Antony and the Johnsons - Cut the World (2012)

Voor wie - zoals ik - nooit bij een concert van Antony and the Johnsons is geweest, geeft Cut the World een aardig idee hoe zo'n concert met een orkest klinkt. Vrijwel alle nummers klinken niet meer als kamermuziek zoals dat op de studioalbums het geval is; het zijn vrij keurige nummers met orkest geworden die soms wel wat extra's bieden ten opzichte van de studioversie. You Are My Sister is misschien wel het beste voorbeeld.
Het nieuwe nummer Cut the World klinkt zoals we het van Antony gewend zijn. Verder hebben sommige nummers nog een bijzonder intro zoals Cripple and the Starfish of nog beter; I Fell In Love with a Dead Boy wat in het begin dankzij een nieuw arrangement van het orkest haast een ander nummer lijkt te zijn.

Opvallend: tussen de nummers door geen geklap van het publiek, waardoor je op een gegeven moment bijna vergeet dat je naar een live-album aan het luisteren bent.

Future Feminism is een toespraak van ruim zeven minuten met Antony's visie op milieu, (trans)gender en vrouwelijkheid in de toekomst. Leuk om meer over zijn gedachten te weten te komen, maar dit lees ik liever in een interview. Aangezien ik deze plaat graag op vinyl wil, zal ik elke keer tevergeefs zoeken naar een skipknop. Verhalen of toespraken op een muziekalbum - het komt helaas vaker voor - zie ik als een hinderlijke onderbreking.

Toen ik Antony en zijn Johnsons in 2009 in Eindhoven voor het eerst live mee zou maken was dat een concert waar ik smachtend naar uitkeek. Dit moest en zou magisch worden dat kon niet anders. Al een aantal jaar was ik verslaafd aan de muziek van Antony en eindelijk kon ik het 'in het echie' meemaken.
Ergens viel de avond uiteindelijk toch enigszins tegen. Nee het was geen slecht optreden, integendeel, maar ik voelde niet de magie die ik verwacht had. Tranen had ik verwacht maar ook nee; ik zag een prachtig optreden van één van mijn geliefde artiesten en dat was het. Eigenlijk net als mijn ervaring bij Sigur Rós eind 2008.
Het zal te maken hebben met de zelf gecreëerde torenhoge verwachting.

Uiteraard was er al snel weer een euforisch gevoel toen ik een kaartje bemachtigde voor het (toen nog) enige optreden met het Metropole Orkest in Carré. Hier bij zijn was uniek zeker ook omdat niemand aan kaarten kon komen. Ik beschikte over een zeer goede connectie (dankjewel G.); ingewikkeld verhaal dat ik iedereen zal besparen.
Dat er later toch een tweede concert kwam dat plaats zou vinden voor dat optreden waar ik bij zou zijn en waar tv-opnames van gemaakt werden deerde me niet. Ik was erbij en zat behoorlijk vooraan. Dit was een andere ervaring dan in Eindhoven.
Bij dit optreden voelde ik de magie wel en moest ik een enkele keer echt even slikken. Ontroering alom.
Het was een optreden met veel onbekende nummers die later op Swanlights terecht zouden komen.

Antony deed meer van dit soort optredens met diverse orkesten en zo zag ik hem dit jaar weer met het Metropole Orkest maar nu in het Concertgebouw en onder begeleiding van een schitterende lasershow. Zelfs mijn partner die niets met Antony heeft en voor mij meeging 'omdat een eerste concertgebouw ervaring wel leuk zou zijn' gaf na afloop toe zwaar onder de indruk te zijn.
Het zegt genoeg over de kwaliteiten van Antony. Overigens was de setlist behoorlijk vergelijkbaar met die uit 2009 met als verschil dat het Swanlights aandeel juist wat minder was en de nummers die daarvan gespeeld werden waren nu wel oud en vertrouwd.

Op dit album zien we diezelfde setlist weer terugkomen. Uiteraard ontbreken er wel wat nummers maar het geeft een perfect beeld van hoe die optredens met orkest nu klinken. Dat het Metropole Orkest hier The Danish National Chamber Orchestra is verandert het geheel niet. De arrangementen zijn uiteraard exact hetzelfde en zorgen ervoor dat Antony in een redelijk vast keurslijf gedwongen is. Zijn improvisatie is tijdens dit soort optredens vooral te vinden in de vorm van zijn toespraakjes tot het publiek (Amsterdam kreeg eerder dit jaar een ter plekke verzonnen nummer n.a.v. zo'n toespraak genaamd 'The Queen Loves Horses').
Op dit album vinden we zo'n monoloog gelijk al als tweede nummer in de vorm van Future Feminism en daarmee hebben we toch wel een smetje te pakken. Allereerst vind ik de plaatsing van de monoloog onmiddellijk na de schitterende openingstrack Cut the World dat je kunt bestempelen als nieuw nummer want afkomstig uit de voorstelling The Life and Death of Marina Abramovic erg vroeg geplaatst wat je een beetje uit de net opgebouwde sfeer haalt. Dit is leuk tijdens de concerten maar op cd nogal overbodig, hoe goed bedoeld de inhoud ervan ook is. Daarbij kwamen dit soort momenten tijdens de concerten die ik gezien heb pas halverwege de optredens naar voren. De eerste nummers ging achter elkaar door en Antony moest voor mijn gevoel elke keer even de sfeer voelen waardoor hij aan het begin nooit zo veel zei. Naarmate de tijd verstreek werd hij losser. Een misser dus.

De enige misser wat mij betreft want ik heb de concert-optredens altijd enorm gewaardeerd en eerlijk is eerlijk: die zijn toch anders dan wat we gewend zijn van zijn albums die een stuk soberder zijn. Niet iedereen had dan ook dezelfde enthousiaste mening over de shows als ik die had. 'Te pompeus', 'de nummers verdrinken in de weldadige arrangementen'; opmerkingen die nogal eens geuit werden.
Dit zou op cd nog wel eens een grotere rol kunnen gaan spelen zeker als je er niet bij geweest bent en er toch neutraler naar luistert. Niet iedereen zal even blij zijn met de versies zoals ze hier gebracht worden.
Voor mij gaat dit dus niet op. Ik was na de optredens al enthousiast over deze nieuwe versies en dat verandert niet nu ik ze op cd hoor. Er is ook niet zoveel verandert aan deze versies tussen 2009 en nu.
Ik blijf verliefd op de nummers, de stem (die overigens minder vibrato bevat als op de eerste albums) en de sfeer.
Jammer dat Future Feminism er tussen staat. Ik had liever For Today I Am a Boy of Hope There's Someone hiervoor in de plaats gehad die hij namelijk ook zong.
Het is niet anders. Het kost hem wel de volle mep helaas maar man man man wat is het fijn om dit album aan de verzameling toe te kunnen voegen en ik moet er wel bij zeggen dat het ontbreken van applaus tussen de nummers door als groot pluspunt aangemerkt mag worden.

Was hier een fanboy aan het woord? Jazeker. Ik ben dan ook benieuwd naar hoe anderen deze versies beschouwen. Ik verwacht een hoop verdeelde meningen.....

Mijn eerste kennismaking met Anthony and the Johnsons.
Prachtige orkestrale begeleiding bij de zweverige stem van Anthony maakt deze plaat heerlijk om te luisteren. Ik weet niet of dit vanuit de studio ook zo goed kan klinken als live, want de plus van deze plaat is dat het werkelijk schitterend is ingezonden in harmonie met de instrumenten.

4.0*