Tussen alle afwijzende opinies in wil ik graag opmerken dat S&M een bijzonder geslaagd project is geweest. Zoals hierboven vermeld is Metallica's muziek niet voor orkest geschreven, dus een parallel met Therion - die ik zelf ook ten onrechte getrokken heb - is niet op z'n plaats. Daarom zal ik deze ook van een ander perspectief beoordelen, wat in Metallica's geval gunstig uitpakt. De meeste nummers klinken zoals op hun respectievelijke albums, maar komen door toevoeging van het orkest in een nieuwe dimensie. Die dimensie klinkt verfrissend, en voegt wel degelijk iets toe aan het scala aan metal. Het toont aan dat de verbinding tussen metal en klassiek nog steeds kan bestaan, en dat geeft metal een soort van legitimisatie, als je klassiek althans als de basis beschouwd, zoals ik. Muziek als auditoriale kunstvorm vindt haar oorsprong in wat voor het gemak wordt aangeduid met klassieke muziek, en een project als dit is een van de verschillende manier om een verband tussen beide stadia aan te geven. Een plaat als Eparistera Daimones kan op een volledig andere wijze worden gelegitimiseerd, bijvoorbeeld door een parallel te trekken met klassieke muziek, maar ik geef mijn voorkeur aan een enigszins chronologisch bepaalde indicator voor muziek als kunstvorm om abstracte definities of modellen als "protomuziek" te voorkomen.

Ik wil niet zeggen dat het altijd even goed uitpakt. James' stem laat op enkele plaatsen te wensen over, ik had liever iets meer And Justice for All gehad, en het laten meezingen van het publiek op Master of Puppets had weggelaten mogen worden. Desondanks is het de algehele sfeer die de plaat zo goed maakt, die verbintenis van metal en klassiek waarnaar dit album streeft. Dat is het mooie van dergelijke projecten, dat is het mooie van S&M, en dat is iets wat bands als Therion en zeer zeker Nightwish goed in het achterhoofd moeten houden.