Focus - Hocus Pocus (1994)

Het is een discussie van inmiddels al meer dan drie jaar geleden, dus dit komt een beetje als mosterd na de maaltijd, maar ik begrijp niet hoe iemand kan zeggen dat de single-versie van Hocus pocus "een verkorte versie dus ergens ge edit" is. De korte versie maakt gebruik van hetzelfde idee en dezelfde basisstructuur als de lange versie, maar de benadering is wezenlijk anders, de gitaarsolo's knallen van agressie bijna van het schijfje af, het klinkt allemaal veel rafeliger en energieker, en bovendien is het volgens mij geen geëdite versie maar gewoon opnieuw (en dus met een totaal andere insteek) ingespeeld. Vooral Akkermans gitaarspel zorgt ervoor dat het uitstekend op zichzelf kan staan en bovendien een waardevolle aanvulling op de lange versie is.

Voor de rest is dit album een prima verzamelaar, maar omdat hij kennelijk "carrière-overspannend" moest zijn staat er veel op uit een minder interessante periode (11 t/m 15), waardoor bijvoorbeeld ook Hamburger concerto (Birth!) onvoldoende aan bod komt, en dat is jammer. Wie echter "iets" van Focus wil maar de aparte albums een beetje taai vindt heeft hier toch een heel behoorlijke compilatie.

Focus is een band die ik al jong in mijn hart gesloten heb. Op mijn elfde kocht ik het live-album At the Rainbow (1973), kort na mijn Ekseption-elpee, en ik herinner me dat ik daarmee bij leeftijdgenoten weinig herkenning opriep. In die tijd waren het de singletjes van The Osmonds, Slade en Mud die op partijtjes op de pickup gelegd werden. Dit was andere koek. Maar ik vond het prachtig. Het legendarische live-album, niet geheel vlekkeloos opgenomen in het Londense Rainbow Theatre, draaide ik graag, al kreeg ik vaak een knoop in mijn maag van de emotionele wendingen op dat album. Focus raakte mijn gevoel. Het ging een stapje verder dan wat popmuziek normaal gesproken met je doet.

Focus heb ik altijd als een buitenbeentje gezien in de Nederlandse popgeschiedenis. Begaafdheid, stijl, eigenzinnigheid en iets dat onmiddellijk herkenbaar is als Focus. Fluit, gitaar, Hammond, waanzinnig drumwerk van Pierre en origineel Nederlands. Maar vooral: het grotendeels instrumentale repertoire. Geen jazz, geen blues, geen rock & roll, maar net even anders. De muziek vertelt het verhaal. Teksten zouden de aandacht alleen maar afleiden.

Van gitarist Jan Akkerman weet ik het niet zo precies, erg mededeelzaam is hij nooit geweest, maar van Thijs van Leer weet ik dat Focus een bepaald idee over muziek had. Muziek als therapeutische werking. Verbinding met de ziel. Het losmaken en verwerken van gevoelens. En dat is dan ook wel wat de band steeds heeft gedaan, met regelmatig die brok in de keel als gevolg. Heel weinig commercieel, want behalve Hocus Pocus vlogen de singletjes internationaal niet bepaald over de toonbank. Je zou maar zo'n goede naam hebben als band en zo weinig platen verkopen.

Natuurlijk, ook hier kwam de veelbesproken split up en die hakte er flink in. Akkerman en van Leer konden niet best door één deur. Kwestie van karakters en botsende ambities. Ik denk ook dat van Leer, mede door het grote succes van zijn Introspection-albums, zich ging gedragen als leider en Akkerman te weinig ruimte gunde. In die dagen was democratie een heilig begrip. Het kwetste diep, tot op de dag van vandaag.

En dan deze mooie verzamelaar. Het is een prachtig overzicht, al mis je natuurlijk wel de langere nummers als Hamburger Concerto en Answers? Questions! Questions? Answers! Maar daarvoor kun je beter de integrale albums opsnorren, die tegenwoordig allemaal in dat leuke betaalbare boxje zijn verpakt.

Focus bestaat nog steeds en is zeer regelmatig op de podia te vinden, vooral in Engeland, waar zich de meeste fans bevinden. Hoewel een oer-nederlandse band, bleef de erkenning in eigen land toch aan de zuinige kant. Vanwege de controverse Akkerman - van Leer, waarbij Akkerman in '75 de band verliet, bestaat er nog steeds een soort stammenstrijd tussen de oude Focusfans, die de nieuwe band van van Leer niet kunnen verdragen en liefhebbers van Thijs, die blij zijn met het tweede Focus-leven met drummer Pierre van der Linden terug aan boord. Met deze verzamelaar, die chronologisch stopt in 1975, kunnen beide partijen tevreden zijn, lijkt me.