Ralph de Jongh - Dancing on a Volcano (2017)

De vulkaan die op uitbarsten staat, zo begint het verhaal van de nu al legendarische Nederlandse bluesmuzikant Ralph de Jongh. Het was het jaar 1996 toen de uit Roosendaal afkomstige Ralph zijn muzikale drang niet meer kon stoppen en ruim negentig minuten aan muziek opnam. Het bleek de opmars naar een nu al imposante carrière, die hem in 2004 bracht bij de grootste bluesmuzikant die ons land tot dan toe had voortgebracht, Harry Muskee van Cuby & The Blizzards. Hij mocht optreden in het voorprogramma van de band tijdens hun tour van 2006 t/m 2008. Zijn muzikale inspiraties voeren echter al terug naar begin jaren 80, toen hij als 5-jarig jongetje in aanraking kwam met de blues van The Rolling Stones, gevolgd door grote namen als Muddy Waters, John Lee Hooker en Chuck Berry. Maar niet alleen de blues blijkt een bron van inspiratie te vormen voor zijn werk als muzikant, zijn eerste bandje bracht een fijne mengeling van de gospel, rock ‘n’ roll, blues en soul. Vanaf zijn eerste aanraking met de gitaar was hij gefascineerd door het instrument en al snel leerde hij deze dan ook op zijn treffende manier te bespelen. Hoewel hij opgroeide in het grensgebied van Nederland en België brengt hij de blues zoals die in de jaren 50 en 60 in Amerika en Engeland aan grote populariteit won, klankrijk, swingend, maar ook rauw en verhalend. Zijn ongekende drang tot het schrijven van nieuw materiaal kwam in 2016 tot uiting in twee dubbelaars, het schitterende live album Live @ the Noot en het hoogwaardige studioalbum Lonesome Man / Ocean of Love. Het nieuwe album Dancing on a Volcano bestaat echter uit drie albums, een trilogie waarvoor hij met een groep aan zeer getalenteerde muzikanten samenwerkte. Noem een Roel Spanjers, Maarten Ouweneel en Arend Bouwmeester en we weten dan al bijna dat dit album geen kansen onbenut gaat laten. Zijn “20 Years of Burst Out Explosions” bevat 42 nummers, verdeeld over de albums Highway Man, Bemuse Me en Misty Train, en klokt ruim tweeënhalf uur.

Highway Man laat direct de grote klasse van Ralph horen. De titeltrack opent het album op ongekende wijze, waar klanken van de blues rock zich terugvoeren naar de hoogtijdagen van dit genre. Het nummer weet met het tokkelende pianospel van Spanjers de blues te verweven in de rock ‘n’ roll en soul, terwijl Ralph de snelheid van zijn carrière als een wederopstanding van de Mick Jagger uit de jaren 60 en 70 brengt. Het samenspel geeft prijs dat we hier met het gevoel van een live opname te maken hebben, een gegeven waar Ralph altijd zijn muziek in brengt. Het zijn deze uitmuntende klanken die van elk nummer op het album een prijsnummer maken, zo brengt Fine Man de meeslependheid van de honky-tonk blues en Breakfast Served het trage en groovy ritme van saxofoon en slide gitaar. Het album kent een grote hoeveelheid aan muzikale kleuren en invloeden, van de muzikanten uit de Mississippi delta tot aan de latere Britse blues rock. Burden of Man Funk kent door het hammond orgelspel van Roel Spanjers een funky inslag die zijn weerga niet kent, ondersteund door achtergrondvocalen van diverse zangeressen. In tekstuele zin brengt het album de ontdekkingstocht van een grote bluesmuzikant en iedereen die hij op deze reis ontmoet. De swamp blues leeft bijvoorbeeld op in Everywhere, met een losgeslagen Ralph op zijn bluesharp, maar ook met harmonieën die de gospel liefhebbers niet onberoerd zullen laten. De akoestische en rustgevende omslag van Rain Is Darkening voert je door de emotionele lagen van zijn muziek heen, met een zwaar ontroerende gitaarlijn van Ralph. Het afscheid brengt hij op het toepasselijke Last Salute, waar vooral de dynamiek en veelzijdigheid van een bluesrocker wordt neergezet.

Het tweede album genaamd Bemuse Me laat een totaal andere kant van Ralph zijn kunnen horen. De pure blues wordt vervangen door een wat rustigere combinatie van rock, blues en gospel en geeft in opener Weird de melodieën van waaruit Bouwmeester zijn verschillende saxofoonsolo’s presenteert. De muzikale achtergrondzang kent ook mannelijke zangpartijen, zo bewijst het enerverende Palm of Your Legs. Het is de constante intensiteit van zowel de toetspartijen, het gitaarwerk, de percussie en breed opgezette zanglijnen die van elk nummer een schouwspel maken. De soul wederkeert in de titeltrack, waar de twijfels overgaan in het begrijpen van de man die Ralph is. Ook met de emotionele diepgang van een ballad als Still a Fool weet hij precies de juiste snaar te raken. De pijn is voelbaar in elke klank van dit persoonlijke nummer, breekbaarheid en onwetendheid voeren je door zijn gedachtegang. De saxofoon vermengt zich op bedroevend mooie wijze door het nummer heen. Het hoge niveau kent een vervolg met de klanken van de slide gitaar op You Got To Try en het aangrijpende Father, Mother. Het lijkt zo nu en dan onmogelijk te bedenken dat Ralph van Nederlandse komaf is, niet alleen zijn gepassioneerde vocale werk, maar ook zijn gevoel voor ritme en muzikale diepgang sluiten moeiteloos aan bij de grootste namen uit het verleden. De minimale instrumentatie van Hurrying By brengen zijn levensweg nog wat dichterbij, hoe ontroering en perfectie hand in hand gaan. De liefde voor de Oosterse cultuur brengt hij in China, waar zelfs een naam als Jeff Buckley nog even opdoemt in zijn manier van zingen. Het nummer is vooral een ode aan het land waar hij verliefd op werd, in al zijn pracht gebracht in de gitaren en onderliggende laag aan drums. De muzikale veelzijdigheid van het album wordt nog maar even onderstreept met afsluiter Gimme Some More, waarop Ewa Pepper met haar vioolspel een extra emotionele laag aanbrengt.

Het derde album Misty Train laat zich nog moeilijker in een hoekje drukken, zowel vanwege de hoeveelheid aan nummers (19) als de diversiteit aan materiaal dat op dit werk terug te vinden is. Het album opent met drie live tracks, waaronder het titelnummer. Ralph begeleidt zichzelf op de gitaar en brengt de trein in beweging, zijn scherpe uithalen doen ook live de ontroering in zijn muziek brengen. Na Waist Deep, waar het gepraat van mensen op de achtergrond helaas wat irritatie aanwakkert, keert hij opnieuw terug naar de Highway Man. Deze versie kent muzikale ondersteuning van gitarist Bas Paardekooper en weet door de lang uitgesponnen gitaarsolo’s de negen minuten bijna aan te tikken. Ralph geeft zijn zang dat rauwe randje mee waardoor je de blues opnieuw herleeft. Met Goodnight Girl volgt het lange akoestische gedeelte van de trilogie en slaan we de weg in van de blues uit de jaren 20 en 30 vorige eeuw, waar grootmeesters als Blind Lemon Jefferson, Lead Belly en Robert Johnson de blues tot leven wekten in de Mississipi delta. Het ontroerende slaapliedje voert zich naar de pure kracht van het ontstaan van de blues in Lay My Burden Down, met de invloeden vanuit de folk muziek. Het zijn de nummers die ook live tot volle uiting komen als Ralph een solo optreden geeft. Net als je denkt dat Ralph zich nu even op eenzelfde pad gaat begeven merk je direct weer de diversiteit met het vervolg Dear Mama. Ook de folk muziek van weleer leeft op, zo bewijst het verfijnde akoestische gitaarspel en de klanken van de viool op dit nummer. Naast de getoonde liefde aan zijn moeder drijft het album verder in de emoties met So Alive. Wanneer de tranen rijkelijk vloeien merk je dat het leven je meer geeft dan je had verwacht. De opleving komt en Ralph weet in elke uithoek van zijn vocale vermogen de verhalen tot leven te wekken. Whip It Up is een prachtige afspiegeling van de country en Americana muziek, terwijl Let the Tears Surface de emoties op ongenaakbare wijze aanwakkert. De gitaarlijnen voeren continue de juiste tonen aan om de gevoelens op de luisteraar over te brengen. Hij stapt daarna nog eenmaal terug op de basis van de blues in 10 Or More Women. Het verhalende Life Is Like a River With No Name zet het leven van Ralph nog eens in de schijnwerpers, met voor de laatste maal de bluesharp in de schijnwerpers. Voordat het album op zijn einde loopt brengt hij nog vier verloren tracks, waarbij de gevoelens zich steeds dieper in je nestelen. Van het ontroerende Ride and Sing tot aan de muzikale pracht van No Bridges Too Far. Tussendoor schittert hij samen met violist Ewa nog op Songdust, voordat hij met afsluiter As I Passed een passend einde maakt aan het album. De klanken voeren je naar verloren muzikale helden en familie, maar ook het besef dat elk dag er één is om ten volle te benutten.

Ruim tweeënhalf uur op een constant muzikaal hoog niveau presteren, het is maar weinig muzikanten gegeven. Ralph de Jongh krijgt het echter voor elkaar met zijn ondoordringbare liefde voor de muziek, zijn historie en de mensen om hen heen. Het muzikale gezelschap weet van elk nummer een pareltje te maken, varend door een diversiteit aan stijlen en emoties. Of het nou de blues in zijn pure vorm is, de harmonieën van de gospel, de gitaarlagen uit de rock of de gevoeligheid van de folk, elk nummer weet Ralph van een passende kleur te voorzien, met altijd zijn herkenbare en zeer gedreven zang. Daarnaast krijgt hij ook nog eens de ondersteuning van een aantal van de meest veelzijdige muzikanten die actief zijn in het Nederlandse muziekcircuit. Een blueslegende in wording, zonder meer. Behorend tot het beste werk van Nederlandse komaf, geen twijfel over mogelijk. Ralph de Jongh verdient meer lof voor zijn talent en kundigheid, want een veelzijdiger, klankrijker en emotioneler album dan Dancing On A Volcano ga je hedendaags nauwelijks aantreffen.

5*

Afkomstig van Platendraaier.

Afgelopen zondag vroeg ik Ralph de Jongh vooraf aan zijn optreden in café De Klomp, of hij wat Stones nummers wilde spelen, omdat ik dacht dat het aanwezige publiek dat wel zou kunnen appreciëren. Achteraf besefte ik me dat Ralph zelf genoeg Stones achtige nummers heeft geschreven, zoals bijvoorbeeld Highway Man.

Het nummer staat op zijn fantastische drieluik Dancing on a Volcano, een van mijn favoriete albums uit mijn muziekcollectie. Een van de albums van dat drieluik heet Highway Man, het album en de song Highway Man zijn opgedragen aan Max Joosten, Leen Wander en Piet Dik. Zij brachten Ralph in het verleden trouw naar concerten en weer terug naar huis.

Als er een nummer is wat Ralph het beste typeert dan is dat wel Highway Man. Hij zingt daarin niet voor niets “singing the blues, being the blues”. Het drieluik verscheen een jaar na het twintigjarige jubileum van Ralph. Ralph is hier optima forma, niet in de laatste plaats door de geweldige muzikanten waardoor hij omringd wordt, Arend Bouwmeester, Maarten Ouweneel, Nico Heilijgers, Arie Verhaar en Monique Anderson. En onder de gastmuzikanten bevinden zich gelouterde krachten als Bas Paardekooper, Ewa Pepper, Ad van der Veen en last but not least Roel Spanjers.

Het is een fraai boxje met prachtig begeleidend, fotorijk boekje. Veelal is de muziek door blues doordrenkt, maar hoor je ook rock- en funkinvloeden. Zelfs Oosterse invloeden in China. Dancing on a Volcano is dan ook een absolute must voor de echte blues liefhebber. Het is trouwens intussen alweer meer dan 25 jaar geleden dat Ralph’s carrière begon. Ralph vond het dus tijd worden voor wat verzamelcd’s. Binnenkort verschijnen Best of Volume 1 (2cd) en 2 (4cd).