend nummer met een typische Acda en de Munnik-vibe. Stoel in de Hemel is al een minder sterk nummer, door de ietwat belerende tekst en de Arno Krabman-productie die er een typisch Suzan & Freek-sausje overheen heeft gedrapeerd. Tussendoor is dan weer lekker Acda en de Munnik en zeer herkenbaar voor zowat iedere luisteraar in de ratrace dat het leven inmiddels is.

Dan Twee Halve Zinnen (zijn er één). Je hebt als duo een prachtig nummer gemaakt met de titel Halve Zinnen, waarop dit qua titel een evenzo prachtig vervolg had kunnen zijn. Helaas. Uit de docureeks werd duidelijk dat de muziek er al lag en Thomas de tekst voor dit lied in een avond geschreven heeft, om het de volgende dag al op te nemen. Resultaat: een redelijk lied over liedjes schrijven, waarbij de samenzang van de mannen nog het mooiste is. Maar dan luister ik toch liever naar klassiekers met een vergelijkbare thematiek als Vondelpark Vannacht, Dit Lied gaat Over Niets of Geen Liedje, om er maar een paar te noemen.

Maar dan: O, O, de Mensheid. De verhalende tekst door Thomas, de door David Middelhoff geschreven muziek met een sublieme productie door JB Meijers maakt dit mijn absolute favoriet van de plaat. Wat een pareltje waarvan ik hoop dat ze 'm ooit in een live setlist opnemen. Daarentegen is Niet Gehaast een goed voorbeeld van het te snel met een nieuw album willen komen. Het is een prima nummer, daar niet van, alleen: Thomas heeft hier al een vergelijkbaar nummer voor gemaakt in zijn solo-voorstelling Motel. De zin "er is niemand waar ik niet naast zou willen" komt zelfs letterlijk uit die voorstelling. Er zullen genoeg mensen zijn die het niet weten of niet boeit, maar ik vind het wat lui.

Het Verhaal Van Zij Met de Ogen, mooi nummer maar het wil bij mij niet echt landen. Maarten Missen daarentegen wél. De simpele doch doeltreffende productie door Paul zelf, zijn stem die een gevecht voert met het geweld van de piano: meer hoeft het niet te zijn. Was de rest van het album (minus O, O, de Mensheid) zo geweest, had ik 'm grijsgedraaid.

Nog een voorbeeld van recycling: de vertaling van Leaving on a Jetplane. Deze zat in de try-outs van Thomas' solo Motel en krijgt nu een tweede leven. Mooi nummer. Maar in het oeuvre van Acda en de Munnik zijn er meer vertalingen geweest die evengoed een plekje hadden verdiend op dit album.
Bij Jou is één van de weinige liedjes op dit album dat door Paul is geschreven. Hij heeft sinds 2016 drie prachtige solo-albums uitgebracht die in stijgende lijn zaten qua kwaliteit; zeker zijn laatste soloalbum III uit 2021 is zeker de moeite waard. Dit nummer klinkt echter alsof het een optie was voor dat album maar het niet gered heeft en nu hier een plekje heeft gekregen. Mja, wat valt er over te zeggen: ik ben beter gewend van Paul.
En dan de afsluiter Hey. Ook niet heel noemenswaardig, als de naam Henk in het nummer was vervangen voor Lenny had ik het ook geloofd. Het album is afgelopen na net aan 31 minuten, terwijl ik als luisteraar nog op mijn honger zit.

Waar Liedjes van Lenny een Frankenstein-album was omdat er liedjes moesten komen voor de Lenny-rockopera, is AEDM een Frankenstein-album omdat management zoveel mogelijk geld uit de reünie wilde persen. Groot gelijk hoor, maar het resultaat doet me hopen dat bij een eventueel volgend album de werkwijze van weleer wordt aangehouden: liedjes die de tijd en ruimte krijgen om te groeien en te rijpen, om vervolgens dankzij JB Meijers in een mooie productie tot bloei te komen. Als dat opnieuw jaren duurt vooraleer er een nieuw album is, is dat het wachten meer dan waard.

3,0