The Electric Light Orchestra - ELO 2 (1973)

ELO 2, met Jeff Lynne voor het eerst als enige kapitein op het schip en dat gaat hem zonder meer goed af. Roy Wood speelt nog mee op 2 nummers op dit album, maar is vroeg in het opnameproces van dit album definitief vertrokken. Vocaal klinkt Jeff overal net wat beter als op het debuut, hoewel de rauwheid van de zang op albumopener In Old England Town nog behoorlijk tegenvalt. Het is ook een ietwat rommelige compositie, dat belooft dus niet veel goeds.

Maar dan is daar Momma, een van mijn absoluut favoriete ELO nummers. Opeens is daar de o zo herkenbare ELO sound! Heldere zang, mooie transparante instrumentatie, geweldige melodie met de viool als belangrijkste instrument, heerlijk nummer. Zou op mijn eigen Best of ELO staan, op zeker. Roll Over Beethoven is een ELO klassieker, waarin voor het eerst de rock ‘n roll kant van ELO te horen is. Hier wordt ’t heel smaakvol en overtuigend met de echt ELO sound neergezet. Later zullen wat minder geslaagde rock ’n roll nummers af en toe de kop opsteken.

Op kant 2 van de LP 2 langer uitgesponnen nummers. In het geweldige From the Sun to the World worden klassieke en rock ’n roll stukken afgewisseld met zeer mooie melodische piano-popmuziek. Een topcompositie, die alle richtingen waarin ELO zich verder zou ontwikkelen voorbij komen. Ik durf te zeggen dat dit een sleutelnummer in het oeuvre van ELO is. En dan is daar afsluiter Kuiama, zoals al aangegeven over een soldaat die zijn vreselijke daad opbiecht aan een klein weesmeisje. Met ruim 11 minuten volgens mij de langste albumtrack van ELO ooit. Maar wat een mooi nummer. Geweldige melodie, veel tempovariatie en ELO neemt lekker lang de tijd om het verhaal te vertellen. Vrij uniek overigens voor ELO, om zo’n beladen thema als de Vietnamoorlog in een songtekst te verwerken, want over het algemeen moet ELO het niet van de diepzinnige teksten hebben.

Op opener In Old England Town na een topprestatie van ELO, dat het eigen geluid aan het perfectioneren is.

Ik kocht deze plaat van mijn krantenwijk-salaris en er ging een wereld voor me open. Later vond ik Jeff Lynne zijn voorstudie voor ELO; het nummer 'What', toen nog the Move.

Ik weet niet meer precies waar het was, misschien in een overzichtsartikel in Muziekkrant Oor, misschien in één van de edities van Oor's Popencyclopedie, maar daarin begon een korte bespreking van dit album met de constatering dat "we het er toch wel over eens konden zijn dat ELO 2 de zwakke broeder in hun discografie is". Daar heb ik nooit iets van begrepen. In mijn middelbare schooltijd was ik een groot fan van ELO, en hoewel ik na Discovery (maar eigenlijk al vanaf Out of the blue) ben afgehaakt is dit één van de drie ELO-platen die altijd "bij me" zijn gebleven. En waar Eldorado de perfecte mix van popgroep en orkest is en A new world record de ultieme popplaat, is ELO 2 voor mij een geweldige "harde" plaat waarop Jeff Lynne de rauwere mogelijkheden van het ELO-geluid verkent, met de barokke geluidsexperimenten van het debuut nu meer in songvorm gegoten maar tegelijkertijd nummers zodanig oprekkend dat ze complete suites met fraai uitgewerkte arrangementen, lange solo's en veel variaties op ijzersterke melodieën worden.
        Vooral dat laatste valt me nu op, overal die leuke loopjes en melodietjes en riffs die door gitaar, toetsen en strijkers steeds smaakvol neergezet worden en de nummers kleurrijk en afwisselend houden. Dat geldt vooral voor de twee Boogie's, de meest "volbloed" symfonische nummers (om de term maar te gebruiken die begin jaren 70 volgens mij in zwang was), maar bijvoorbeeld ook voor Momma met die prachtige vioolbreak met subtiele ondersteuning van twee gitaren, en die afwisseling komt eigenlijk ook terug in de manier waarop Lynne in dat nummer het centrale woord in "I'm a fool who lost it all" afwisselend gewoon, met een falset of geëmotioneerd-voluit zingt. Eigenlijk valt tussen enerzijds de twee symfonische nummers en anderzijds de twee meer ballade-achtige nummers (waarbij Momma dan nog sober blijft maar Kuiama ook weer voluit gaat met de instrumentale passages en de lange solo's) alleen Roll over Beethoven een beetje uit de toon, maar dat geeft het album misschien juist weer de nodige lucht en vrolijkheid.
        Zo hoor ik hier een grotere rijkdom aan geluiden dan op het debuut, een knappe diversiteit aan ritmes (de plaat opent met een paar maten in 9/8, lichtjaren verwijderd van Shine a little love) en een uitgesproken bereidheid om de nummers hun gang te laten gaan, hun eigen lengte te laten bepalen en alle mogelijkheden die de compositie biedt uit te buiten. Dat resulteert er volgens Lynne dan in dat "Some of the songs are a bit longer than they might be", maar ik heb daar zelf geen enkel probleem mee : hoe zou ik de ruim elf minuten van Kuiama hebben willen inkorten als je pas na 9'23 aankomt bij dat prachtige moment waarop de strijkers met toestemming van de slaggitaar het nummer "overnemen"? Een fraaie emotionele climax van een album waar ik nog altijd heel gelukkig mee ben (in deze uitstekende en zeer uitgebreide remaster uit 2003 waar musician het hierboven ook al over heeft).

Voor ik een algemeen verhaal over het album schrijf, moet me even van het hart hoe gruwelijk aangrijpend Kuiama is. Songs die buiten muzikaal geweld ook een betekenis hebben, raken me nu eenmaal meer dan de liederen met minder lyrische hoogstandjes, en Lynn en consorten hebben op deze song helemaal door hoe ze mij moeten beroeren. Een soldaat die aan een klein meisje (aan het einde van de oorlog?) uitlegt over hoe de oorlog is afgelopen en hij de verantwoordelijke is voor de dood van haar ouders. Het lied heeft een bij vlagen positieve, opbeurende sfeer, maar de teksten zijn hartverscheurend tragisch.

Wake up Kuiama, I got somethin to tell you,
It´s just that I mean, well that is to say,
That I´m trying to explain but I´ll start again for you,
I must be true.

Kuia in this country, they got rules with no reason,
They teach you to kill and they send you away
With your gun in your hand you pick up your pay,
So cool, that no mercy tool.

Kuia please believe me, I just couln´t help myself,
I wanted to run but they gave me a gun
And they told me the duty I owed to my fatherland,
I made my stand.

Kuia I just shot them, I just blew their heads open,
And I heard them scream in their agony,
Kuiama she waits there for me,
True blue, you saw it through.

Bij het afgaan van hele discografieën zijn dit de songs waar ik op hoop. Kuiama is zo'n lied dat me even melancholisch maakt en oprecht laat voelen. Chapeau Jeff Lyne en heel erg bedankt!

Goed, Electric Light Orchestra II is een verbetering ten opzichte van het eerste album. Het voelt meer 'af' aan en de songs zijn beduidend beter gestructureerd. Dit zorgt er ook bij vlagen voor dat een klein stukje spanning/rauwheid van het debuut achterwege blijft, maar over het algemeen is het wel echt een stukje beter en fijner. Lynne is gegroeid als zanger en schrijver, de orkestraties zijn subliem er is geen zwakke compositie te vinden. Ik houd de score nog even kunstmatig laag op een dikke 4 sterren, omdat ik heel benieuwd ben hoe dit klinkt in verhouding tot wat er verder gaat komen.

Voorlopige tussenstand:
1. Electric Light Orchestra II
2. The Electric Light Orchestra

Wat een rommelig vervolg... Na de enthousiaste woorden van Lennert over Kuiama, moest ik natuurlijk snel verder luisteren, want dergelijke epics kunnen mij ook behoorlijk enthousiasmeren. Er zijn een paar zaken duidelijk veranderd binnen ELO. Het gehalte klassieke muziek is echt een stuk minder geworden. Dat is niet per se slecht, maar hier denk ik dat extra orchestraties het album wel beter gemaakt hadden. Twee: de productie is echt heel zwak. Zodanig dat dit het luisterplezier tot bepaalde hoogte wel beïnvloedt. Met name de zang lijkt minder zuiver te klinken.

Het songmateriaal scoort maar net een voldoende. Het is wel aardig hoor, maar ik krijg altijd gruwelijke jeuk van bepaalde genres, trucjes en liedjes. In de laatste categorie hebben we de Roll Over Beethoven. Dit is werkelijk afgrijselijke rock n roll vermengd met stukken Beethoven. Enkel de keyboardstukjes vind ik wel leuk klinken. Kuiama vind ik vooral langdradig en saaïig. Er zit een bepaald deuntje in dat vaak terugkeert, wat ik mooi vind. Vooralsnog vind ik dit album een domper. Niet slecht, maar het valt wel tegen.

Tussenstand:

1. Electric Light Orchestra
2. Electric Light Orchestra II

De tweede van ELO had ik nog niet op CD, maar daarin is nu verandering gekomen. Inmiddels heb ik hier de EMI-versie uit 2003, met bonustracks. Het groen-gele Harvest-label was in die begin jaren '70 de proeftuin van EMI om progressieve acts voor het voetlicht te krijgen. Flink werd geïnvesteerd in bands als Deep Purple, Pink Floyd, Barclay James Harvest (!) en dus ook ELO. De vernieuwingsdrift in de rockwereld kreeg de wind mee en legde de genoemde acts geen windeieren.

Dit tweede album vind ik ook wel het meest progressieve album van de band. Na vertrek van Roy Wood nu geheel onder artistieke leiding van de zich snel ontwikkelende Jeff Lynne. Prachtige stukken, waarvoor best de tijd wordt uitgetrokken. Geen strakke productie nog en hier en daar is het wat rommelig of zou je willen dat er wat gesnoeid werd. Maar het kón toch maar, die ruimte voor het experiment. En mooi dat een machtige Britse platenmaatschappij als EMI, met statige merknamen als His Master's Voice, er zo'n hip label op nahield.

Absoluut hoogtepunt op dit ELO 2 is het emotioneel diepgaande Kuiama, dat ook best 11 minuten duren mag. Eigenlijk tref ik helemaal geen echt zwakke broeders onder de 5 oorspronkelijke tracks. Zelfs de bizar barokke versie van Roll Over Beethoven kan ik helemaal meemaken. Voor mij destijds de eerste kennismaking met deze band, die vanaf de jaren '70 diep in mijn erfelijk materiaal is gekropen.

Van de ELO albums het laatste album dat ik aan mijn ELO-collectie toevoegde, simpelweg omdat destijds het lang duurde voordat ELO 2 officieel op CD werd uitgebracht. Enerzijds is het album een soort vreemde eend in de bijt van de Lynne ELO periode, anderzijds terugkijkend is ELO 2 de passende schakel tussen het debuut en On the Third Day.

Vreemde eend, omdat het album louter uit lange nummers bestaat. Ondanks dat lange nummers niet echt Lynne zijn ding zijn, weet hij zich er prima mee te redden. De passend schakel, omdat ELO 2 al beduidend meer symfonischer is dan het debuut. Alsof het een soort proefstuk is voor het latere werk.

Ik vind dat er de nodige kracht van het album uitgaat. In old England Town wordt best robuust neergezet. Lynne werkt nog met overdubs van de strijkersectie. Dat maakt dat het minder vloeiend klinkt, doch ook dat het soms even scherp klinkt. Momma is een mooie balade, waar het geluid van de strijkers al veel zachter is. De cover van Roll over Beethoven, ik vind 'm goed. Wel merk ik dat sommige deeltjes iets te vaak worden herhaald, voordat het nummer weer verder gaat. Dat lijkt zo af en toe de vaart eruit te halen. Doch door op deze wijze de rock 'n roll met klassieke muziek te vermengen, zo hoort het. Dat is symfonische rock 'n roll.

From the Sun to the world, een wat gemegd gevoel. Piano-klassiek begin, vlot de hele band erbij, verrassende tempowisselingen, een rustig tussenstuk op de piano om af te sluiten met een iets te schel kinkende gitaarsolo. Kuiama, ik vind het een prachtig nummer. De eerste 4,5 minuut hadden ze gewoon als singel mogen uitbrengen. Een nummer met een fijne gitaarrif, de nodige drama, goed tot zeer goed gezongen (vooral de emotie) en een fijne tekst. Ik reken dit nummer tot een van mijn persoonlijke favoriere ELO-nummers.

Ik luister het album niet vaak. Maar als ik het doe, is het met plezier en met een goed gevoel.