Manic Street Preachers - Critical Thinking (2025)

Recensie | Manic Street Preachers - Critical Thinking | Nieuweplaat.nl

In een tijd waarin politieke tegenstellingen en maatschappelijke onvrede volop aanwezig zijn, heeft Manic Street Preachers – met hun lange geschiedenis van uitgesproken, linksgeoriënteerde en maatschappijkritische boodschappen – een ideale voedingsbodem voorhanden om een nieuw album te vullen. Door hun gevestigde reputatie als band die het niet schuwt om moeilijke of controversiële onderwerpen aan te snijden en door hun grote schare trouwe fans, zorgt de aankondiging van hun nieuwste album – Critical Thinking – voor hooggespannen verwachtingen. Je kunt het met een beetje goede wil in een formule uitdrukken: momentum x reputatie = hoge verwachting.

Titeltrack en tevens albumopener Critical Thinking begint in ieder geval opvallend goed. Op een beat en diepe basklanken die iets militaristisch hebben, wordt denkbeeldig de zeepkist beklommen en een kritisch pleidooi gehouden over het gif in de huidige samenleving en je eigen rol daarin. Ergens ver weg doet het denken aan War van Edwin Starr uit 1970. De tweede track op dit vijftiende studioalbum van de Preachers doet dat zeker niet. Decline & Fall is vrij gladde (lees: overgeproduceerde) melodieuze britpop, waarin toch ook wat quasi-foute glamrock in doorklinkt. “Preachers on autopilot” doen de verwachtingen weinig goed helaas.

Opvallend is dat in meerdere songteksten gebruik wordt gemaakt van vergelijkbare beeldspraken rondom schilderkunst en beeldende kunst. Ze worden ingezet om de broze relatie tussen schoonheid en destructie te verkennen of, anders verwoord, om onze emoties en percepties eens kritisch tegen het daglicht te houden. Dat klinkt vrij hoogdravend. En dat is het ook, want de Manic Street Preachers lijkt een meer belerende toon aan te slaan in hun teksten. Voor de een zal dat verfrissend en to-the-point overkomen, anderen zullen op Critical Thinking de meer beschouwende en open-voor-interpretatie teksten van vorige albums missen.

Manic Street Preachers blijft vervolgens nog even in het kunstenaarsgilde hangen. ‘It’s so easy to hate, it takes guts to be kind’ is te horen in het lied Dear Stephen. Het lied is een soort open brief gericht aan Morrissey (zanger van The Smiths) waar de drie bandleden van Preachers al jarenlang groot fan van zijn. Precies om die reden is het jammer dat Dear Stephen klinkt als een bedenkelijke nabootsing van het origineel. Wel zorgt het gitaarspel ervoor dat je de muziek van Johnny Marr er weer eens bij wil pakken. Toch mooi meegenomen. Ook een goedbedoelde ballade als My Brave Friend komt onvoldoende uit de verf. Er zijn momenten in de refreinen dat de Preachers het oor te luister heeft gelegd bij vertolkers van de palingsound. Althans, dat gevoel bekruipt je. Toch zijn er ook lichtpuntjes te beluisteren op Critical Thinking, zoals de track Deleted Scenes waarop de stem James Dean Bradfield actueel en messcherp klinkt. Het zijn dit soort liedjes die wél de zeggings- en overtuigingskracht hebben van weleer hebben, maar die slechts sporadisch te beluisteren zijn op deze plaat. Het merendeel gaat, ondanks de goede bedoelingen die echt wel te vinden zijn, verloren in vluchtigheid waardoor de hooggespannen verwachtingen slechts ten dele worden ingelost.

De eerste zin van albumafsluiter OneManMilitia vat het aardig samen: ‘I don’t know what I am for, but I know what I am against.’ We weten niet precies wat we mét dit album hebben, maar we weten haarfijn wat we tégen dit album hebben. Maar of dit nu het niveau van kritisch denken is dat de Preachers met de albumtitel beoogden… We wagen het te betwijfelen.

Je hebt van die bands die bij iedere nieuwe release altijd blij de oren zullen doen spitsen. Zo komen dus ook hoopvol met hun vijftiende reguliere album de Manic Street Preachers weer binnen. Een ovenverse 'Critical Thinking' en, je voelt het zo aankomen, andermaal een afwisselend menu van verfrissende rock, punk en pop zoals alleen zij die kunnen blijven maken. Een grijzend trio nochtans al dat in de vroege nineties ooit wild, ruig en geëmotioneerd om zich heen sloeg en provoceerde tot op het podium vóór Fidel in Cuba. Een gezelschap dat met hun 'Motorcycle Emptiness' niet alleen het statement voor hun generatie schreef, maar dat met hun massieve gitaarsound ook de rockmuziek mee deed herboren worden, dat daarbij met hun opeenvolgende hitsingles altijd welbewust de geschiedenis in de achtergrond in de gaten hield. Ze zijn er dus nog en ze bemoeien zich nog steeds met wat er in hun wereld omgaat, reflecterend en met nog voldoende angryness in de aderen bovendien. Vooral Nicky Wire ziet er nog uit als een echte gebrilde rockstar in pak, maar uiteraard zijn ze nu als royale vijftigers matuurder en daarmee intussen muzikaal ook van heel veel markten thuis.

Er zit gestroomlijnde power in die machinebeat en bas van die onverwachte opener, het aanvurende titelnummer. Een new wave-geinspirireerde song haast, met zowaar ook nog eens Nicky Wire aan de micro met zijn lijzigste pissed-off-parlando, rappend en gloeiend improviserend over de teloorgang van 's werelds kritisch denken.

Met 'Decline & Fall' licht vervolgens de albumcover ineens sterk op. Een song als een eindeloze mentale roadtrip omwille van de kronkelende hersenspinsels waar ook de band mee worstelt. En hiermee komen de vertrouwde Manics pas echt in stelling. Almaar doorratelende drums, een hemelse ABBA-piano-riff voor de eeuwigheid en bovenal zanger-stergitarist Bradfield's onverslijtbare gitaargeluid, met daarbovenop zijn vertrouwde messcherpe vocale uithalen. Supersterk.

Het haastige 'Brushstrokes of Reunion' laat zich bewonderen vanaf zijn Manics-klassieke openingsriff en in zijn prachtige keyboardinstrumentatie. Een hoogst persoonlijke song van Bradfield, hoogzingend over een overgebleven schilderij dat hij van zijn stervende moeder kreeg. Over de gevoelens van nabijheid, verlies en pijn die zoiets blijft oproepen.

Met 'Hiding in Plain Sight' nu ook een intieme song van Nicky Wire. Nostalgisch in de spiegel kijkend realiseert hij zich wat zo intussen al definitief voorbij is. Klinkt daarbij even ingetogen en verfijnd als het beste van The Go-Betweens. Sublieme song die gaandeweg zo mooi wordt ontsloten door Bradfield's gitaar en -solo's.

'People Ruin Paintings': hop en vertrokken voor nog maar eens een bevallig zwaar Bradfield-gitaarmotief. Opnieuw een van die sprankelende, montere gitaarsongs die illustreert hoe de Manics zich intussen vrijwel blindelings vinden. Laat de natuur en de wereld maar beter zichzelf zijn in plaats van er kriskras doorheen te lopen én hoe je dit muzikaal helemaal weids vertaalt en alles dan nog even groot blijft in al zijn soberheid. Niet in het minst door die heerlijke, tot aan het summum erdoorheen zwevende Bradfield-vocals .

'Dear Stephen' van Nicky Wire is een weloverwogen liefdesverklaring naar The Smiths, naar aanleiding van de troostende postkaart die hij als kind ooit kreeg van Morrissey na een wegens ziekte gemist optreden. Met Bradfield hier zijn gitaar wringend als een echte Johnny Marr, een metafoor voor blijvende liefde voor ogenschijnlijke futiliteiten en het in perspectief plaatsen van al het voorbije dat je toch nooit zult loslaten, omdat het zich voordeed in een persoonlijk belangrijke levensfase.

Het zalige 'Being Baptised', glinsterende parel van een gitaarsong die gelaten wegdrijft als de nu weer tot rust gekomen Mississippi. Waterklatering en reverbgitaar. Bradfield vertrekt van de dag die hij doorbracht met de door hem geadoreerde Allen Toussaint. De legendarische r&b- en soulpianist dacht toen minzaam terug aan die rampdag waarop de goden zijn hele hebben en houden en studio 'onderdoopten' met het dodende orkaanwater van Katrina.

Het teder klagende 'My Brave Friend' refereert kwetsbaar aan een overleden dierbare. Nog zo'n topsong waarin de Manics je op schitterende wijze weer helemaal nostalgisch terug de nineties doen inslowen.

'Out of Time Revival', keert zich dan tegen pretentieuze verklaringenzoekers voor die massa nonsens zwervend om je heen. Song die met zijn synths regelrecht naar de eighties terugvoert.

Als energieshot naar het einde toe wat meer uitgesproken grootse drums en andere direct inslaande onstuimige actie, gelijklopend met een etherische aankleding. 'Deleted Scenes' dus. Over in de groei naar volwassenheid kritisch leren terugkijken op fouten uit het verleden.

De neerslachtige rust van het herfstige 'Late Day Peaks' is ook letterlijk een piekmoment. Alle paniek voorbij schept zijn warme lyriek hoop voor wat in de wereld zo verkeerd loopt. 'Er komt zicht op een lang verloren gewaande weg en een enkele vogel zingt een lief oud lied.'

Het repetitief punky 'OneManMilitia' is als afsluiter helemaal op zijn plaats en wordt net als de opener aan een combatieve Wire overgelaten. Back to basics, desolate vocals debiteren als een mantra old skool Manics' slogans. Gekruid worden ze met Moore's drums (die hoorbaar aan 'No Fun' van Sex Pistols refereren) en met Bradfield's nihilistisch klinkend gitaarspel. Freakend gaan de Preachers met dit anthem samen de nacht in en finaal ook helemaal de plaat uit.

Manic Street Preachers staat nog steeds scherp, krachtig, vastberaden en strijdbaar. Hier spelen drie gedreven bandleden zonder ego die elkaar al zo lang door en door kennen. Ze grossieren in creativiteit, discipline, energie en spelvreugde en genereren daarmee als vanouds en zonder doorslagjes verslavende Manics-melodieën.

Hun albums komen al jaren aanrollen in steeds wisselende golfbewegingen. Deze keer zijn de drums, de soundscapes en de texturen globaal wel minder prominent aanwezig. Maar altijd present is de vertrouwde gitaar en die fantastische messcherpe stembanden van topgitarist, opzwepende topzanger James Dean Bradfield. Al zingt een trekkende Nicky op dit 'Critical Thinking' voor het eerst meer dan ooit.

Ze maakten een groot album met twaalf korte betekenisvolle muziekstukken die er ook alle toe doen. Ze zijn voor de Manics-smuller bovendien voorzien van weer een nieuwe voorraad anthems en eersteklasmelodieën. Veel eighties referenties daarbij ook naar de era van indies als The Smiths, Echo&The Bunnyman, Gang of Four, PiL en anderen.

De lyrics zijn hier des te meer voortreffelijk en verdiepend, zowel heel brutaal als intimistisch. Vijftigers die een stand van zaken opmaken en nog tegelijkertijd bijten en hoop en verbinding geven aan wie dreigt op te geven. Dergelijke mannen hebben we dus nodig, want de Manics zijn nog helemaal bij de tijd. Een sterk album zonder meer en een antidotum voor warrige tijden, daarenboven nu al toepasselijk met de 'Plaattitel van het Jaar'.

Zo, eindelijk ga ik ook mijn mening geven.
Ik was eerst een beetje teleurgesteld door de reeds vrijgegeven singles.
Maar nu, na een aantal luisterbeurten van de cd kan ik toch weer zeggen dat de heren vakwerk hebben afgeleverd.
Enige minpunt dat ik aan dit album wil geven is dat ik de meeste nummers te kort vind.
Hoogtepunt van dit album is voor mij : Deleted scenes, gevolgd door People ruin paintings.
Mooi album weer.