Klaus Schulze - X (1978)

Electronische prog-rock en Neo-klassieke muziek. Dat is de beste omschrijving van 'X", mijn favoriete Klaus Schulze plaat. Vooral 'Ludwig II von Bayern' is het nummer dat er bovenuit springt. Die strijkers

Bij mij duurt Georg Trakl maar 5:23. Ook de andere tracktijden verschillen zo'n 10-30 seconden.

De tracktijden zijn die van de heruitgave op Revisited Records / InsideOut waarbij Trakl nu dus de complete versie is.

Echter, wel een kleine waarschuwing m.b.t. deze heruitgave: hij is qua mastering nog al overstuurd. Schijnt een foutje te zijn, waarbij als je die versie hebt de schijf via InsideOut kunt laten omwisselen voor een correct exemplaar.

Ok, bedankt voor de uitleg. 2x 80 minuten dus, toe maar.

(voorstuk bij Mirage) deze plaat worden samen het hoogste beoordeeld door de users hier, maar zijn die 2 platen ook beter dan Timewind dan? Want dat is gewoonweg een super album waar volgens mij niets aan tippen kan ook deze en Mirage niet denk ik.

Compositorisch (en ja daar kun je bij KS soms van spreken) is Mirage het absolute hoogtepunt in KS oeuvre. De manier hoe hier elke overgang precies op het exact goede moment komt heeft hij nooit meer overtroffen.

'Mirage' en 'X' zijn voor mij in ieder geval zonder twijfel de twee beste van Schulze (en ja dus beter dan 'Timewind')

Zit in die 2 platen ongeveer een vergelijkbare sfeer in of zijn die 2 platen nou geheel anders?

Na jaren dit niet gedraaid te hebben heeft dit album de laatste tijd vaak in de cd-speler gezeten. Het voordeel daarvan is dat je dan pas echt ontdekt hoe goed dit eigenlijk is. Daarnaast ontstaat bij mij nu meer als voorheen het idee om de biogrfieën te gaan lezen waar de muziek aan opgedragen is. Het zijn stuk voor stuk boeiende composities die me beet nemen in verhalen waar ik toch het fijne van wil weten.

De subtiele ritmes en de kleine verandering doen me echt denken aan bladzijden die worden omgeslagen in de lijvige boekwerken. Dit heeft Schulze prima door gehad moeten hebben tijdens het componeren van deze muziek. Al zijn de tracks van behoorlijk lengte ze weten mijn aandacht goed vast te houden. Nergens heb ik het idee van "man schiet op." Schulze steekt keer op keer zijn hand uit en neemt me mee in een boeiend verhaal.

Iedere kennismaking verloopt op een specifieke manier, maar steeds is de indruk van de persoon waar de compositie over gaat erg goed en prettig te noemen. De zestal composities op mijn album raken me na al die jaren nog steeds en zijn in mijn beleving nog erg tijdloos van aard. Geen enkel moment komt bij mij op: er is oude electronica gebruikt. Het is muziek die me uit de sleur van alledag haalt. Op sommige momenten begin ik mentaal te zweven en zie mooie landschappen onder mij opkomen en verdwijnen.

Op andere plaatsen lijkt Schulze mij te zeggen dat ik mijn leven goed moet overwegen. Hij doet dit op de prima manier zonder dat ik het gevoel krijg van een wijzend vingertje. Op bepaalde momenten lijkt het wel of je echt alleen op jezelf bent aangewezen. Dit gevoel heb ik sterk op de track Friedemann Bach. Het lijkt wel of ik door ruimte en tijd vlieg. Op het einde lijkt het wel of de lucht ijler en ijler wordt.

Over Ludwig II von Bayern doen vreemde verhalen de ronde. Zo zou het orkerst wat hier op te horen is niet genoemd willen worden, omdat ze zich zouden schamen voor de muziek. Dit laatste hoeven ze voor mij niet te doen. Door het orkestrale geluid wat hier te horen is wordt ik een fraaie wereld ingezogen. Na deze bijzondere bombastiche opening zweef ik opnieuw in de ruimte. Af en toe komt een groot stuk steen voorbij, maar het is vooral een sfeer waar ik helemaal tot mezelf kom. Op een mooi bed aan klanken voel ik de stress uit mijn lichaam stromen. Even lijkt het erop of mijn eigen geest ook mee wil in dit bed van rustgevende klanken. Mentaal ben ik van de aarde los. Even voor het einde zijn daar opnieuw de orkestrale klanken die me veilig en wel op de aarde neer zetten. Het geeft mij het gevoel op de snelweg te zitten richting thuis.

Eenmaal thuis zijn daar de kosmische klanken van Heinrich von Kleist. Deze klanken geven mij min of meer het gevoel van veilig thuis te komen, waardoor erg subtiel de ervaringen in zijn verwerkt die ik gaandeweg op dit album heb mee gemaakt. Een gevoel met enige weemoed de foto's inplakken van een bijzonder reis die net achter de rug is. Wat gezien de bijzondere muziek van Klaus Schulze ook juist is na mijn beleving.

De afgelopen twee cd's zijn voorbij gevlogen tijdens het schrijven aan dit bericht. Het doet me nu verbazen dat ze al voorbij zijn, want ik heb het gevoel net te zijn begonnen aan dit stukje voor de MusicMeter. Wat gezien de lap tekst niet kan. Daarom kan ik nu maar tot een conlusie komen dit is een waar meesterwerk van Klaus Schulze. Spannend en meeslepend....

Prachtig toegelicht Gerards Dream. Ik beleefde het album nu al een beetje mee. En het is wellicht een lichte hint om ook dit album te gaan aanschaffen .

Dit is geen hint om dit album aan te gaan schaffen. In mijn stukjes voor de MusicMeter probeer ik zo eerlijk mogelijk te zijn en nooit iemand iets te op te dwingen. Verkooppraatjes zijn er al genoeg in de wereld. Blijft wel staan dat "X" een goed album is van Klaus Schulze.

Dan maar even wat oplossingen. Ten eerste het orkest in Ludwig II is gewon bij naam bekent. Op de erste uitgave de dubbel LP wordt het niet genoemd. De erste CD uitgave geeft ook geen vermelding. De heruitgave op Revisited records wel. En hoe heet dat orkest: Orchester des Hessischen Rundfunk. Een klein deel van de strijkers (8 violen, 3 altviolen, 3 cellos en 1 contrabas.). En dat alles ondeleiding van Wolfgang Tiepold die op meerdere producties van Klaus Heeft meegespeeld. Daarnaast hoor je B. Dragic solo viool spelen op Friedemann Bach. En natuurlijk Harald Grosskopf op drums.
En dan het album:Disc 1:
Het start met Friederich Nietzsche een krachtig nummer dat gedomineerd wordt door een wisselende maar stuwende sequence waar Klaus korte opgebouwde melodieen speelt. Goed ondersteund door Harald Grosskopf op drums. Als je de biografie van Nietzsche leest kun je je wel iets voorstellen waarom Klaus tot dit resultaat is gekomen. Track 2 Georg Trakl waarvan op de eerste release maar 5:25 stond maar nu op de huidige heruitgave 26:04.
Het komplete stuk vindt je terug op de Ultimate Edition CD 47 en dan is het stuk genaamt Discover Trakl en duurt daar 27:55. De opening die zo'n 5:25 duurt is gewoon geweldig (daar stopt het op de eerste release) en dan komt er een partij aan op de sequencer die typisch Schulze is het gaat maar door en door met steeds weer wisselende klank kleuren en ook hier kan ik overeenkomsten vinden vanuit de biografie van Trakl.
Track 3 Frank Herbert. De blockbuster op deze plaat gebaseerd op de schrijver van Duin dat lang als de SF bijbel gold voor Klaus.
(Later komt het eerbetoon aan het boek namelijk Dune op het gelijknamige album.) Dit stuk is een uptempo sequencer stuk dat door dendert met een sterke drum begeleiding van Grosskopf.
Track 4 Friedemann Bach. Hij was geen schrijver maar componist waar Klaus veel mee bezig geweest is en zijn muziek ook door beinvloed is. Een prachtig stuk dat bijna als een barokachtig werk zo uit die periode ontsnapt zou kunnen zijn. Overigens met die prachtige viool solo door B. Dragic.
Disc 2:
Ludwig II von Bayern: Daar zit dus dat kleine strijkorkest in. Dit was dus ook geen schrijver, maar zijn leven was een boek apart volgens Schulze. Sterk begin met een langdradig tussenstuk wat een loop is dat werdt gemaakt omdat de stijkers hun instrument al naar een paar minuten lieten vallen omdat ze er geen zin in hadden omdat 15 minuten te gaan zitten spelen. Dat tussen stuk is gewoon saai. Daarna komt er weer wat spanning in de muziek dat goed wordt opgebouwd om er toch nog een sterk einde aan te krijgen.
Track 2: Heinrich von Kleist. Een tai stuk muziek waar je als je de tijd er voor neemt wel doorheen komt. Dit is weer een zo'n moeilijk geval waarvan Schulze wel meer stukken heeft gemaakt. Persoonlijk vind ik dit het sterkste stuk op deze schijf. Mooi en bijna klassiek opgebouwd.
Track 3 Objet D'Louis is een live radio opname gemaakt in Belgie 1978. En met een jeugd stijkorkest onderleiding van Wolfgang Tiepold. De opnames zijn duidelijk hoorbaar van radio tapes en dat vind er zo gaaf aan.
Al met al een van Schulze's beste albums.

Dit stuk is feitelijk gewoon een live-uitvoering van Ludwig II van het album. Alleen is deze versie echt niet om aan te horen want het orkest speelt zo verschrikkelijk vals

Vals, nee zeker niet maar die radio tapes zijn zo verschrikkelijk slecht en die vervormen veel.

Fraai stukje tekst Tangmaster, maar waarom heb je dat niet eerder geschreven. Nu lijkt het erop of we in de klas zitten en ons huiswerk terug krijgen waar dan min of meer een rode streep doorheen staat. Zoiets voelt niet prettig aan.

Als ik een stukje schrijf voor de MusicMeter heb ik zeker wat onderzoek verricht om een in mijn ogen zinvol bericht te schrijven. Zo ook bij dit album. Her en der wat site's bezocht, het boekje bij de cd doorgenomen en vooral de oren goed aan het werk gezet. Zodra dat in orde begin ik pas met het schrijven van een stukje voor de MusicMeter.

Op een bepaald moment komt er een gebruiker van deze site op mijn pad die interesse toont in de muziek waar ik van hou. Tot mijn verbazing zie ik dat ik over dit fraaie album nog niets heb geschreven. Bij me zelf denk ik nog: "Gerard, je bent .... man, maar als je nog niet al je platen van een verslag heb voorzien, hoe kan je dan iemand op sleeptouw nemen?" Dan het gas er maar op en met de kennis die ik heb er maar het beste van maken. Daar heb ik wellicht van steken laten vallen, wat niet nodig had hoeven zijn. Toch heb ik met de beste intentie van de wereld over dit fraaie tiende solo album van Klaus Schulze mijn ervaring willen delen met de gebruikers aan deze pracht site.

Ja Gerards Dream, dat heb je met 2 kapiteins op het TD/Schulze schip. Geeft niet hoor, ik vind dat zowel jij als tangmaster de albums op een prima en zeer uitgebreide manier onder de loep nemen. Het maakt toch niet uit wanneer en hoe iemand iets uitgebreid belicht en uitdiept, prima toch? Als iedereen hier er maar wat aan heeft, en dat is bij jullie beiden dik in orde vind ik. (Jij doet het op een filosofische wijze waardoor je iemand alvast een album laat meebeleven zonder ook maar 1 noot gehoord te hebben, en tangmaster is iets concreter vaak met zijn texten, waar je ook weer veel aan hebt vind ik) Dat is bij de meeste users hier bij de div bands/artiesten wel anders. Mijn complimenten hebben jullie alvast voor de uitgebreide en goed onderbouwde uitleg bij de div albums hier. Ik heb er in ieder geval al veel aan gehad tenminste, en daarvoor mijn hartelijke dank. Met luistergroet ricardo.

Dat is inderdaad jammer als het even niet lekker loopt tussen twee mensen die uit dezelfde vijver aan het vissen zijn. Hierdoor is de uitdrukking liefde maakt blind wel op zijn plaats. Tot dat er iets plaats vindt waar je zo in elkanders vaarwater zit dat het gevoel voor begrip even zoek is. Dat dit nu plaats vindt bij een album met instrumentale muziek is frapant te noemen. Je mag verwachten dat dit zo klaar als een klontje moet zijn. Iets is goed of niet? Ja het kan vreemd lopen in deze wereld.

Daarom is het toch mooi te zien dat we qua stem bij dit fraaie "X" van Klaus Schulze wel elkaar de hand kunnen schudden. Goed dat het hier niet hier niet de Veerpont betrof van Drs. P. dan waren we blijven liggen midden in de stroom van een machtige rivier...

Even voor de goede orde, tijd is voor mij de grote bottelnek om stukken te schrijven. Ik heb nu vakantie en wat meer tijd. en daarbij komt dat ik soms inga op albums op mijn manier net zoals jij dat doet op jouw manier. Ik heb respect voor jouw stuk over dit album en daarbij komt dat ik door stukjes van jouw of wie dan ook soms een iets andere kijk krijg op albums en soms ook niet. Zie het zo dat mijn verhaal op zich los staat van de jouwe alleen als iets in een stukje onduidelijk blijkt en ik weet wel hoe het zit probeer ik het te verbeteren of te verduidelijken.
Neemt niet weg dat ik juist blij ben met mensen die in de zelfde stroming van muziek zitten. Dus ga voort met hoe jij het beleeft hebben we er met z'n allen wat aan. Klasse album deze X.

Prima toegelicht tangmaster, en nu Ludwig II von Bayern de cd-speler in, want dit is voor mij wel één van de beste composities van Schulze. Na vele jaren kan dit bij nog steeds niet stuk. Dit wordt ooit eens tussen Bach en Bruckner gedraaid op de radio. Daar hoort het voor mij thuis.

Vraagje vind jij dat lange tussenstuk van 15 minuten niet langdradig dan, ik ga maar even iets anders doen het eerste en het laatste gedeelte zijn subliem maat dat tusen stuk. En frapant je noemt mijn 2 echt favoriete komponisten Bach & Bruckner.

Dat lange middenstuk bij Ludwig II von Bayern is voor mij niet saai. Zoals ik al eerder bij dit album schreef doet het me aan de ruimte denken. En als ik de ogen dicht doe ben ik zo weg. Zeg maar in een stadium tussen waakzaamheid en droom. Tot dat de strijkers er weer bij zijn, dan zit ik gelijk op de autobahn....

Poeh, wat word er de laatste tijd veel gepost bij dit album, nu moet ik hem haast wel gaan aanschaffen .

Het is voor mij althans wel één van de meesterwerken van Schulze. Na dit album vele malen in de cd-speler te hebben gehad blijft het staan als een meesterwerk. En als even de communicatie dreigt mis te lopen tussen twee fans, dan kan je er vanuit gaan dat de muziek wel wat moet hebben.

Zoals bij vele her-uitgaven van Klaus Schulze albums wordt er een track aan toegevoegd. In dit geval Objet d'Louis. Dit is een mooie toevoeging, want het laat goed het klassieke deel van Ludwig II von Bayern horen in de meest pure vorm. Het doet me huiveren van genot, zo mooi als dat gedaan is. Daarmee roept het een oud idee bij me op, om eens electronische muziek om te arrangeren naar conventionele instrumenten toe, om zo te horen of het nog blijft staan als een huis. In het geval van Objet d'Louis is dat zo, daarom voor dit stuk alleen al een dikke 5 sterren.

Yikes... ik huiver er ook van maar dan meer omdat het orkest (een Luxemburgs jeugdorkest meen ik me te herinneren) behoorlijk vals speel is.... brrr....

Het is wellicht niet bloedzuiver te noemen, maar echt krom gingen mijn tenen niet staan. Opnametechnisch is er wel wat aan de hand. Het doet me denken aan het oude Polygoon-journaal waar een filmpje is te zien over de Elfstedentocht terwijl de wind om het huis loeit en de stem van Phil Bloemendal vertelt dat het één der zwartste tochten is die ooit is verreden. Veel stem dus maar betrekkelijk weinig dynamiek. Desalniettemin erg interesant om te horen. En och die scheve schaats die wordt gereden neem ik er voor lief bij, het orkerst stond nog wat te klunen in de omgeving van Workum. Het hoort erbij.

Om precies te zijn (heb hier scans van het originele programmaboekje): het Westvlaams jeugdorkest

Aan de combinatie ging een stuk 'pech' aan vooraf, zoals ooit uitgebreid is beschreven door Schulze's toermanager in die tijd (Klaus-Dieter Müller). Van hem heb ik het verhaal eens uitgebreider mogen horen. Wat ik hierbij graag met jullie deel.

Schulze was op zich ruim op tijd in Oostende om zich voor te bereiden en te repeteren met het orkest, nadat hij in Den Haag met Wolfgang Tiepold had gespeeld.
Twee dagen voor het optreden in Oostende (in de Kurzaal van het Casino) bleek dat de door Tiepold gearrangeerde bladmuziek met de partijen voor Ludwig II voor het orkest in een andere maatsoort waren geschreven en het orkest het hierin al had ingestudeerd.
Vervolgens waren er twee opties: of de bladmuziek (het arrangement van Tiepold) moest worden herschreven in 48 uur, of Schulze moest zich aanpassen. Dat laatste is gebeurd, waardoor hij in de pauze van het optreden (de uitvoering met het orkest was het gedeelte na de pauze) zijn analoge synths opnieuw moest stemmen. En in de dag vooraf aan de uitvoering viel de repetitie ook niet echt mee. Toch moest alles doorgaan, want er lag een contract met de BRT (Muziek uit de Kosmos) van Paul Verkempinck, die het optreden opnam en vervolgens een paar weken later uitzond.

Conclusie: de uitvoering klonk niet echt briljant. Zowel het orkest als Schulze was daar niet direct debet aan, maar dus de transcriptie van Tiepold.

Wat betreft de opname op de heruitgave op X "Objet d'Louis": dit is rechtstreeks afkomstig van de door de BRT uitgezonden opname van de radio. De mastertapes van de BRT waren niet meer beschikbaar.

Tot dusverre kan ik hier niet veel meer over melden dan dat ik er dodelijk vermoeid van raak.

Nou, Ludwig II von Bayern is wel erg mooi moet ik zeggen. Dus ik vind Klaus Schulze pas goed met strijkorkest, blijkbaar.

X is zo'n beetje het 'magnum opus' van Klaus Schulze en sowiezo één van zijn beste platen. V.w.b. de muziek en de achtergronden van dit album is al behoorlijk wat toegelicht en vermeldt in bovenstaande berichten, wat al aangeeft, hoe populair dit album is, t.o.v. vele andere albums van Klaus Schulze. En middels dit bericht doe ik daar ook nog maar eens een duit van in het zakje.
Ondanks de populariteit v.w.b. X, is dit zeker niet Klaus' meest gemakkelijke album. X is een flinke en pittige zit, maar als je er eenmaal doorheen weet te prikken, blijft er een meesterwerk fier overeind staan. Dit zou echter wel eens meerdere luisterbeurten kunnen vergen, voordat dat eenmaal gebeurt. Blijft wel bij, dat ik X (en dat is wellicht gevaarlijk van mij om te concluderen), toch een tikkeltje in de schaduw vind staan van de magnifieke vorige platen Mirage, Moondawn en Timewind. Maar wat ik al eerder aangaf, dat X één van Schulze’s beste werken is, staat buiten kijf en het feit dat ik dat album toch nog die halve punt extra geef (anders was het een 4 geweest), heeft puur te maken vanwege het werkelijk sublieme en veelbesproken "Ludwig II. von Bayern".

De plaat gaat op typische Schulze-traditie van start met het vrij drukke en heftige, maar tevens geweldige "Friedrich Nietzsche", waarop ook weer een gastrol voor Harald Grosskopf op percussie is weggelegd.
Daarna volgt een relatief rustpuntje in de vorm van "Georg Trakl" die ook op mijn versie van de CD slechts ruim 5 minuten duurt. Tja, je kan niet alles in het leven hebben, toch? Ondanks dat, is het een wat meer ingetogen nummer en is het lekker uitblazen na het geweld van meneer Nietzsche.
“Frank Herbert” is me op het lijf geschreven. Wat knalt Schulze er toch goed in bij dit nummer en het tempo blijft van begin tot eind hoog. De intense sequencer-sectie is er één om al je vingers bij af te likken en ook Harald Grosskopf weet goed bij te blijven. Wat meer vuurwerk qua solo’s had het nummer helemaal naar een sterk niveau gebracht, maar ondanks dat, is dit toch wel één van mijn favorieten van de plaat.
“Friedemann Bach” is van een veel pittiger niveau. Een complex, neo-klassiek stuk waar, als je er eenmaal inzit, echt veel in te ontdekken valt. De combinatie van klassieke en electronische klanken zit op een zeer vakkundige manier verweven met elkaar. Her en der zijn er tussen de brij aan viool-klanken wat ruimtelijke explosies te horen en is er voor het grootste gedeelte een begeleidende sequence op de achtergrond te horen, die de structuur van het nummer vorm geeft.
Tja, en dan is het de beurt aan Ludwig II, het meesterstuk van X. Al behoorlijk onder de loep genomen en over gediscussiëerd, getuige bovenstaande berichten: de ene vind ‘m tof, de ander kan er iets minder mee. Wat je er ook van vind, persoonlijk is dit nummer zonder twijfel briljant. De manier hoe het nummer zich ontvouwt, langzaam wijzigt in dat enorm hypnotiserende tussenstuk en tot slot nog even een flinke boost krijgt middels het eindstuk: aan alles is af te horen dat dit gewoon erg goed is. Er zit een prachtig thema in verwerkt en ik kan niet anders dan concluderen dat dit nummer met kop en schouders boven de rest van het al sterke materiaal uitsteekt.
In traditioneler Schulze-vaarwater wordt afgesloten met het rustige, zeer langzaam opbouwende en ontvouwende, maar van begin tot eind boeiende "Heinrich von Kleist". Het sluit dit album op waardige wijze af.

Behalve dat X gewoon een goed album is, lijkt Schulze er tegelijkertijd hier al een beetje een tijdperk mee af te sluiten. De jaren '70 liepen op z'n eind en de komst van digitale toets-instrumenten zou langzamerhand zijn intrede doen. Ook al zou opvolger Dune nog van een sterk niveau zijn (alhoewel ook Schulze het blijkbaar aandurfde om met vocalen te experimenteren), vanaf dan zou er pas echt een nieuw hoofdstuk in het Schulze-boek beginnen middels de artistiek voor Schulze minder sterke jaren '80-periode.
Muzikaal bevat X dan ook eigenlijk alle kenmerken van de muziek zoals Klaus Schulze deze heeft gecreëerd in de jaren '70 en is daarom ook een zeer allesomvattend, maar bovenal zeer sterk album. Niet per se m'n favoriete Schulze-album, maar dat het gewoon goed is, is gewoon aan alles af te horen. En met "Ludwig II..." als speerpunt, is X een 4,5 absoluut waard.