Nick Cave and The Bad Seeds - Tender Prey (1988)

1988. Toen was ik 16. Een jaar eerder had ik het 'licht gezien' en was ik voor het eerst met Caveman - 'als soloartiest' (nu ja, mét Bad Seeds natuurlijk) - geconfronteerd geweest met dat prachtige coveralbum "Kicking Against The Pricks". Toen dan in '88 het nieuwe album "Tender Prey" uitkwam was ik er als de kippen bij om die LP te gaan kopen, met de ondertussen al wat gespaarde centjes van het zakgeld. Na schooltijd na de platenzaak en 450 belgische frank armer, snel naar huis fietsen, en zo snel mogelijk die plaat opzetten... Groot was toen de vreugde en euforie toen de LP op de draaitafel belandde! Wow!

Wow! Zeg ik nog altijd, telkens als ik dit album beluister na een lange tijd dat niet meer gedaan te hebben. Een zeer volledig album met een enorm goede zingende Cave, met 'in your face' confronterende nummers' zoals het fantastische en tegelijk beklemmende alsook magistrale "The Mercy Seat" - uit volle borst meezingen met dit nummer en je haast ongemakkelijk voelen omwille van wàt je aan het zingen bent... meesterlijke tekst toch ook... , de sneltreinvaart hebbende opzwepende stadsrock van "City of Refuge" - die harmonica in het begin van de song, de opbouw van de hele song, de samenzang.. de sfeer die het oproept.. de power.. fantastisch nummer gewoon... 'you better run, you better run'... , het poppy aandoende en tegelijk toch wat rauw klinkende "Deanna", het alweer erg hitisige "Sugar Sugar Sugar", dan in schril contrast staande met de bloedmooie, maar vaak trieste en intrieste donkere ballads zoals "Mercy" en "Watching Alice". Cave zingt "it's so depressing. It's True." Ja. hoe het zingt: je gelooft hem meteen!

Het jazzy haast slapend en zwijmelende gezongen "Slowly goes the night".. je ziet Cave zo in een of andere nachtclub staan performen.... heel mooi nummer ook, het vrolijke haast als (ik zeg wel: 'haast' !) niemendalletje klinkende "Sunday's Slave"..... Het (bewust) half 'vals gezongen' "New Morning" .. en o ja;. "Up Jumped The Devil"....

't is allemaal prachtig.. en met een zeer rijk instrumentarium... de piano is prominent aanwezig, harmonica, xylophone, veel slide gitaar, de leuke harmony vocals.. en een goed in form zijnde Cave dan weer voluit zingend met alle registers open, dan weer haast mompelend... het zorgt alles samen voor een heus luisterfestijn....

Enkele berichten hoger schreef Orbit simpelweg "Fantastische plaat". Wel, daar heeft ie vast en zeker gelijk in

Van de eerste vijf albums in de discografie heeft Tender Prey op MuMe de hoogste score. En ik merk in de reviews al een beetje dat er vaak gepraat wordt over het werk voor of vanaf Tender Prey. Wat dat dan precies betekent? Daar ga ik hopelijk snel achter komen, en even naïef naar de scores kijkend wordt het hierna alleen maar beter: van de 12 volgende albums hebben slechts 3 een score onder de vier sterren!

Ik ben voorlopig nog wel voorzichtig, want Tender Prey is eerlijk gezegd niet voor mij weggelegd. Net als op Your Funeral, wordt hier behoorlijk tussen stijlen gezwalkt. Maar ik voel hier veel minder een connectie tussen de verschillende uithoeken. The Mercy Seat is duidelijk een subliem geschreven nummer (hoewel ik niet echt blij ben met de productie), maar ik vind geen andere nummers van ditzelfde niveau meer terug. Na Mercy (ik gok de B-kant?) vind ik het zelfs behoorlijk zwak, met als dieptepunt de afsluiter New Morning, dat me een beetje doet denken aan Bob Dylan in ditzelfde tijdperk (lees: niet goed). Ik zou er prima content mee zijn de nummers van de A-kant hier en daar nog eens los te horen, en de rest per direct te vergeten. Wat een verschil met Your Funeral: ondanks het gebrek van een Mercy Seat om het gemiddelde niveau omhoog te trekken, luister ik die toch veel liever als geheel.

1. The Firstborn is Dead
2. Your Funeral... My Trial
3. Tender Prey
4. From Her to Eternity

Mijn eerste luisterbeurt van The Mercy Seat is nog steeds de meest bizarre bijna spirituele muziekervaring die ik ooit heb meegemaakt. Er lijkt geen einde aan te komen en je wordt als het ware in de track getrokken. Meegezogen door mantra achtige opsommingen van het manische angstgebed als de dood steeds dichterbij komt. Het kost de nodige tijd om de intentie van het nummer te vatten, al is dat in het begin maar een bijzaak. De waanzin grijpt je strot dicht en er is geen weg terug, het Nick Cave virus houdt mij in de greep. Tender Prey is geen verkeerd instapmodel. Ondanks dat Nick Cave verdoofd door de drugs elke emotionele betrokkenheid weg filtert kan hij de radeloosheid niet bedwingen. Het is een gepassioneerde hulpkreet en het is maar goed dat hij vervolgens met een flinke dosering aan heroïne in zijn bezit opgepakt wordt. De verplichte opname in een afkickkliniek is zijn redding, waarna hij weer enigszins grip op het leven krijgt.

Nick Cave krijgt het voor elkaar om Kid Congo Powers in te lijven. De toekomst van The Gun Club hangt aan een zijde draadje en de gitarist kiest voor zekerheid. Het is de opzet dat hij de twijfelachtige wispelturige Hugo Race tijdelijk vervangt. Als deze al tijdens het opnameproces afhaakt, krijgt Kid Congo Powers de garantie van een vaste plek binnen The Bad Seeds. Hij is niet de enige nieuweling binnen het gezelschap. Omdat Nick Cave steeds meer aandacht aan zijn theatrale podiumpresentatie besteedt, is Roland Wolf de meest geschikte persoon om zijn positie als toetsenist waar te nemen. Door deze veranderingen blijft Mick Harvey voornamelijk als bassist actief, al is deze alleskunner ook bereid om de rol van drummer, gitarist en toetsenist op zich te nemen om de klus te klaren.

The Mercy Seat, de latere liefhebbers zweren bij Into My Arms, maar The Mercy Seat blijft het ultieme hoogtepunt van zijn oeuvre. Ook Johnny Cash begrijpt dit nummer en het is dan ook een grote eer dat hij later een coverversie van The Mercy Seat opneemt. De countryzanger,waarvan regelmatig nummers in de livesets van Nick passeren, is een van zijn grootste persoonlijk helden. The Mercy Seat sluit voor Cash dan ook vlekkeloos bij zijn optredens in gevangenissen aan.

Als er een artiest is die het leed van de gedetineerden aantrekt, is dat Johnny Cash wel. Het is een direct vervolg op de murder ballads, hier wacht de veroordeelde op het definitieve eindoordeel. Het toont een stukje begrip voor het losgeslagen handelen, al hangt het zwaard van Damocles genadeloos boven het hoofd. Het is de angst van een Dead Man Walking, de laatste wandeling die bij de elektrische stoel eindigt. Hij haalt zijn inspiratie ook uit zijn rol in het Ghosts… of The Civil Dead gevangenisdrama, filmopnames die parallel met het werkproces van Tender Prey lopen en waarvoor hij samen met Hugo Race een groot gedeelte van het script aanlevert.

Up Jumped The Devil belicht de duistere kanten van Nick Cave en verantwoordt zijn gedrag. Hij is zo geboren en wordt door ellende, ongeluk en rampspoed achtervolgd. En dan kan je de duivel het beste maar vertrouwen en zijn aanwezigheid accepteren. Dat maakt het leven stukken aangenamer. Ook hier weer die verwijzingen naar de blues en het verkopen van je ziel aan een kwade oppermachtige kracht. Roland Wolf heeft een sprankelende opgewekte jazzy tintelende manier van pianospelen en introduceert zichzelf op voortreffelijke wijze. Datzelfde geld voor Kid Congo Powers, die zijn rockabilly garage verleden bij The Cramps met de blues punk attitude van The Gun Club combineert. Deze eigenheid geeft hij een ondergeschikt ingetogen The Bad Seeds tintje mee.

In de hedendaagse Bonnie and Clyde vertelling Deanna droomt een jong kansloos liefdesstel over escapisme en laten ze een spoor van vernieling achter. Het zou geen vreemde gedachte zijn dat Quentin Tarantino dit thema vervolgens uitwerkt en de verhaallijnen aan Oliver Stone schenkt. De om zich heen dood en verderf zaaiende Natural Born Killers roadmovie vertoont veel gelijkenissen met dit nummer, dus misschien liggen die auteursrechten wel bij Nick Cave. Deanna is een bijna radiovriendelijk liefdesnummer zoals alleen Nick Cave die kan schrijven. De melodielijn is van de christelijke Oh Happy Day hymne van het Edwin Hawkins Singers gospelkoor gestolen, een traditional waar de voormalige koorknaap Nick Cave mee opgroeit en die dus het beste die nostalgische gevoelens weergeeft.

Er zit zoveel verbintenis tussen het werk van Nick Cave. De tekst van Watching Alice verwijst jaren later letterlijk naar de Push The Sky Away albumhoes. Zijn vrouw Susie Bick kruipt in het Alice personage en loopt bloot door de slaapkamer rond, terwijl Nick Cave als voyeur van haar naakte schoonheid geniet. Zelden wordt het ontwaken met de ochtendglorie als getuige zo mooi weergegeven. Het is een puurheid die dicht bij de vrouwenbeminnende Nick Cave blijft. Teder romantisch, maar wel met die ondeugende twinkeling in de ogen. Vriend Hugo Race is nog niet geheel uit het The Bad Seeds beeld verdwenen en voegt klein gehouden gitaarintimiteit toe. Het is de meester hemzelf die hem met het karakteriserende filmische western mondharmonica uithalen overtroeft.

The Bad Seeds dragen als verzachtend achtergrondkoor Mercy. Het is een prachtig fraai staaltje aan zuivere in controle zijnde samenzang. Bijzonder dat een band die zo op het randje balanceert hiertoe in staat is. Het Watching Alice lentegevoel is verdwenen en maakt voor ijzingwekkende winterse kilte plaats. De piano als een in ijs ondergedoopt instrument. Het profetische Mercy bezingt de angst als zijn volgelingen hem in eenzaamheid achterlaten. Hoe wrang is het dat de vriendschap met Blixa Bargeld en Mick Harvey tegenwoordig zo bekoeld is geraakt? De mondharmonica als hulpkreet, gesmoord door innerlijke paniek. Het aardedonkere Mercy is de klagende gospel van Nick Cave zijn levenswandel, ondergedoopt in wanhoop. Wees genadigd en grijp mijn hulpeloze hand. Heeft Mercy bijbelse verwijzingen? Welnee, dit is de laatste strohalm van iemand die van het leven verliest en ontdekt dat hij steeds dieper in die neergaande spiraal wegzakt.

Producer Flood blijft trouw aan de Hansa Tonstudio, waardoor Nick Cave & The Bad Seeds genoodzaakt in Berlijn blijven ronddolen. De band is afhankelijk van de stad en de leden verkeren in dezelfde toestand als de kinderen van Bahnhof Zoo. Ontvlucht Berlijn zolang het nog mogelijk is. Dit is het Hotel California voor Nick Cave & The Bad Seeds, de aantrekkingskracht van deze uitzichtloze plek domineert. Dit is het in verval geraakte naoorlogse beeld dat de inwoners besmet. City of Refuge symboliseert deze lichamelijke aftakeling, Big City blues, het aardse paradijs transformeert zichzelf tot de helse wederhelft. Toch is het niet helemaal eigen, gospelblueszanger Blind Willie Johnson levert de rauwe I’m Gonna Run to the City of Refuge basisbeginselen, Nick Cave voegt slechts zijn destructieve levenservaringen en mondharmonica toe.

Hoe vreemd is het om Nick Cave vervolgens als croonende vrouwenverslinder te horen? De vintage seventies klanken van het verhalende Slowly Goes the Night hebben iets fouts in zich en behoren tot zijn meest gladde werk. Toch heb ik een zwak voor deze zomerse invalshoek. Een one night stand met een dief in de nacht die er vervolgens met een flinke duit vandoor gaat om de volgende dag weer opnieuw drugs te scoren. Het is de romantiek van egocentrische junkies die dag op dag in het New Morning dronkenmanslied moment leven. Een cold turkey van tien slopende zware dagen.

Het aftellende Sunday’s Slave stelt zich ook afhankelijk op. Het dodende tempo benoemt de poging om te week te overleven, totdat de dealer het goedje weer aanlevert en je de rekening weer netjes betaalt. Het koortsige hebzuchtige Sugar Sugar Sugar verwijst uiteraard naar dat witte kristalpoeder, wantrouwend en minachtend. Nick Cave als een fel op hol geslagen dier, die enkel in zijn eerste levensbehoefte voorziet. Nick Cave de heroïnejunk, amper in staat om rationeel te denken, omdat enkel dat begerende oerinstinct overgebleven is.

Het is dus onbegrijpelijk dat Tender Prey binnen al die duisternis het licht ziet. Nick Cave beaamt dat de band amper in staat is om bruikbaar resultaat af te leveren. Toch koester ik Tender Prey als een van mijn favorieten. Nick Cave betitelt het achteraf als een grote nachtmerrie. Als de grenzen zodanig vervaagd zijn ben je enkel in staat om een meesterwerk als Tender Prey te produceren. Dit resultaat krijg je niet als je het proces geheel vlekkeloos verloopt. Dichterbij de persoon Nick Cave kom voor langere tijd niet. Pas als hij van dichtbij door onvoorzienbare gezinssituaties getroffen wordt, stelt hij zijn ziel weer publiekelijk bloot. En ook daar valt zeker genoeg over te vertellen.