Traffic - John Barleycorn Must Die (1970)

Misschien niet gemaakt met de intentie om een tijdloze klassieker te produceren, maar alles valt hier samen: composities, zang, arrangementen, sound, en vooral een zekere losheid die alles precies de juiste lading geeft. Bovendien een enorm hoge draaibaarheidsfactor. Een plaat die voor mij alles heeft, en het album waardoor ik plotseling ging begrijpen wat er zo bijzonder aan Winwoods stem is (want bij de kunstmatige synthesizer- en orgelomlijsting van Arc of a diver, het eerste dat ik echt van hem leerde kennen, vond ik zijn stem eigenlijk absoluut niet passen).

Steve Winwood is afkomstig uit Birmingham (UK) en was het wonderkind van the Spencer Davis Group. Hun hit ‘I’m A Man’ stond nog in de hitparade toen Steve de band verliet om zijn eigen groep te beginnen. Dat werd Traffic. Traffic had hitjes met ‘Paper Sun’ en ‘Hole In My Shoe’ voordat hun 1e album uitkwam. De hitjes stonden niet op Mr Fantasy (1967) waarmee de groep duidelijk maakte dat het hun ernst was om door te breken als een LP-band. Een jaar later volgde Traffic (1968) waarop ‘Feelin’ Alright’ staat, een nummer van Dave Mason dat bekend is geworden door Joe Cocker, Grand Funk Railroad en Three Dog Night. December 1968 viel Traffic uit elkaar waarna postuum januari 1969 Last Exit verscheen dat een kliekjesalbum was en bestond uit een mix van studio en live opnames.
Chris Wood werd lid van de begeleidingsband van Dr John, Mason ging op de solotoer en maakte een zeer leuk album Alone Together (1970). Winwood trad toe tot de supergroep Blind Faith met daarin Eric Clapton (gitaar, ex Cream), Ginger Baker (drums, ex Cream) en Rick Grech (bas, ex Family). Blind Faith produceerde 1 plaat, trad op voor 100.000 mensen Hyde Park, maakte een traumatisch tournee door the USA en hield vervolgens op te bestaan.
Vanwege contractuele verplichtingen moest Winwood nog albums afleveren. Hij besloot op de solotoer te gaan. Zijn 1e soloplaat had als werktitel Mad Shadows. Wood en Capaldi werden gevraagd om wat sessiewerk te verrichten. De samenwerking beviel goed en men besloot Traffic te reactiveren. Mad Shadows werd John Barleycorn Must Die. Er moest op Barleycorn heel wat overgedubd worden omdat Winwood zang, gitaar en keyboards voor zijn rekening nam. Om de druk op Winwood te verminderen, werd Traffic uitgebreid met Rick Grech (bas, ex Family, ex Blind Faith), ReeBop (percussie), Mason (gitaar, ex Traffic) en Jim Gordon (drums). Welcome To The Canteen (1971) was een live album. Low Spark (1971) het 1e album in de nieuwe bezetting. Waar op Barleycorn nog vrij werd geimproviseerd, daar werd het ritme op Low Spark alles bepalend. De frivoliteit van Barleycorn, was verdwenen op Low Spark. Het ging van kwaad tot erger. Shoot Out (1973) en Eagle (1974) waren albums waar Traffic was verworden tot een ritme machine die in lange, slome nummers wat saaie plichtmatige solootjes opvoerden. De spontaniteit was verdwenen. Als de composities steeds meer gaan lijken op wat op eerdere albums is geproduceerd, dan weet je dat het einde nadert. Het laatste optreden van Traffic was op het Reading Festival augustus 1974.
Winwoord maakte daarna nog wat gladde solo albums. Duidelijk was dat hij niet meer het wonderkind van vroeger was. Hij was voorspelbaar geworden. Inmiddels zijn Wood (1983; longontsteking) en Capaldi (2005; darmkanker) overleden. Mason en Winwood zijn nog in leven.
In 1970 had Winwood nog contractuele verplichtingen. Hij ging aan de slag en dat leverde als 1e nummer ‘Every Mothers Son’ op. Voor het volgende nummer betrok hij Jim Capaldi erbij die aan hem teksten moest leveren. Het 2e nummer werd ‘Stranger To Himself’.
Binnen Traffic versie 1.0 communiceerden Winwood, Capaldi en Wood intensief met elkaar over hun nummers. Mason kwam met kant en klare nummers de studio binnen en deze benadering maakte hem tot de buitenstaander binnen de groep. Niet zo vreemd dat Winwood en Capaldi al snel Chris Wood erbij haalden waardoor de facto Traffic versie 2.0 ontstond. Ook niet zo vreemd dat ‘Every Mothers Son’ en ‘Stranger To Himself’ de kwalitatief minste nummers van het Barleycorn album zijn geworden. Als deze 2 nummers vervangen zouden worden door ‘Low Spark Of High Heeled Boys’ van hun volgend studio album, dan zou je het perfecte Traffic album in handen hebben. Overigens Arizona Amp (aka Howe Gelb, aka Giant Sand) heeft een nog betere versie van ‘Low Spark’ gemaakt.
Wat John Barleycorn een geweldige plaat maakt, is dat het zo gevarieerd is. Invloeden uit jazz, folk, blues en rock circuleren door het album. De meeste nummers overschrijden de 6 minuten waardoor veel ruimte ontstaat voor improvisatie. Steve Winwood is een veel betere muzikant dan Dave Mason en de omschakeling van Traffic naar jazzfolk werkt een stuk beter dan Traffic als psy pogroep waar Mason naar toe werkte. De richting die Traffic na Barleycorn insloeg, is stukken minder dynamisch. Barleycorn is daarmee een overgangsplaat , een tussenplaat waar toevalligerwijs Winwood en zijn mannen precies die speciale, speelse toon weten te treffen die ze daarvoor en daarna nooit meer zouden evenaren.
NB: 16-7-1970. VPRO zond het programma Piknik uit waar in een bos in de buurt van Zeist, Traffic 1,5 uur lang live optrad en integraal Barleycorn uitvoerde. Daarna was het 1,5 uur lang de beurt aan Dr John the Nighttripper. Dat kon toen nog.
(Uit: Van Melancholie Tot Herrie – Jan Koenis)

slechts 6 nummers op dit derde reguliere album van Traffic met 1 Winwood nummer, het instrumentale "Glad", 4 nummers van Winwood/Capaldi en de eeuwenoude traditional "John Barleycorn".

hoogtepunten de folk van "John Barleycorn" dat boven de rest uitsteekt, de fraaie melodie van "Freedom Rider" met een fluit solo van Chris Wood met als goede tweeden "Empty Pages" en "Every Mother's Son".

de instrumentale jazz/rock? van "Glad" en de zwakke melodie van "Stranger to Himself" met gedeelde zang van Jim Capaldi en Steve Winwood beklijven een stuk minder, maar het magistrale titelnummer laat mij regelmatig terugkeren naar dit inmiddels 55 jaar oude album.

Album werd geproduceerd door Chris Blackwell & Steve Winwood (except 4. Guy Stevens)
Recorded at Island Studios & Olympic Studios, London

Steve Winwood: vocals, organ, piano, bass guitar, electric piano, percussion
Chris Wood: sax, flute, electric sax, percussion
Jim Capaldi: drums, percussion, tambourine, vocals

de liner notes bij het lied John Barleycorn, waarvan qua tekst vele interpretaties bestaan:

"Between the years of 1900 and 1910 Cecil Sharp collected a number of songs, John Barleycorn among them. The many versions of this song are said to have come from Oxfordshire, Sussex, Hampshire, Surrey and Somerset, and there are estimated to be between 100 and 140 versions. The earliest known copy is of the age of James 1st in the Pepoysian collection 1465 printed in black letter by H. Gorson (1607-1641). The popular interpretation is the effort of the people to give up the alcohol distilled from barley but in the last verse ------

"And little Sir John with his nut brown bowl
And his brandy in the glass
And little Sir John with his nut brown bowl
Proved the strongest man at last"