Nick Cave and The Bad Seeds - Tender Prey (1988)

Het schijnt dat The White Stripes veel inspiratie uit dit album hebben gehaald: bijzonder. Ik hoor dat er niet in terug.

Live in Amsterdam
The Mercy Seat

Waarom was Nick Cave in deze tijd, eind jaren tachtig, eigenlijk niet heel populair? Toch prachtige muziek die ook in die tijd aangeslagen moet hebben. Maar pas na het album "No More Shall We Part" kwam de echte grote hausse.

En de oplettende lezer weet hoe ik over de muziek van Cave sinds die tijd denk.

Ik snap er niets van.

Deze parel werd indertijd eigenlijk gewoon genegeerd. Terwijl het nu nog Dé Parel uit Cave's oeuvre is, naar mijn mening.

Dat klopt denk ik niet helemaal. Ik leerde Cave in '94 kennen dankzij Let Love In, vooral dankzij Do You Love Me. Was toen veel op MTV, 120 Minutes. Eigenlijk mijn hele vriendenkring destijds leerde Cave toen kennen. Door die plaat werd hij ook ineens in veel uitgaansgelegenheden gedraaid. Voor dat album was hij mij totaal onbekend...

Ja, ok, dat kan. Zal wel want je zult niet kletsen. Mij staat die tijd ook niet meer helemaal helder voor de geest.
Ik leerde Cave kennen omdat Blixa Bargeld daar gitaat speelde. Ik kende eerst de Neubauten. Vaak ging dat andersom, maar dit was mijn route. Maar kan me niets herinneren van Nick Cave indertijd op de radio. Mogelijk natuurlijk dat ik niet gefocussed was op Cave.

Toch is dit album nog wel wat ouder, dit is van eind jaren '80. En toen was Cave echt heel erg obscuur. Terwijl dit gewoon een fijn rock/blues album is, en de voorganger, die met die coversongs, Kicking against te pricks, ook al heel toegankellijk was.

Albums als Your Funeral en From her to eternity... dat is andere koek natuurlijk.

Heb vorige week het plezier gehad Nick Cave and the Bad Seeds live 'The Mercy Seat' the zien uitvoeren. Wat een man en wat een beest van een nummer is dat. Ik draai het nu thuis, en mijn puberdochter vraagt zich af wat deze herrie in hemelsnaam moet betekenen...

Ik draai de laatste tijd het album The Boatmans Call weer vaak. Hét album waarin Cave van een toffe artiest in een wereldarties veranderd, maar dat is mijn mening.

Oh wake up, my love, my lover wake up...

Kan een wereldartiest dan niet meer tof zijn?!

Dat is niet wat ik schrijf. Maar je hebt gelijk dat je die vraag stelt, want het lijkt wel geïmpliceerd te worden. Toch bedoel ik dat niet. Tot en met "Nocturama" vond ik hem tof. Nou ja, zijn muziek vond ik tof. De persoon zelf ken ik niet. De laatste 20 jaar echter doet zijn muziek me steeds minder (de nieuwe muziek dus, niet alles dat voor pakweg 2004 gemaakt is).

Nick Cave is nog steeds een coole gast, die met Kylie Minogue een wereldhit scoort. Veel verliefde stelletjes draaiden toen Where The Wild Roses Grow en verdiepten zich verder niet in de teksten. Pas als huwelijken in echtscheidingen transformeren begrijpen ze de zinnen. Al liggen deze er zo dik bovenop. Murder Ballads sloeg door dit nummer bij een groot publiek aan, die vervolgens daarna Into Your Arms omarmen. Toch verschillen dit soort ballads niet zoveel van het oude Shivers van The Boys Next Door; de band waar The Birthday Party uit voortvloeit. Eigenlijk speelt Nick Cave altijd al op het sentiment, en als The Bad Seeds zo goed als uit elkaar vallen, gaat hij zelf nummers achter de piano componeren. Vaak alleen, vaak met Warren Ellis. Daar ligt het grote verschil, en daar ligt vanaf The Boatman's Call de grote ommezwaai, de aanwezigheid van Warren Ellis die Blixa Bargeld en vervolgens ook Mick Harvey vervangt. Warren Ellis is meer dan een The Bad Seeds bandlid, hij is tevens de vriend die Nick Cave in zijn moeilijke dagen bijstaat, en dat is op plaat en live voelbaar, al is zijn aandeel op de Wild God tournee gelukkig minder groot.

Helder, maar dat 'hij in een wereldartiest verandert' was nogal een vage uitspraak. Voor jou heeft dat blijkbaar iets negatiefs. Maar je bent verder helder nu: je vindt zijn latere albums gewoon minder jouw ding. Niet heel vreemd denk ik want het is een duidelijke stijlbreuk met zijn oudere werk natuurlijk. Dank voor je toelichting

Huh? Juist positief toch? OMIT vond Cave altijd tof, zeg een 7/10, maar met Boatman's Call werd ie een wereldartiest, zeg een 9/10. Een opwaardering dus.

Ik ga verder niet over de klasse van het werk van Cave praten, maar eigenlijk vond ik hem dus voor die 'stijlbreuk' veel leuker. Je moet hier op je woorden passen, dat snap ik, en dus pas ik daar op. Maar geef mij maar de Cave van voor 2000 ofzoiets. Muzikaal gezien, als persoon ken ik hem niet.

Aha, dan heb ik geen idee wat je bedoelt met wereldartiest.

Mijn eerste luisterbeurt van The Mercy Seat is nog steeds de meest bizarre bijna spirituele muziekervaring die ik ooit heb meegemaakt. Er lijkt geen einde aan te komen en je wordt als het ware in de track getrokken. Meegezogen door mantra achtige opsommingen van het manische angstgebed als de dood steeds dichterbij komt. Het kost de nodige tijd om de intentie van het nummer te vatten, al is dat in het begin maar een bijzaak. De waanzin grijpt je strot dicht en er is geen weg terug, het Nick Cave virus houdt mij in de greep. Tender Prey is geen verkeerd instapmodel. Ondanks dat Nick Cave verdoofd door de drugs elke emotionele betrokkenheid weg filtert kan hij de radeloosheid niet bedwingen. Het is een gepassioneerde hulpkreet en het is maar goed dat hij vervolgens met een flinke dosering aan heroïne in zijn bezit opgepakt wordt. De verplichte opname in een afkickkliniek is zijn redding, waarna hij weer enigszins grip op het leven krijgt.

Nick Cave krijgt het voor elkaar om Kid Congo Powers in te lijven. De toekomst van The Gun Club hangt aan een zijde draadje en de gitarist kiest voor zekerheid. Het is de opzet dat hij de twijfelachtige wispelturige Hugo Race tijdelijk vervangt. Als deze al tijdens het opnameproces afhaakt, krijgt Kid Congo Powers de garantie van een vaste plek binnen The Bad Seeds. Hij is niet de enige nieuweling binnen het gezelschap. Omdat Nick Cave steeds meer aandacht aan zijn theatrale podiumpresentatie besteedt, is Roland Wolf de meest geschikte persoon om zijn positie als toetsenist waar te nemen. Door deze veranderingen blijft Mick Harvey voornamelijk als bassist actief, al is deze alleskunner ook bereid om de rol van drummer, gitarist en toetsenist op zich te nemen om de klus te klaren.

The Mercy Seat, de latere liefhebbers zweren bij Into My Arms, maar The Mercy Seat blijft het ultieme hoogtepunt van zijn oeuvre. Ook Johnny Cash begrijpt dit nummer en het is dan ook een grote eer dat hij later een coverversie van The Mercy Seat opneemt. De countryzanger,waarvan regelmatig nummers in de livesets van Nick passeren, is een van zijn grootste persoonlijk helden. The Mercy Seat sluit voor Cash dan ook vlekkeloos bij zijn optredens in gevangenissen aan.

Als er een artiest is die het leed van de gedetineerden aantrekt, is dat Johnny Cash wel. Het is een direct vervolg op de murder ballads, hier wacht de veroordeelde op het definitieve eindoordeel. Het toont een stukje begrip voor het losgeslagen handelen, al hangt het zwaard van Damocles genadeloos boven het hoofd. Het is de angst van een Dead Man Walking, de laatste wandeling die bij de elektrische stoel eindigt. Hij haalt zijn inspiratie ook uit zijn rol in het Ghosts… of The Civil Dead gevangenisdrama, filmopnames die parallel met het werkproces van Tender Prey lopen en waarvoor hij samen met Hugo Race een groot gedeelte van het script aanlevert.

Up Jumped The Devil belicht de duistere kanten van Nick Cave en verantwoordt zijn gedrag. Hij is zo geboren en wordt door ellende, ongeluk en rampspoed achtervolgd. En dan kan je de duivel het beste maar vertrouwen en zijn aanwezigheid accepteren. Dat maakt het leven stukken aangenamer. Ook hier weer die verwijzingen naar de blues en het verkopen van je ziel aan een kwade oppermachtige kracht. Roland Wolf heeft een sprankelende opgewekte jazzy tintelende manier van pianospelen en introduceert zichzelf op voortreffelijke wijze. Datzelfde geld voor Kid Congo Powers, die zijn rockabilly garage verleden bij The Cramps met de blues punk attitude van The Gun Club combineert. Deze eigenheid geeft hij een ondergeschikt ingetogen The Bad Seeds tintje mee.

In de hedendaagse Bonnie and Clyde vertelling Deanna droomt een jong kansloos liefdesstel over escapisme en laten ze een spoor van vernieling achter. Het zou geen vreemde gedachte zijn dat Quentin Tarantino dit thema vervolgens uitwerkt en de verhaallijnen aan Oliver Stone schenkt. De om zich heen dood en verderf zaaiende Natural Born Killers roadmovie vertoont veel gelijkenissen met dit nummer, dus misschien liggen die auteursrechten wel bij Nick Cave. Deanna is een bijna radiovriendelijk liefdesnummer zoals alleen Nick Cave die kan schrijven. De melodielijn is van de christelijke Oh Happy Day hymne van het Edwin Hawkins Singers gospelkoor gestolen, een traditional waar de voormalige koorknaap Nick Cave mee opgroeit en die dus het beste die nostalgische gevoelens weergeeft.

Er zit zoveel verbintenis tussen het werk van Nick Cave. De tekst van Watching Alice verwijst jaren later letterlijk naar de Push The Sky Away albumhoes. Zijn vrouw Susie Bick kruipt in het Alice personage en loopt bloot door de slaapkamer rond, terwijl Nick Cave als voyeur van haar naakte schoonheid geniet. Zelden wordt het ontwaken met de ochtendglorie als getuige zo mooi weergegeven. Het is een puurheid die dicht bij de vrouwenbeminnende Nick Cave blijft. Teder romantisch, maar wel met die ondeugende twinkeling in de ogen. Vriend Hugo Race is nog niet geheel uit het The Bad Seeds beeld verdwenen en voegt klein gehouden gitaarintimiteit toe. Het is de meester hemzelf die hem met het karakteriserende filmische western mondharmonica uithalen overtroeft.

The Bad Seeds dragen als verzachtend achtergrondkoor Mercy. Het is een prachtig fraai staaltje aan zuivere in controle zijnde samenzang. Bijzonder dat een band die zo op het randje balanceert hiertoe in staat is. Het Watching Alice lentegevoel is verdwenen en maakt voor ijzingwekkende winterse kilte plaats. De piano als een in ijs ondergedoopt instrument. Het profetische Mercy bezingt de angst als zijn volgelingen hem in eenzaamheid achterlaten. Hoe wrang is het dat de vriendschap met Blixa Bargeld en Mick Harvey tegenwoordig zo bekoeld is geraakt? De mondharmonica als hulpkreet, gesmoord door innerlijke paniek. Het aardedonkere Mercy is de klagende gospel van Nick Cave zijn levenswandel, ondergedoopt in wanhoop. Wees genadigd en grijp mijn hulpeloze hand. Heeft Mercy bijbelse verwijzingen? Welnee, dit is de laatste strohalm van iemand die van het leven verliest en ontdekt dat hij steeds dieper in die neergaande spiraal wegzakt.

Producer Flood blijft trouw aan de Hansa Tonstudio, waardoor Nick Cave & The Bad Seeds genoodzaakt in Berlijn blijven ronddolen. De band is afhankelijk van de stad en de leden verkeren in dezelfde toestand als de kinderen van Bahnhof Zoo. Ontvlucht Berlijn zolang het nog mogelijk is. Dit is het Hotel California voor Nick Cave & The Bad Seeds, de aantrekkingskracht van deze uitzichtloze plek domineert. Dit is het in verval geraakte naoorlogse beeld dat de inwoners besmet. City of Refuge symboliseert deze lichamelijke aftakeling, Big City blues, het aardse paradijs transformeert zichzelf tot de helse wederhelft. Toch is het niet helemaal eigen, gospelblueszanger Blind Willie Johnson levert de rauwe I’m Gonna Run to the City of Refuge basisbeginselen, Nick Cave voegt slechts zijn destructieve levenservaringen en mondharmonica toe.

Hoe vreemd is het om Nick Cave vervolgens als croonende vrouwenverslinder te horen? De vintage seventies klanken van het verhalende Slowly Goes the Night hebben iets fouts in zich en behoren tot zijn meest gladde werk. Toch heb ik een zwak voor deze zomerse invalshoek. Een one night stand met een dief in de nacht die er vervolgens met een flinke duit vandoor gaat om de volgende dag weer opnieuw drugs te scoren. Het is de romantiek van egocentrische junkies die dag op dag in het New Morning dronkenmanslied moment leven. Een cold turkey van tien slopende zware dagen.

Het aftellende Sunday’s Slave stelt zich ook afhankelijk op. Het dodende tempo benoemt de poging om te week te overleven, totdat de dealer het goedje weer aanlevert en je de rekening weer netjes betaalt. Het koortsige hebzuchtige Sugar Sugar Sugar verwijst uiteraard naar dat witte kristalpoeder, wantrouwend en minachtend. Nick Cave als een fel op hol geslagen dier, die enkel in zijn eerste levensbehoefte voorziet. Nick Cave de heroïnejunk, amper in staat om rationeel te denken, omdat enkel dat begerende oerinstinct overgebleven is.

Het is dus onbegrijpelijk dat Tender Prey binnen al die duisternis het licht ziet. Nick Cave beaamt dat de band amper in staat is om bruikbaar resultaat af te leveren. Toch koester ik Tender Prey als een van mijn favorieten. Nick Cave betitelt het achteraf als een grote nachtmerrie. Als de grenzen zodanig vervaagd zijn ben je enkel in staat om een meesterwerk als Tender Prey te produceren. Dit resultaat krijg je niet als je het proces geheel vlekkeloos verloopt. Dichterbij de persoon Nick Cave kom voor langere tijd niet. Pas als hij van dichtbij door onvoorzienbare gezinssituaties getroffen wordt, stelt hij zijn ziel weer publiekelijk bloot. En ook daar valt zeker genoeg over te vertellen.