Wilco - Ode to Joy (2019)

recensie op de krenten uit de pop:
De krenten uit de pop: Wilco - Ode To Joy - dekrentenuitdepop.blogspot.com

Wilco - Ode To Joy
Wilco keert terug met een verrassend ingetogen en ingehouden plaat, maar het is ook een plaat vol onderhuidse details en spanning van een bijzondere schoonheid en trefzekerheid

Jeff Tweedy liet de afgelopen jaren nadrukkelijk van zich horen met een aantal soloalbums en een mooie autobiografie, maar dit jaar ligt de focus weer op Wilco. De albums van de band vielen de afgelopen jaren wat tegen, maar met Ode To Joy voegt de band weer een topalbum toe aan haar oeuvre. Het duurt even voor je dit door hebt want Ode To Joy is een verrassend ingetogen en ingehouden plaat, die bij eerste beluistering wat voort lijkt te kabbelen. Onder het wat zompige geluid wordt de spanning echter prachtig opgebouwd met bijzondere details, waardoor de ingehouden songs op het album steeds meer tot leven komen en Ode To Joy uitgroeit tot een prachtalbum.

Wilco maakt momenteel diepe indruk op het podium, maar voor de laatste echt goede Wilco plaat moeten we alweer een tijdje terug in de tijd. Wilco werd de afgelopen jaren overvleugeld door de prima soloplaten van voorman Jeff Tweedy en stelde toch teleur met haar laatste wapenfeit.

Schmilco uit 2016 was geen hele slechte plaat, maar doet binnen het rijke oeuvre van de band uit Chicago mee in de achterhoede. Met het deze week verschenen Ode To Joy keert Wilco terug en revancheert de band zich voor de zwakke voorganger.

Ode To Joy is een behoorlijk ingetogen plaat. Het is een plaat die aansluit op het solowerk van Jeff Tweedy, maar is wat mij betreft meer dan Jeff Tweedy met een begeleidingsband.

Vergeleken met een deel van het vroegere werk van de band is het wel even wennen. Ode To Joy is een behoorlijk ingehouden plaat en is voorzien van een wat zompig klinkend geluid. Het is een geluid dat er voor zorgt dat het net lijkt of de band zich continu in moet houden, maar het is ook een geluid dat zorgt voor een bijzondere spanning.

Ode To Joy moet het niet hebben van overrompeling. De meeste songs op het album slepen zich langzaam voort en worden zorgvuldig opgebouwd. Het nieuwe album van Wilco is een wat introvert album dat aangenaam voortkabbelt wanneer je er niet al te zorgvuldig naar luistert. Bij zorgvuldige beluistering komt de schoonheid van Ode To Joy echter makkelijk aan de oppervlakte.

Glenn Kotche drumt weer uitermate subtiel maar trefzeker, terwijl Nels Cline in iedere song op het album imponeert met fraai gitaarwerk. Ook het toetsenwerk op het album is van een grote schoonheid en alles kleurt prachtig bij de ingetogen zang van Jeff Tweedy, die zich niet van de wijs laat brengen door het subtiele muzikale vuurwerk van met name Nels Cline.

Ik vond Ode To Joy direct beter dan de laatste paar albums van Wilco, maar iedere keer dat ik naar het album luister, klimt Ode To Joy wat verder omhoog uit de middenmoot van het bijzondere oeuvre van de band. Wilco was in het verleden vaak de band van de grote stappen, maar zet in de songs op Ode To Joy steeds ministapjes. Het lijken misschien songs die wat voortkabbelen, maar het zijn de bijzondere details die de ruwe diamanten op het album slijpen tot fonkelende diamanten.

Jeff Tweedy trekt Ode To Joy wat dichter naar zijn soloalbums toe, maar Glenn Kotche en vooral Nels Cline maken er Wilco songs van. Zeker wanneer je wat dieper in het zompige geluid op Ode To Joy duikt word je keer op keer betovert door prachtig en veelkleurig gitaarwerk en door de subtiel stuwende percussie. Het doet af en toe wel wat denken aan het latere werk van The Beatles of aan het solowerk van John Lennon, maar het blijft toch ook onmiskenbaar Wilco.

Ode To Joy blijft een zachte en wat voorzichtige plaat, maar ondertussen gebeurt er van alles en groeien de songs op het album gestaag door en worden de persoonlijke teksten van Jeff Tweedy steeds intenser voorzien van een bijzondere muzikale lading. Zeker wanneer het album voorzichtig ontspoort speelt Nels Cline een heldenrol, maar het steeds weer Jeff Tweedy die uiteindelijk de aandacht naar zich toetrekt met zijn prachtig ingehouden zang.

Ode To Joy is geen album dat onmiddellijk een onuitwisbare indruk maakt. De ingetogen songs op het album moeten de kans krijgen om te groeien en doen dit vervolgens ook op indrukwekkende wijze. Het album moet absoluut nog even rijpen, maar zou zich wat mij betreft zomaar kunnen ontwikkelen tot een van de betere albums in het unieke oeuvre van de band uit Chicago. Erwin Zijleman

De ontwikkeling van Wilco naar de volwassenheid was een lange weg vol depressies, conflicten en hartenpijn, en een tijdlang leidde dat tot de meest gelaagde en aangrijpende muziek die de afgelopen 25 jaar heeft opgeleverd. In 2009 werd met het verschijnen van Wilco (the Album) definitief duidelijk dat zanger/ songwriter Jeff Tweedy een stabielere band en psyche had verworven. Hoewel we hem dat allemaal van harte gunnen, zijn de meeste fans het er wel over eens dat de band op plaat sindsdien slechts bij vlagen de emotionele intensiteit benadert van eerder werk.

Ode to Joy biedt, in ieder geval, een interessant nieuw hoofdstuk. De twee vooruitgeschoven singles lieten een herkenbaar en vriendelijk Wilco horen, op de rest van de plaat is het juist zoeken naar iets wat direct als een liedje herkenbaar is. Dreinerige ritmes, subtiele klanktapijten, en zuchtende vocalen maken de dienst uit. Tweedy en drummer Glenn Kotche ontwierpen samen de demo’s, waarbij de rest van de band het inkleurwerk mag doen. Wilco bestaat (inmiddels) uit volwassen mannen die elkaar wat gunnen, en soms denk ik dat ze hier wel erg subtiel en inschikkelijk zijn. We tellen op deze plaat bijvoorbeeld maar één moment dat maestro Nels Cline zijn gitaar echt laat scheuren (‘We Were Lucky’). Dat zorgt ervoor dat Ode To Joy weliswaar minder voorspelbaar en vriendelijk is dan de vorige drie Wilco-platen, maar toch ook soms nog op het randje van de saaiheid balanceert.

Hoewel ik de plaat op lp heb aangeschaft (alles van Wilco wordt fysiek gekocht, maar ik draai bijna nooit cd’s meer) merk ik dat het de HD-stream is die de muziek het meest effectief doet ‘binnenkomen’: Ode To Joy is een echte koptelefoonplaat, waarin je elke keer nieuwe geluidjes kunt ontdekken.
Wel doet het beluisteren op vinyl de structuur van de plaat goed tot zijn recht komen: het is een plaat met een erg kenmerkende a- en b-kant, en de manieren waarop de nummers elkaar daarop afwisselen is erg goed gedaan. Vriendelijke single ‘Love is Everywhere (Beware)’ krijgt bijvoorbeeld, geplaatst na het bijna apocalyptische ‘We Were Lucky’, een heel nieuwe lading. Het subtiele refrein van ‘Before Us’ bloeit onder andere helemaal op omdat het volgt op de meanderende opener ‘Bright Leaves’.

In alle eerlijkheid kan ik nog niet zeggen dat de muziek me zodanig bij de strot grijpt dat ik nu vier sterren of meer wil uitdelen. Aan de andere kant duurde het ruim een half jaar voordat ik Yankee Hotel Foxtrot had doorgrond, en zeker het dubbele voordat A Ghost Is Born volledig bij me was binnengekomen. Ik wil niet per se zeggen dat er weer een plaat van Wilco is die met die meesterwerken kan concurreren. Wel durf ik te beweren dat ik voor het eerst in tien jaar geen flauw idee heb welke geheimen de nieuwe Wilco nog allemaal gaat prijsgeven. Voorwaar, geen slecht begin van een nieuwe reis.