Procol Harum - A Salty Dog (1969)

Ik vind dit na de twee ijzersterke voorgangers toch echt een flinke tegenvaller. Het album klinkt behoorlijk stuurloos met de enorme hoeveelheid verschillende stijlen en zangers. Helemaal in met betrekking tot het laatste geval denk ik iedere keer als Fisher en vooral Trower de mond opentrekken 'ja... moest dat nu echt?' Bij een band als Queen werkt het prima als de andere bandleden af en toe de zangpartijen overnemen, maar Brooker is toch echt bij Procol Harum de ultieme smaakmaker die de nummers beter inkleurt dan de andere twee heren.

Nu vind ik Wreck Of The Hesperus samen met de titeltrack wel de mooiste nummers, dus het is niet allemaal kommer en kwel. Ook All This And More is een prima track. Boredom is echter oersaai (zit hem in de titel?) en de flauwe blues op Juicy John Pink geeft me ook weinig om van te genieten. Crucifixion Lane gaf me gezien de tijdsduur nog hoop op een korte epic, maar door de zang van Trower en de wederom simpele blues, valt er hier niet veel uit te halen. Op het afsluitende Pilgrim's Process hoor ik de band matigjes A Whiter Shade Of Pale over doen, maar dan met veel mindere zang.

Jammer. De twee eerste albums voelden consistent en organisch, hier klinkt het eerder alsof iedereen zijn eigen ding wil doen. Slecht is het niet, maar na Shine On Brightly is het echt een behoorlijke tegenvaller.

Voorlopige tussenstand:
1. Shine On Brightly
2. Procol Harum
3. A Salty Dog

Dit gaat inderdaad niet de goede kant op. Na het mooie A Salty Dog is het kruit wel verschoten. Er volgen inwisselbare songs en uiteindelijk zelfs slecht werk, zoals Boredom en Juicy John Pink. Het is zelfs soms vals gespeeld. Andere songs, zoals Wreck Of The Hesperus, komen simpelweg niet van de grond omdat het mak ingespeeld en zwak ingezongen is. Buiten de titeltrack wordt er op z'n best 'aardig' gespeeld. Beetje jammer dat dit album als dubbel elpee bij mijn uitgave van het debuut zit en niet de vorige.

Tussenstand:
1. Shine On Brightly
2. Procol Harum
3. A Salty Dog

Dit album heb ik de laatste dagen diverse keren gehoord over de boxen en door de koptelefoon en het verbaasd mij in hoge mate dat het hier zo'n lauwe ontvangst en beoordeling krijgt.

Sommigen vinden het album zwak zonder duidelijke onderbouwing.
Ik vind het een wereldplaat, zeker als je het tijdsgewricht waarin het tot stand is gekomen daarbij in gedachte neemt. Sommigen gaan ervan uit dat dit een conceptalbum was, maar PH zelf spreekt dat tegen, dit idee is waarschijnlijk ontstaan omdat op vier tracks de zee wordt aangehaald.

Het is overduidelijk qua composities een Procol Harum album, mooie melodielijnen, geweldig op elkaar ingespeelde band en fraaie vaak verrassende arrangementen.
Ik heb zelf maar 1 kritiekpunt: waarom werken met drie zangers terwijl je beschikt over een van Engeland beste zangers Gary Brooker. Er zijn inderdaad groepen waarbij meerdere zangers (zangeressen) de kleur en de sfeer van de groep ten goede komen (Supertramp / ABBA) maar hier heb ik extra aandacht gegeven aan de zangpartijen van Robin Trower en Matthew Fisher en kan dan niets anders concluderen dat het beter over gelaten had kunnen worden aan Gary Brooker, die uiteindelijk, naast de orkestrale invloeden het gezicht van Procol Harum bepaalde.

Anyway over naar het prachtige songmateriaal:

de titeltrack opent de plaat; A Salty Dog, wat een wereldnummer, zo'n subtiele opbouw hoor je niet zo vaak, grote klasse (nu even vloeken in de kerk: niet onverdienstelijk gecoverd door Sarah Brightman op haar album Dive).Brooker zingt dit nummer met eenzelfde soepelheid als hij liet horen op A whiter Shade of Pale.

Het laatstgenoemde (grootste) PH nummer stond als een soort van blauwdruk voor de composities op dit album, een voortborduren op de eigen signature.

Ook het tweede nummer; The Milk of Human Kindness, is fraai, mooie opbouw en een wederom excellerende Gary Brooker, ook in dit nummer een hoofdrol voor piano en het hammond orgel en met fraaie koorwerk.

Too Much Between us, de derde track is een rustpunt op het album, een mooie subtiele opbouw van een akoestische set. Ook tekstueel een beauty met daarin de zin: There is too much sea between us….
Prachtig nummer!

Dan in mijn oren de drukste track: The Devil Came from Kansas, uit het boekje begrijp ik dat dit nummer tot stand is gekomen terwijl Procol Harum op Woodstock verbleef. Een gedreven nummer, dat ik diverse luisterbeurten gaf om te landen. Reid (de grote tekstschrijver van de band) vond zijn inspiratie door teksten van Randy Newman en voor deze compositie had hij een corrupte senator in zijn gedachten.
Opvallend in de track is ook dat de gitaar van Robin Trower van links naar rechts gaat, stereo effecten bestonden toen pas enkele jaren. De gedreven zang van Brooker wordt versterkt door de bandleden in het koortje waarin ook zijn vrouw Franky zat, die echter niet bij de credits staat.

Boredom, track 5, wordt hier op MM wel neergesabeld en als saai bestempeld terwijl ik het een lekker sixties nummer vind met een summer-vibe. Dat komt ook door het gebruik van de Marimba, fluit en Xylophone.Fischer neemt de lead vocal voor zijn rekening en Brooker is te horen in de back. Alles behalve saai dus....

Nr. 6 juicy John Pink, gelukkig de kortste track is de enige die ik skip, een buitengewoon hoog blues gehalte, op een manier die mij niet aanspreekt ..(de bluesy nummers van de Rolling Stones vind ik ook hun mindere, dit even als terzijde ). Hier kan ik geen chocolade van maken.

Maar bij het skippen kom ik uit bij nummer 7: Wreck of the Hesperus, een van de mooiste tracks, enige nadeel is dat Fisher het zingt aangezien hij het nummer ook componeerde. ALs Brooker hier de lead had gezongen was het wellicht verworden tot een van de beste Procol Harum tracks uit hun oeuvre.
Maar desalniettemin valt er veel te genieten in dit nummer. Fisher had een volle productie voor ogen (en oren) een soort Phil Spector meets Tchaikowski en dat is gelukt, prachtige orkestrale invloeden in deze track. Heel mooi.

We gaan direct door naar een volgend hoogtepunt, track 8, All This and More, geweldige songtitel, die de lading ook nog dekt. Gary Brooker zingt deze onvervalste Procol Harum song heel erg goed, voor het outro heeft hij een arrangement met trombones bedacht, heel fraai!

Track 9 Crucifiction Lane, in dit nummer de zin : If the sea were not so salty...Gezongen door Robin Trower, wat echt jammer is. Een prachtig hoekig pianootje in dit nummeren de onvervalste bijdrage van het Hammond orgel.

Track 10 is de waardige afsluiter Pilgrims Progress, een prachtige compositie weer van Mathew Fisher, die ook veel instrumenten speelde. Het nummer heeft iets van een Hymn, aan het eind opvallend door het meeklappen door de band, het enige nadeel is (en dat heet Fisher naderhand zelf ook gezegd) Gary Brooker had het moeten zingen. Dan was het echt een grande finale geweest.

Slotconclusie, een meer dan waardig Procol Harum album, met negen goede songs (en een opvullertje
Het is een dikke vier sterren waard, wanneer Gary Brooker alles had gezongen dan wellicht t4.5 of een 5.

Maar absoluut een hoogtepunt in het oevre van de groep.

Ten behoeve van mijn eigen site www.jorros-muziekkeuze.nl heb ik het album nog een paar maal uitgebreid beluisterd. Dat heeft mijn waardering positief beïnvloed. Hieronder mijn relaas:

Procol Harum, een iconische Britse rockband, verwierf wereldwijd erkenning met hun unieke muzikale stijl die symfonische elementen vermengde met psychedelische en blues-invloeden. De band, opgericht in 1967, brak door met hun debuutsingle A Whiter Shade of Pale, een nummer dat snel uitgroeide tot een klassieker. Met Gary Brooker aan het roer, wiens onderscheidende stem en virtuoze pianospel een belangrijke rol speelden in hun kenmerkende geluid, bracht de band diverse baanbrekende albums uit. Een van hun meest gevierde werken is A Salty Dog uit 1969, een album dat de luisteraar meeneemt op een avontuurlijke muzikale reis.

A Salty Dog opent het album met een majestueus gevoel van grandeur. De orkestrale arrangementen en de melancholische zang van Gary Brooker nemen je mee op een maritiem avontuur, alsof je zelf op een schip over de woeste zeeën vaart. Dit nummer zet meteen de toon voor de rest van het album, waarbij de thematiek van zeevaart en avontuur een constante is. Dit nummer behoort zonder twijfel tot mijn favorieten op het album.

Elk nummer op het album heeft zijn eigen unieke charme. The Milk of Human Kindness bijvoorbeeld, is een ingetogen, bijna introspectieve ballade die diep resoneert dankzij de subtiele piano-akkoorden, de subtiele gitaar en de introspectieve teksten. Het is een nummer dat reflecteert op menselijke kwetsbaarheid en medeleven, ondersteund door subtiele instrumentatie en gevoelige zang

Met Too Much Between Us neemt de kwaliteit echter een duikje. Hoewel de compositie zelf charmant is, laat de vocale uitvoering wat te wensen over. De zang klinkt ongeïnspireerd en doet afbreuk aan het potentieel van het nummer. Het is een verdrietig nummer dat de kloof tussen mensen en hun emoties onderzoekt. De akoestische gitaar en de zachte harmonie vullen elkaar wel perfect aan.

Het meer blues georiënteerde The Devil Came from Kansas brengt het album weer naar een hoger niveau. De energieke ritmes en de krachtige zang maken dit nummer tot een van de hoogtepunten van de plaat. De dynamiek tussen de instrumenten is perfect in balans, wat resulteert in een meeslepende luisterervaring. Het lijkt een beetje af te wijken van de rest van het album, maar draagt bij aan de veelzijdigheid van de plaat.

Boredom voelt als een stap terug, niet alleen in kwaliteit, maar vooral in betrokkenheid. Het nummer roept beelden op van een tropisch eiland, maar mist de spanning die andere nummers wel bieden. Voor mij is dit een van de zwakkere momenten op het album.

Juicy John Pink is daarentegen een rauwe, bluesy track die je naar een rokerige kroeg in het zuiden van Amerika transporteert. Een opzwepende bluestrack die de luisteraar niet onberoerd laat. De rauwe, emotionele zang de mondharmonica en het ritmische gitaarspel geven het nummer een aanstekelijke energie. Het is een krachtig voorbeeld van de veelzijdigheid van Procol Harum en hun vermogen om verschillende genres naadloos in hun muziek te integreren.

Wreck of the Hesperus begint met een prachtig intro en heeft een betoverende melodie. Het neemt je opnieuw mee op zee, met een episch verhaal over schipbreuk en verlies. Helaas wordt de algehele ervaring enigszins getemperd door de matige vocale prestaties, die het nummer niet volledig tot zijn recht laten komen.

All This and More biedt een filosofische reflectie op het leven en de keuzes die we maken. Het is een complex nummer met meerdere lagen, zowel muzikaal als tekstueel, wat het een van de hoogtepunten van het album maakt. Het herstelt de balans met de terugkeer van Brooker's meeslepende zang. Dit nummer is spannend en toont de veelzijdigheid van de band in hun composities en uitvoeringen.

Crucifiction Lane brengt een donkere, bijna sinistere toon naar het album. Het biedt een solide blueservaring, maar opnieuw schiet de zang tekort. De instrumentatie is echter uitstekend, wat het nummer toch de moeite waard maakt.

Het album sluit af met Pilgrim’s Progress, een nummer dat alles wat Procol Harum speciaal maakt, belichaamt. De innemende melodie en de diepgaande lyriek zorgen voor een waardige afsluiter van dit indrukwekkende album. Het is een majestueus, bijna spiritueel nummer dat perfect de reis van het album samenvat.

Wat A Salty Dog zo opmerkelijk maakt, is de balans tussen muzikale virtuositeit en emotionele diepgang. Elk nummer biedt een nieuw perspectief, een ander facet van de artistieke visie van Procol Harum. Het album neemt de luisteraar mee op een reis vol avontuur, introspectie en muzikale ontdekkingen. Het is een tijdloos album dat blijft boeien en inspireren, zelfs decennia na de oorspronkelijke release