Fokofpolisiekar - Dans Deur die Donker (2023)

Knallende punk in de Afrikaanse taal, die sterk op het Nederlands lijkt maar pittig genoeg is om verkeerd te begrijpen. Hoe kom ik bij Fokofpolisiekar uit de regio Kaapstad en Dans deur die donker?

Kerst 2015 was ik in Zuid-Afrika, waar een snikhete en ongekend droge zomer bezig was. Ik las daar het boek 'Rigtingbedonnerd' (Nederlandse titel 'Richting bedonderd') van de Nederlander Fred de Vries. Hij beschrijft in een reeks interviews met de meest uiteenlopende mensen hoe het het witte volksdeel van het land verging na het verdwijnen van apartheid.
Wat ik onder meer leerde: de situatie daar is véél gecompliceerder dan blank tegenover zwart, zoals ik voordien had begrepen. Na de dood van Mandela ging het nodige mis. Tribale kwesties tussen zwarten onderling en de grote groep kleurlingen maken dat het segregatieprobleem van de Verenigde Staten vergeleken hierbij eenvoudig is, en dan is er ook een grote groep inwoners van Indiase afkomst, plus omvangrijke corruptie en xenofobie tegen immigranten uit vooral Zimbabwe én de tweestrijd tussen ANC en EFF. Dan is er generaties lang de tweedeling tussen hen van boeren- en Britse afkomst en bovendien hadden óók witten te lijden onder het rechtse apartheidsregime: wie daarop kritiek had, kon worden weggestopt in een psychiatrische kliniek, zo las ik over folkzanger Koos Kombuis.
Maar er is ook cultuur in de breedste zin van het woord, bij alle bevolkingsgroepen. Luid moest ik lachen toen ik de groepsnaam Fokofpolisiekar tegenkwam. Begonnen als een grap op de weg, toen één van de leden zich ergerde: "Fok of familiekar!". Bij nader beraad vonden ze 'polisie' net wat steviger klinken en voilá, een pionierpunkband was geboren. De groep is bij conservatieve Zuid-Afrikaners omstreden: zanger Francois van Coke gebruikt zijn pseudoniem mede op verzoek van zijn vader, een dominee welke rond de start van de groep in 2003 door bezorgde mensen werd aangesproken op muziek en teksten van zoonlief.

De groep bestaat nu twintig jaar en de broekies van toen zijn mannen geworden. Wat klinkt is melodieuze, veelal snelle punk, waarbij in een half uur tien nummers voorbij komen. Het blijkt een groei-album. Sinds ik op streaming ontdekte dat Dans deur die donker op 8 december verscheen, draaide ik het dagelijks minimaal tweemaal. Waar ik het eerst met schoolcijfer 7 beoordeelde, leidden het gevarieerde gitaarwerk en dito composities ertoe dat ik inmiddels voor de volle 9 ga. Een groeibriljantje.
De stem van Van Coke bevalt goed: niet het geforceerde wat ik soms bij internationale genregenoten hoor, maar naturel; hij klinkt bijna lief maar de muziek lijkt om zijn stem heen geschreven. Geen schreeuwen laat staan grunten, maar pakkende melodielijntjes in zowel zang als gitaarwerk en een ritmesectie die de boel van een explosieve bodem voorziet.

Favoriete nummers aanwijzen is lastig, het werden er steeds meer. In eerste instantie viel ik voor de hardste en snelste nummers: opener Ctrl+Alt+Delete, de hakkende riff van Word wakker word groot, het extra melodieuze Dans deur die donker, het snelle, met flitsende metalgitaarlijnen opgemaakte Fok rond en de nog snellere delen van Oorgestimuleer (overprikkeld).
Akoestische gitaren klinken in Die goeie ou dae (de goede oude dagen) en het verstilde pareltje Die einde. De overige nummers groeiden eveneens bij herhaald afspelen. Met daarbij kritiek op lege buitenkanten (Goue drol oftewel gouden drol) en het hart-onder-de-riem in Dis Nie Nodig om My Polse te Sny Nie. Ik benoem niet alle titels, maar een zwak nummer ontbreekt.

Op de Engelstalige site Galore SA geeft gitarist Hunter Kennedy zijn samenvatting wat betreft de teksten en wederom blijkt afwisseling troef. Ook wat dat betreft een dikke 9.

Was afgelopen vrijdag bij het concert van Fokofpolisiekar in de Melkweg, Amsterdam. Goede, strakke show. Dankzij mijn nichtjes en een vriend snap ik waarom ze ook kort Zombie van The Cranberries speelden: in deze versie een loflied op de coach van de Springbokken, het nationale rugbyteam van Zuid-Afrika dat afgelopen oktober wereldkampioen werd.

Op setlist.fm staat nog niet dit optreden, maar er zat het nodige werk van dit Dans deur die Donker bij, zoals het titellied en Word Wakker Word Groot. Bovendien een goede liveshow met een introverte gitarist, een hyperactieve bassist en sterke frontman. Ze stopten vroeg, half 11, na vijf kwartier te hebben gespeeld. Vast omdat ze in de vroege ochtend op moesten om naar Dublin te vliegen voor een volgend optreden.
Voorprogramma Die Heuwels Fantasties is met hun gitaarrock een stuk kalmer, waarbij afgezien van de zanger de podiumpresentatie van mij wel energieker had gemogen. Daar dachten mijn nichtjes én de zaal anders over: hun teksten werden luidkeels meegezongen.

En ik heb een leuk t-shirt van Fokofpolisiekar gescoord, eens kijken wat voor reacties ik daarop ga krijgen...