Arch / Matheos - Sympathetic Resonance (2011)

Betere weergave via: Arch/Matheos ? Sympathetic Resonance (2011): een klassieker in spe? « tasteless enterprise - tastelessenterprise.wordpress.com


Arch/Matheos – Sympathetic Resonance (2011): een klassieker in spe?


In tegenstelling tot wat velen denken, begon het progressive metalgenre niet rond 1990 met Dream Theater. Al vanaf begin jaren ’80 combineerden diverse obscure bandjes het pas-ontstane heavymetal met progressieve rock uit de jaren zeventig. Grote invloeden waren het op dat moment erg populaire Rush, maar eveneens Genesis, Yes, Jethro Tull en Queen. De heavymetalbands met deze nieuwe stijl kwamen lange tijd niet uit de schaduw van grootheden als Judas Priest en Iron Maiden. Rond midden jaren ’80 wisten twee bands naar een groter publiek door te breken: het uit Seattle afkomstige Queensrӱche en Fates Warning, uit Hartford, Connecticut.

Waarschijnlijk was het niet toevallig dat beide bands uit Amerikaanse backwaters kwamen en niet uit metal hotspots als San Fransisco, Los Angeles of New York. Dankzij deze isolatie zijn Fates Warning en Queensrӱche minimaal beïnvloedt door tijdgenoten. De laatste band brak eind jaren ’80 door in het mainstream-circuit en deed zelfs een akoestische MTV-show a lá Nirvana. Terwijl het mystieke Fates Warning onder leiding van componist/gitarist en zanger John Arch op de lange termijn een grotere invloed op het prog-metalgenre zouden hebben. Ze zijn zonder twijfel de directe voorvaderen van Dream Theater, die helaas dankzij hun successen Fates Warning overschaduwde.

De eerste klassiekers van Fates Warning, The Spectre Within (1985) en Awaken The Guardian (1986) hebben een mysterieus, dromerige atmosfeer. Deze wordt bewerkstelligt door spannende, melodieuze composities, escapistische fantasy-teksten en de hoge, ‘zwevende’ zang van John Arch. Op deze twee platen gebruikt Arch zijn stem niet alleen als vertolker van de boodschap achter de nummers, maar ook als extra instrument. Zo ‘aaahaaat’ Arch veel van de gitaarlijnen die door Jim Matheos worden gespeeld. Helaas kwam medio eind jaren 80 een einde aan de samenwerking tussen de beide heren. John Arch maakte plaats voor Ray Alder – zeker niet een onverdienstelijke zanger – en Fates Warning kreeg een volwassener, serieuzer geluid. De band werd populairder – het nieuwe geluid sloeg aan; Arch’s stem was altijd een love it or hate it- geval geweest – maar bleef gedurende de jaren ’90 en ’00 altijd in de schaduw van Dream Theater staan.

De relatie tussen Jim Matheos en John Arch is ondanks het vertrek van de laatste uit Fates Warning altijd goed gebleven. In 2003 kwam het tot een nieuwe muzikale samenwerking in de vorm van de Twist of Fate-EP. Deze bevatte een tweetal uitgesponnen nummers met intern veel variatie en dynamiek. En nu hebben de heren een heuse langspeler geproduceerd, genaamd Sympathetic Resonance, onder de noemer Arch/Matheos. Hoewel een nummer als Stained Glass Sky erg Oosters klinkt, is de dromerige, mystieke sfeer van vroeger grotendeels verdwenen. De teksten zijn niet meer zo fantasierijk van aard, maar handelen over serieuze menselijke worstelingen.

John Arch’s ‘aahaa’s’ zijn verdwenen, maar het is verbazingwekkend en zeer bewonderenswaardig hoe goed de beste man nog klinkt. Ondanks dat Arch sinds 1986 alleen in 2003 en nu weer in 2011 een album heeft ingezongen, behoort hij zonder twijfel tot de beste rockzangers van het moment. Voor ondergetekende is zijn zang een waar genot om naar te luisteren. Anderzijds heb ik er geen twijfels over dat vele leken zijn stem niet zullen trekken.

Sympathetic Resonance is gezegend met een productie die ruimte biedt voor zowel de melodieuze zanglijnen van Arch als de krachtige riffs van Jim Matheos. En laten we absoluut het spel van gitarist Arresti, bassist Vera en sterdrummer Jarzombek niet vergeten. De plaat bevat een tweetal mooie ballades, maar de kern van Sympathetic Resonance zijn een drietal nummers met een duur van meer dan 10-minuten, waarvan Any Given Day het absolute hoogtepunt is. Deze compositie begint met Mastodon/Baroness-achtige gitaarlijnen en eindigt met kwetsbare zangstukken van Arch die doen denken aan die van Buddy Lackey (Psychotic Waltz). Het nummer klinkt modern en relevant, maar tegelijkertijd worden ook herinneringen opgehaald aan het oude Awaken The Guardian.

De andere nummers liggen meer in de ‘traditionele’ progmetalstijl. Fates Warning heeft natuurlijk het patent op deze stijl als één van haar grondleggers, maar soms mocht het wel wat korter, concreter en gewaagder. Ondanks dat de nummers wat meer interne variatie mochten hebben, vervelen ze geen ogenblik. Wat dat betreft lijkt het soms alsof we te maken hebben met een moderne, hardere versie van Yes. Het technische spel van Fates Warning weet die van deze oude Britse band te evenaren. Toch mis ik een beetje de gevoelige kant van twee andere Britse grootheden, Genesis en Jethro Tull. Jammer, gezien deze vroeger grote invloed hadden op Fates Warning.

Ondanks het gemuggenzift van hierboven ben ik heel tevreden met hernieuwde samenwerking tussen Jim Matheos en John Arch. Sympathetic Resonance is een moeilijke plaat om in te komen, maar je doorzettingsvermogen zal zeker beloond worden. Arch bewijst dat hij moeiteloos de concurrentie met een Geoff Tate en James Labrie aankan en de composities van Matheos laten de recente uitspatting van Queensrÿche en Dream Theater ver achter zich. De plaat heeft nog wat meer verteertijd nodig, maar de kans is groot dat Sympathetic Resonance uitgroeit tot een ware progmetalklassieker. (Eru)

8.9