John Surman - Road to Saint Ives (1990)

Na een tweede en derde keer is mijn eerste indruk (´een echte topper´ - ik kende Surman nog niet) misschien een ietsiepietsie getemperd, maar nog steeds vind ik dit een fijne ontdekking.

Het ´serene´ zoals thejazzscene die beschrijft kan ik helemaal meevoelen. Daarbij is er naast de zeker wat kille sfeer zeker ook melancholie (zoals in het slotnummer). Het kerkorgelgeluid in Tintagel vind ik echt mooi in contrast met de saxofoon.

Ik stoor ik mij niet aan de synths, die toch grotendeels bescheiden en ondersteunend zijn ingezet. Als We tigers het te glad en te gedateerd vind dan klopt dat vast (ik was zelfs verbaasd dat dit niet nog ouder was), maar kennelijk staan mijn oren er goed naar door de vele late seventies en eightiespop die ik tot mij genomen heb. Bij Piperspool moest ik zelfs wel even denken aan iets van The Alan Parsons Project (en dat is voor jazzliefhebbers vast geen kwaliteitsbaken).

De term “spiritueel” ligt uiteraard voor de hand als het gaat om een ECM-opname, waarin vluchtige klanken centraal staan, de nagalm van één of andere obscure kapel incluis. Wie daarenboven nog eens de naam John Surman ziet staan, mag er van op aan dat wat volgt zich laat classificeren onder “spiritueel”. Ik kende de man namelijk al van ‘The Amazing Adventures of Simon Simon’, een intieme, explorerende samenwerking met drummer Jack DeJohnette, en dit jazz-album van de week b(r)ouwt verder op hetzelfde stramien.

Surman heeft er zijn troef van gemaakt om heel contemplatief te musiceren, zonder oeverloos te gaan blazen en ijle Scandinavische steppemuziek te maken. Bij de sopraan van Jan Garbarek (ja, daar had ik het over ) denk ik steevast aan uitgestrekte landschappen waar nooit wat gebeurt, terwijl Surman vanuit dezelfde premisse heel pulserende, spontane muziek kan maken. Logisch natuurlijk dat velen niets kunnen met het zwevende karakter van deze fragiele poëzie, maar de transcenderende sfeer brengt unaej wel degelijk in hogere sferen.

Vreemd is dat Surman ook hier het beste nummer meteen voor de leeuwen gooit. Waar ‘The Amazing Adventures of Simon Simon’ na ‘Part I’ al zijn hoogtepunt had bereikt, wordt ‘Road to St.-Ives’ tevens nergens beter dan in het formidabele ‘Tintagel’. De tragische begeleiding op het kerkorgel heeft tegelijk het pastorale karakter van Bach, als de puls van een Renaissance-werk. John Surman’s solo omarmt beide kenmerken tot een des te krachtiger synergie. Spiritueel is het resultaat des te meer (en een beetje zeemzoeterig, helaas).

Wat ik niet wil beweren is dat ‘Road to Saint Ives’ daarna inzakt, maar het vrij beperkte geluidsidioom maakt het niet altijd even eenvoudig om bij de les te blijven. Misschien moet men groeien in het geluid van Surman (hij is immers een genre op zich), waardoor ik in de toekomst zeker meer van deze meneer wil horen.
Ik begin met een bescheiden score, maar de toekomst heeft misschien nog iets mooiers in petto. 2009 is immers nog jong.