Pain of Salvation - Be (2004)

Het komt in het hedendaagse muzikale klimaat niet vaak meer voor dat een band het aan durft om een muzikaal project van deze proporties op de wereld los te laten. Bands met pretentie worden al snel in het hoekje van de saaie proglullen geschoven waarbij moeilijkdoenerij hoogtij viert maar nooit echt doel getroffen wordt. Dergelijke luisteraars die al jeuk krijgen van het praten over albums als The Wall doen er misschien maar goed aan hier ver van weg te blijven. Wie zit te wachten op songs die behapbaar zijn en beschikken over een kop en een staart heeft hier eigenlijk niets te zoeken.

De luisteraar die echter moeite wil doen en zich volledig open durft te stellen voor de muzikale reis die dit album is zal hopelijk net als mij tot de ontdekking komen dat dit met gemak één van de beste concept-albums ooit is. Zoals zo vaak het geval is bij deze muzieksoort moet het album in zijn geheel beluisterd worden. Nee, nummers afzonderlijk beluisteren of skippen heeft geen zin en is doodzonde. Binnen één album wordt gefilosofeerd over het ontstaan van de mensheid, onze toekomst, God, de reden van ons bestaan, ons falen en vooral het verdriet en de onzekerheid die hier mee gepaard gaat.

De verscheidenheid aan muzikale stijlen die hier toegepast worden hebben een overdonderend effect die bij de oppervlakkige luisteraar opgevat zou kunnen worden als richtingloosheid. Niets is echter minder waar. Het muzikale vernuft waarmee deze verschillende ingrediënten toegepast worden wanneer het verhaal hier om vraagt plaatst de luisteraar voortdurend in de juiste emotionele toestand. Eenzaamheid en wanhoop lijken terugkerende emoties te zijn. Eigenlijk is het vooral de muzikale kant van het geheel die deze sterke emoties op roept bij de luisteraars. Het hoogtepunt is toch wel "Vocari Dei" waarbij de berichten van fans op "God's Answering Phone" vergezeld door een bijna filmische begeleiding een ongekende emotionele diepgang geven aan het album.

Verder ingaan op individuele nummers is eigenlijk zonde en zou afdoen aan de overtuigingskracht die van het album als geheel uit gaat. Het concept is van epische proporties en doodserieus, de muzikale en tekstuele uitwerking er van weet het echter te ondersteunen en zelfs te versterken. Bijna elke andere band was hier keihard mee op zijn bek gegaan maar Pain of Salvation lijkt hier boven te staan en levert een waar meesterwerk af. Ik geef 5* omdat ik niet meer kan geven.

Fijn dat Gildenlöw zijn creatieve en conceptuele ei hiermee heeft kunnen leggen, maar ik persoonlijk luister muziek toch vooral om de muziek. Sterker nog, ik geef meestal de voorkeur aan (meer) instrumentale muziek.
Tuurlijk zijn er nummers die baat hebben bij sterke lyrics, maar over het algemeen geldt; als ik een verhaal wil of een concept uitgewerkt wil zien, dan lees ik wel een boek (of kijk een film).

Heb om dit album te beoordelen naar wat het is vrijwel alles geluisterd met de tekst erbij, maar dan wordt het toch meer een intellectuele inspanning, terwijl muziek daar voor mij totaal niet over gaat.

Qua muziek; zitten goede stukken bij, zal ze vast nog vaker luisteren zonder per se op de tekst te letten, maar ook veel te veel gesprekken, gesproken dingen en passages die meer om de tekst draaien.

Niet direct mijn ding (hoe goed het inhoudelijk ook moge zijn verder).

Inmiddels uit op 2lp/cd en staat net op, dus denk ik, ff Musicmeter checken. Een wonderbaarlijke release want een vreemde eend in de bijt binnen het PoS oeuvre. Heb nog wat meningen gelezen bij het uitkomen, destijds, geloof 2004, en ja, of WOW, of AAUURRGGHHH, al naar gelang. De metal werd hiermede opnieuw gedefinieerd, mag je stellen. Progressief was het zeker. Concept album wat al enkele jaren in het hoofd van mastermind Löw speelde. De cd staat hier al sedert uitkomen, maar heel eerlijk, in geen jaren meer gehoord. De vinyl versie eigenlijk automatisch besteld, sommige albums moet, wil je gewoon op good old vinyl hebben, ofschoon ook hier, InsideOut, de cd bijgevoegd. Verhaal moge bekend zijn, God creeërt de mens, die maakt er een zooitje van( hoe relevant toch....), God zoekt een weg zichzelf een nieuw bestaansrecht te geven, BE, nietwaar. Ff kort door de bocht yes. Wat horen we?. Veel, heel heel veel. Metal moet gezocht worden, we horen teksten gezongen, gesproken, gefluisterd worden, we horen een koor, akoestische gitaar en piano, folkinvloeden, ambientnoises, fretloze bas, geweldig trouwens, kortom heel veel. En onder het schrijven dezer woorden en het beluisteren van kant A bedenk ik me, wow, waarom zo lang niet meer beluisterd. Tja, wellicht staat hier too muchos. Denkelijk wel. Briljante plaat, eigenzinnig en iets van een status aparte binnen het PoS universum. Maar briljant ja. Ik sta dus overduidelijk aan de WOW kant van het verhaal. Njoy...

In the Passing Light of Day sloeg toen der tijd bij mij echt in als een bom. Sindsdien ben ik ook wat dieper gedoken in het oudere werk, mede dankzij verschillende goeie tips. Maar in tegenstelling tot die plaat zijn die oudere nooit echt goed binnengekomen. Wat dan ook de reden is dat ik nog steeds geen stemmen op het oudere werk heb gegeven.

Nu zoveel jaar later kwam Lilium Cruentus in de progladder langs. Waardoor ik getriggerd werd om hier toch weer eens wat dieper in te duiken. Met als doel hier eindelijk eens een cijfertje op te plakken. Dus bij deze.

Muzikaal en thematisch zit het album heerlijk in elkaar, het intrigeert en boeit (hoewel het soms wel wat zweverig aanvoelt). Maar het weet mij simpelweg niet zo te grijpen als hun laatste twee platen. Ik heb dan ook regelmatig het idee dat de nummers voornamelijk langs mij heen vliegen in plaats van echt binnen te komen. Daarbij wil ik (naast mijzelf) de productie ook wel een beetje de schuld geven. Die klinkt mij soms toch wat flets in de oren.

Pain of Salvation heb ik (nog) niet kunnen betrappen op licht verteerbare muziek. Maar Be is volgens mij wel het zwaarst te verteren van wat ik tot dusver van ze gehoord heb. Ook dat werkt niet helemaal mee, want ik zet dan liever een andere plaat van ze op dan deze. Wat best jammer is want enkele nummers weten een zeer sterke indruk achter te laten. Helaas mist Be over de hele linie toch een bepaalde aangrijpende kracht.

BE was lang geleden een van de eerste albums van Pain Of Salvation die ik hoorde. Buiten Imago (Hominus Partus) heb ik er toen ook niets van onthouden. BE is ook nog steeds een van de moeilijkste albums van de band. Minder metal, meer tierelantijntjes en een chronisch gebrek aan echte nummers. Is het slecht? Absoluut niet, maar je moet denk ik een doorgewinterd Pain Of Salvation-fan zijn om hier echt makkelijk doorheen te komen. Mij lukt het nog steeds moeilijk, als ik het doe is het met de live-beelden erbij waardoor ik een betere algehele beleving heb van het spektakel.

Maar ja... er zit wel een hoop moois op het album in een verder bijna ongrijpbaar concept. BE luistert ook meer weg als een klassiek stuk waarbij je de teksten erbij moet houden omdat het onmogelijk is om de operazangers en zangeressen anders te verstaan, maar op de momenten dat de thema's naar voren komen (Imago, Iter Impius en Martius/Nauticus II) is het allemaal echt wel erg sterk. Maar alsnog zet ik BE niet zomaar even tussendoor op. En toch vind ik het nog steeds erg mooi.

Tussenstand:
1. Remedy Lane
2. Entropia
3. The Perfect Element I
4. One Hour By The Concrete Lake
5. BE

Er is maar een ding dat ik nu wil, en dat is naar bed gaan. In de afgelopen 75 minuten ben ik helemaal afgestompt door pretentieus geneuzel, style over substance en een thema waar ik helemaal niks mee heb. Ik kan te weinig met de stem van Gildenlöw en ik houd niet van muzikanten die volkomen langs elkaar heen spelen. Het zal allemaal heus wel de bedoeling zijn, maar ik hoor het niet en het is voor mij niet goed genoeg om erin te investeren. Een aantal keer zetten ze van die gesproken stukken in en dat vind ik 99 van de 100 keer echt waardeloos


Tussenstand:
1. Remedy Lane
2. One Hour By The Concrete Lake
3. Entropia
4. The Perfect Element I
5. BE

Het album Be (of is het toch BE?) van Pain of Salvation, uitgebracht in 2004, is een ambitieus en complex conceptalbum dat als een van de meest unieke en uitdagende werken binnen de progressieve metal en rock wordt beschouwd. Dit project van de Zweedse band, onder leiding van frontman Daniel Gildenlöw, verkent diepgaande en filosofische thema's rond het bestaan van de mensheid, God en het universum.

Be onderscheidt zich van andere albums van de band door zijn brede scala aan muzikale stijlen en de integratie van orkestrale en theatrale elementen. Het is niet alleen een album; het is een vertelling die luisteraars meeneemt op een reis door verschillende perspectieven op de schepping, evolutie en de menselijke conditie. Gildenlöw's lyrische capaciteiten zijn op hun hoogtepunt, en hij levert krachtige en emotionele vocalen die de complexiteit en de ernst van de onderwerpen versterken.

Muzikaal gezien mengt Be progressieve metal met klassieke muziek, folk en zelfs elektronische elementen, waardoor een rijk en divers geluidslandschap ontstaat dat perfect past bij de thematische inhoud van het album. Nummers als Imago (Homines Partus) en Iter Impius tonen de band's vermogen om ingewikkelde composities te creëren die zowel meeslepend als intellectueel stimulerend zijn. De overgangen tussen de nummers zijn vloeiend en dragen bij aan het gevoel dat Be meer een geïntegreerde symfonie is dan een verzameling losse liedjes.

Een opvallend kenmerk van Be is het gebruik van narratieve elementen en monologen die de muziek begeleiden en de luisteraar verder in het verhaal trekken. Dit, samen met de inzet van een volledig orkest en koor in verschillende tracks, tilt het album boven de standaard rock of metal plaat uit en plaatst het in een categorie die bijna als 'progressieve rockopera' kan worden beschouwd.

Echter, de ambitie en complexiteit van Be kunnen het voor sommige luisteraars een uitdagend album maken om toegang te krijgen. De rijkdom aan thema's en de diversiteit aan muzikale stijlen vereisen aandacht en meerdere luistersessies om volledig te worden gewaardeerd. Fans van traditionele songstructuren kunnen het album als gefragmenteerd ervaren, maar voor degenen die bereid zijn zich onder te dompelen in de wereld die Pain of Salvation heeft gecreëerd, biedt Be een diepgaande en belonende ervaring.

Conclusie, Be van Pain of Salvation is een moedig en diepzinnig werk dat de grenzen van het progressieve metalgenre verlegt. Het is een album dat niet alleen de muzikale vaardigheden van de band tentoonspreidt, maar ook hun bereidheid om existentiële vragen en ideeën te verkennen. Voor fans van de band en liefhebbers van conceptuele kunstwerken, is Be een essentiële luisterervaring die zowel provoceert als inspireert.

Eerder verschenen op www.jorros-muziekkeuze.nl