Ketil Bjørnstad / David Darling / Terje Rypdal / Jon Christensen - The Sea (1995)

Ik vind dit vooral een erg lang album. Erg mooi maar een ietsje te lang gemaakt.
Sfeer en kwaliteit van het spel zijn bijzonder goed. Vanaf het eerste nummer zit je er meteen in. De rust en het kabbelende van het pianospel en de weidsheid van de composities associeer je meteen met de zee. Het typische geluid van Rypdal draagt daar ook aan bij; een soulful, natuurlijk en tegelijkertijd kil geluid omdat het technisch zelfs nog iets meer elektrisch klinkt dan strikt nodig: perfect voor de bedoelde thematiek. Maar dat is dan vooral bij de eerste nummers.
Vanaf het 5e nummer zakt de sfeer toch wel weg voor mij. Het spel is onverminderd sterk, zeker als de cello erbij zit zoals in nummer VIII, maar composities zijn toch wel heel zoetig geworden; op driekwart van de plaat is The Sea een vergeten binnenmeertje geworden. De verrassende explosiviteit bij nummers X en XI kunnen dat niet meer terugbrengen; de scheurende gitaar raakt me niet meer en de drummer lijkt alleen nog maar af en toe de bekkens te tikken omdat-ie toch ook niet helemaal overbodig wil zijn.

Toen ik het hele album gehoord had, dacht ik dat ik het geluid gewoon beu was, maar bij tweede beluistering bleken de nummers tot en met IV nog steeds even sterk. Waar brengt mij dit alles? Ik weet t niet. Toch een beetje een teleurstelling na een vermoeden een topper gevonden te hebben. Wat blijft is een verder gestegen respect voor de klasse van Rypdal en nieuwe naam-om-te-onthouden cellist Darling.

Vooreerst moet het gezegd dat zowel Ketil Bjørnstad als David Darling mij volstrekt onbekend waren toen ik het album in handen kreeg. Met Rypdal als gitarist had ik er echter vertrouwen in dat ‘The Sea’ de rust en de uitgestrektheid van het zeelandschap zouden kunnen vatten. Dat het album bij het label ECM werd uitgebracht, kon in die optiek geen toeval zijn.
De verrassing is echter dat Bjørnstad, Darling, Rypdal en Christensen evenzeer de ongebreidelde kracht en het overweldigende van een kolkende zee kunnen opwekken. Het typische ECM-geluid vloeit ook hier rijkelijk uit de speakers, maar het quartet geeft er een wonderlijke eigen dimensie aan.

Frappant is (in mijn ogen) dat elke muzikant ruwweg een bepaald aspect van de zee belichaamt. De zoete piano van Bjørnstad, die meestal de warme, harmonieuze composities inleidt, doet dienst als rustig wateroppervlak. De wispelturige cello van Darling vertelt wat onder het oppervlak gebeurt: nu eens gestaag meegaand, dan weer tegendraads en als een verre echo onder de troebele watervlakte. Christensen wil (volgens mij) eerder een houwvast zijn, en is het ankerpunt waaraan ons bootje los ronddobbert. Rypdal is tot slot de voorbode van de nakende storm: in zijn spel ligt altijd wel iets onguur te wachten op verkenning.
Vooral het samenspel tussen Darling en Rypdal is prachtig, terwijl Bjørnstad subtieler te werk gaat en zijn zweverige klanken heel secuur neerpoot. Christensen valt het minst op in positieve zin…maar zonder een anker kan je nu eenmaal niet op volle zee.

Desondanks begrijp ik sq’s aanmerking: op den duur smeren de muzikanten het sentiment nogal breed uit, maar eigenlijk vind ik dat voor een romantische plaat zoals deze niet storen.
‘The Sea’ is hunkering en verwondering tegelijk. Haast meesterlijk, deze verbazingwekkende wereld waarin je vredig kopje onder kunt gaan.