Tom Waits - Bone Machine (1992)

Bone machine is voor mij samen met Frank's wild years en the Heart of Saturday night het neusje van de Tom Waits zalm. Drie albums zo goed, daarvoor moet je echt een groot artiest zijn.

En wat zijn de nummers weer vreemd, mooi en rammelend.

Zelden heeft hij op een album mooiere ballads gezet als Dirt in the ground, Who are you, a little rain en Whistle down the wind. That feel is een zalige dronkemansmeezinger. Black wings heeft een heerlijk creepy uitvoering gekregen. Gospels komen niet beter als Jesus' gonna be here en the Ocean doesn't want me is wellicht zijn beste spoken-word piece.

De rest van de nummers bestaan voornamelijk uit heerlijk rammelende rockers die in kwaliteit niet onder doen voor bovenstaande nummers.

Ergens hierboven staat het advies om deze niet te proberen als je eerste Tom Waits. Ik zou niet weten waarom niet ; Dit album heeft mij fan gemaakt van deze fantastische artiest.

Ik beluisterde dit album voor het RYM top-250 review topic – anno augustus 2022 was dit RYM #234

Bone Machine was het eerste album dat ik van Tom Waits aanschafte, op cd. Hij was in de aanbieding, en met de mp3’tjes van Rain Dogs en Closing Time in het achterhoofd was dat voldoende info om tot een blinde koop over te gaan. En van die aankoop heb ik geen moment spijt gehad. Inmiddels had ik hem alweer jaren niet gehoord – want voor Tom Waits moet je even goed gaan zitten, en met een oeuvre vol hoogtepunten, kom je aan een Bone Machine minder snel toe. Maar dat neemt niet weg dat als je de komende maand nog maar 1 album zou mogen luisteren, je aan dit album best een goeie hebt.

Want dit is - anders dan 95% van mijn collectie, inclusief mijn favorieten - een volkomen tijdloos album. Uitgebracht in 1992, maar dat had net zo goed 1972 of 2012 kunnen zijn. Niets aan klankkleuren of composities verraadt enige vorm van tijdsgeest. Weinig albums doen het dat na. Dit valt totaal niet binnen de mode of welke hype dan ook - het trekt zich van zulke dingen niets aan. Waits gedraagt zich zoals gebruikelijk doorlopend als een bezopen idioot, waardoor hij binnen 1 album een veel groter bereik van sferen en emoties heeft dan de meeste zangers gedurende hun hele loopbaan. Door niet te proberen een specifieke stijl aan te nemen maar als een onderontwikkelde wildeman zijn emoties en melodieën op tafel te smijten, hoeft hij nooit een herkenbare houding aan te nemen om de juiste sfeer over te brengen.

Nu ben ik in muziek meestal niet zo op zoek naar toegankelijkheid, maar juist hier is het wel een verademing en rustpunt als ‘Who Are You This Time’, ‘A Little Rain’, en later op de plaat ‘Black Wings’ aanbreken. Nu ik er over nadenk houd ik sowieso erg van de toegankelijke Tom Waits, maar dat komt vooral door de contrasten met de rest van zijn albums. Als een film zijn zijn platen opgebouwd, en voor Bone Machine geldt dat misschien nog wel het meest van allemaal binnen zijn niet bepaald kleine discografie. We horen rock, pop, jazz en blues door elkaar, versmolten tot een uniform geheel als een kaasfondue van naargeestige sfeer. En nu zijn die rustpunten weliswaar respectievelijk neerslachtig en duister, ze klinken heel aards naast de maniakale gekte die in het overige doorklinkt.

Tom Waits klinkt op Bone Machine meer primair dan ooit tevoren of erna. Mede daardoor is dit nooit een plaat geweest die hier in de heavy rotation heeft gestaan en dat zal ook nu niet gaan gebeuren, omdat je voor deze drie kwartier wel in de stemming moet zijn. De hoes leidt je, want die geeft de sfeer alvast precies weer. En als je daarvoor openstaat stelt Waits weer eens geen moment teleur.

4* blijft makkelijk staan

De drie albums hiervoor zijn allemaal topalbums in Tom's oeuvre. Maar hoewel ze alle drie vrij onconventionele muziek bevatten, probeert Tom zich toch nog een beetje aan de meer gangbare songstructuren aan te passen.

Maar op Bone Machine laat hij alles los en laat zich door niets meer inperken. Dat resulteert in een intens album met primaire muziek. Maar ook een prachtig album, hoewel je er wél erg veel moeite voor moet doen.