Geboren: 23 december 1929 in Yale, Oklahoma
Overleden: 13 mei 1988 in Amsterdam

De kroonprins van de ‘cool’, en een van de grondleggers van de gepolijste sound van de West Coast jazz: trompettist en vocalist Chet Baker was een even charismatische als tragische figuur, Ondanks een vernietigende drugsverslaving, bleef hij sinds de jaren vijftig een belangrijk gezicht in de jazz.

Voor het label Pacific Jazz Records nam hij een hele reeks bestsellers op. Baker beschikte over een herkenbare sound; zijn fluisterende, romantische vocalen zorgden voor een grote schare bewonderaars. Hij was een van de pophelden uit de jazz, maar zijn status was wel degelijk gestoeld op een beheersing van zijn instrument, waarbij hij de steviger aanpak van Fats Navarro en Clifford Brown combineerde met de meditatieve dromerigheid waarmee ook Miles Davis kon spelen. In zijn muziek was Baker helemaal zichzelf. Vooral in zijn melancholisch repertoire was hij op zijn best: een breekbare stem, een teder trompetgeluid. Het contrast tussen zijn kwetsbare vertolking van ‘My Funny Valantine’ en zijn grimmige levenswijze, heeft bijvoorbeeld de Nederlandse rocker Herman Brood tot tranen toe geroerd.

In de jaren veertig van de vorige eeuw trok de atletische Baker vanuit het platteland van Oklahoma naar Californië. Baker hield van vrouwen en gevaar. Het gevaar bestond toen nog vooral uit keihard autorijden, de drugs kwamen later. In 1952 trad Baker tot het kwintet van Charlie Parker toe, waarna hij overstapte naar het kwartet van Gerry Mulligan. Nadat Mulligan wegens drugsbezit tot celstraf werd veroordeeld, formeerde Baker in 1953 een kwartet met pianist Russ Freeman. Het geld en de awards stroomden binnen, maar na zijn arrestatie in 1960, in Italië, kwam Baker op een dood spoor. In de jaren zeventig begon een bescheiden come-back, die vooral was gestoeld op Bakers status als cultheld. Gedurende de laatste vijftien jaar van zijn leven leidde Baker het bestaan van een nomade. Goedkope hotels, kleine clubs, en veel drugs. Zijn laatste optreden was in Dizzy te Rotterdam. Zijn dood, het gevolg van een val uit een hotelraam in Amsterdam, is nog altijd reden voor speculaties over moord.

Baker nam zijn beste muziek op aan het begin van zijn carrière. Het dubbelalbum “Gerry Mulligan’s The Original Quartet with Chet Baker” biedt een subliem overzicht van de bijzondere samenwerking tussen Mulligan en Baker. “The Chet Baker Quartet with Russ Freeman”, een klassieke opname uit 1956, bewijst hoe goed Freeman en Baker elkaar aanvoelden. “The Best of Chet Baker Sings” is een mooie verzamelaar met vocale interpretaties van standards. “Chet Baker: Jazz Profile” is een compilatie van zijn beste opnames met kleine groepen en grotere ensembles, met o.a. Freeman, Art Pepper, Bud Shank, Bob Brookmeyer, Bobby Timmons en Shelly Manne. “Deep In A Dream, the ultimate Chet Baker Collection” is weer een mooie verzameling van het beste op de eerder genoemde albums voor Pacific Jazz.

Dikke aanrader :

"De Lange Nacht van Chet Baker"

auteur : James Gavin

Uitgeverij Thomas Rap 2003 Amsterdam

ISBN 90-6005-248-X

Chet Bakers carrière als trompetist begon als een sprookje: een zeer aantrekkelijke jongeman die geen noten kon lezen vertrok aan het begin van de jaren vijftig vanuit Oklahoma naar de westkust en verwierf bijna onmiddellijk een belangrijke plaats in de 'coolschool' van de jazz die tot dan toe werd gedomineerd door de grote zwarte muzikanten Charlie Parker en Miles Davis. Twintig jaar later, na een levenslange heroïneverslaving die zijn engelachtige uiterlijk verwoestte, kwam er een einde aan Bakers carrière toen hij onder mysterieuze omstandigheden uit het raam van een hotel in Amsterdam viel en te pletter stortte. Het leven van Baker, van de gouden belofte tot de onvermijdelijke ondergang, liep parallel aan de teloorgang van de Amerikaanse onschuld van de vijftiger jaren. Maar het is ook het verhaal van een uitzonderlijke muzikant wiens werk en persoon ons blijven fascineren en verleiden.


James Gavin (1964) is journalist en schrijft veelvuldig over muziek en kunst voor 'The New York Times'. Voor zijn eerste boek, 'Intimate Nights: The Golden Age of New York Cabaret', ontving hij in 1992 de ascap Deems Taylor Award.


Bespreking uit HUMO :

'Het staat vast / dat alle mensen sterven / maar van alle mensen het eerst / de jazzmusici' schertste Remco Campert in zijn elegie voor blaasheld Eric Dolphy, en geef 'm eens ongelijk: Dolphy was inderdaad veel te jong toen diabetes 'm voor eeuwig 'Out to Lunch' stuurde, muzikale genieën als Bix Beiderbecke, Charlie Parker, John Coltrane, Bud Powell of Sonny Clark achterna. Andere hepcats hadden meer geluk en werden oud genoeg voor kleinkinderen (Miles Davis, Gerry Mulligan) of rolden alive and kickin' de eenentwintigste eeuw binnen (Sonny Rollins, Ornette Coleman, Max Roach).
En dan is er nog Chet Baker, de fotogenieke wonder boy van de jazz die harten sneller deed slaan met zijn ijle trompetklank en romantische oogopslag, maar zichzelf in vijfendertig jaar tijd van in een wandelend dodenmasker transformeerde. Het ruikt dan ook weinig verwonderlijk naar dood en verderf in 'De lange nacht van Chet Baker', de uitstekend gedocumenteerde biografie waarin James Gavin de neergang van de trompettist genadeloos uiteenzet. Gavin voert Baker op als een moederskindje dat, gewapend met een ongewone dosis muzikaal talent en een stel perfect op de tijdgeest geënte looks, hét gezicht wordt van de zongebronsde, perfect gekapte en in wuivende palmbladeren verpakte cool van de Westkust-jazz. Dat levert 'm haat en afgunst à volonté op, vooral bij de black cats die Baker jaar na jaar moeten laten voorgaan in de populariteitspoll van het jazztijdschrift Down Beat.
De mooie jonge god ontspoort wanneer hij zijn dagelijkse flirt met reefer inruilt voor een levenslange relatie met spuit en naald. Bakers latere vriendin en muze Ruth Young: 'Hoe komt het dat gewoon iedere jazzmuzikant uit de rails loopt? Is dat gewoon toeval? Wat je allemaal moet doormaken om je ziel bloot te leggen ? het is zo ontzettend voor de hand liggend. Om echt, oprecht deel uit te maken van die wereld, moest je een vergif zien te vinden dat je toestond om in de spiegel te kijken.' Als kersverse junk wordt Baker ? in het preutse Amerika van de jaren vijftig ? uitgespuugd, in Europa wordt hij ingehaald als een miskend genie dat met de lyriek van zijn trompetspel en zijn breekbare, lijzige stem ? door Campert ooit beschreven als 'poezie zoals de glasgeslepen kiezelsteen / de gebroken lijn van potlood op papier' ? de binnenkant van zijn gewonde ziel toont. Ook de snotaap Jules Deelder zag Baker in Amsterdam en zou nooit meer dezelfde zijn, schreef hij in 'Jazz': 'Er werd iets bij me wakker dat nooit meer in zou slapen. Een ver, onvervulbaar verlangen.'
Tussen de maalstroom van pijnlijke anekdotes en wilde verhalen die Gavin serveert, vangt de lezer niettemin een glimp op van de levenslange schizofrenie waarmee Baker behekst zou blijven.'De lange nacht van Chet Baker' is bloedstollende lectuur, en wanneer Gavin de ouder wordende Baker beschrijft die steelt, liegt, manipuleert en iedereen in zijn entourage meesleurt in zijn zelfdestructieve honger naar junk, spat de walging van de auteur zelfs van de pagina: 'Het was typisch voor Chet Baker om op de plaat liefde en bezorgdheid te tonen, om vervolgens in het echte leven niets te doen.'
Baker sloeg in mei 1988 te pletter op de kasseien voor een hotel in Amsterdam, net voor de wereld 'Let's Get Lost' had kunnen aanschouwen, Bruce Webers magistrale film-ode aan de schoonheid in verval. 'Chet Baker / where art thou?' had Deelder zich nog afgevraagd in het tweeregelige gedicht 'Nostalgia at noon', Gavin verlost 'm eindelijk uit zijn lijden: eeuwig op reis naar het eind van een lange nacht.
James Gavin - 'De lange nacht van Chet Baker' is verschenen bij Thomas Rap

http://www.chetbaker.net/

Is er toevallig een verzamelaar die al Chets vocale werk bundelt? Veel best ofs missen Let's Get Lost en die moet ik er per se bijhebben, want wat een mooi nummer is dat eigenlijk.

YouTube - Chet Baker - Live At Ronnie Scott's (1986)

samen met Van Morrison (send in the clowns!!!) en Elvis Costello

Al zijn vocale werk is bij mijn weten niet gebundeld, maar heb je deze nooit gevonden? Hij heet notabene The best of Chet Baker Sings met als ondertitel Let's get lost.

Ooit zag ik een You Tube filmpje van Van Morrison die Send in the Clowns zong bij Chet Baker. Een murmelende Morrison die zijn tekst van een papiertje moest aflezen, en Chet kon ook niet veel bijdragen aan dat nummer. Heel lang vond ik het een prachtige performance, maar sinds ik dat filmpje zag, daalde mijn waardering met sprongen.
De rest van Live at Ronnie Scott's is trouwens wel aardig goed. Vooral Love for Sale vind ik geweldig.
Kostelijk basspel van Ricardo del Fra!

Ja, het is een beetje een Sjef van Oekel voordracht, maar ik blijf het toch mooi vinden.

De beroemde documentaire Let's Get Lost uit 1988 draait weer in de bioscopen (re-release). Dit is mijn recensie:

Normaliter vertelt een documentaire het verhaal van een beroemd persoon – hoe z’n jeugd verliep, hoe hij z’n eerste successen boekte, etc – maar deze documentaire is op zoek naar ‘verhalen’ zodat Chet Baker en mensen die hem hebben gekend anekdotes vertellen die ze zich kunnen herinneren. Het maakt de documentaire rommelig waarbij ook de ankedotes zelf weinig gestructureerd worden verteld, maar het idee zal zijn dat dat bijdraagt aan de jazz-feeling want in ieder geval in de jaren ’50 toen Chet Baker een ster was was jazz een wilde levensstijl van beatniks en andere hippe gasten vol seks en drugs.

Het gevolg is dat je niet heel veel wijzer wordt van Chet Baker en z’n muziek. Het belangrijkste is denk ik dat zijn opmerkelijk coole (zwoele) jazz – in tegenstelling tot de in die tijd gangbare frenetieke hardbop – het gevolg is van het zwoele leven aan de Westcoast vol strand, zon en romantiek (zoals later de Beach Boys qua pop). We leren dat Chet als muzikant het makkelijk had: hij speelde zo voor de vuist weg zonder te hoeven studeren. En bovenal dat hij charmant, charismatisch en fotogeniek was, zodat ook het sterrendom hem kwam aanwaaien, maar ook dat hij manipulatief en harteloos was zodat hij de vele vrouwen maar ook mannen die hij inpalmde met z’n charmes gewetenloos misbruikte en bedroog waarbij hij ook verslavingsgevoelig was: het is weliswaar anekdotisch bewijs dat de film opdient maar het lijkt erop dat hij een klassiek voorbeeld is van de sociopaat. De vrouwen schijnen dat niet erg te vinden: hij had altijd een zwerm mooie vrouwen om zich heen – ook in deze documentaire – waarbij je geen grens lijkt lijkt te kunnen trekken tussen groupie, vriendinnetje en echtgenote. Hoe dan ook, Chet Baker was altijd op zoek naar een ‘high’ en als je zijn leven, persoonlijkheid en muziek in één woord kunt samenvatten dan is dat het allemaal moeiteloos lijkt te ‘zweven’.

Zijn asocialiteit maakt het portret van Chet Baker onsympathiek en ook de vele opgediste anekdotes zijn niet echt interessant. Tel daarbij op de eindeloze reeks jazzmuzikanten en liefjes waar Chet mee gespeeld heeft die langskomen en mijn conclusie is dat dit echt een film voor de fan is. Voor de niet-fan heeft het weinig te bieden.