Balthazar - Sand (2021)

De zandloper staat symbool voor de verstrijkende levensuren, en ondanks dat de tijd nu dreigt vast te lopen, stagneren de grove korrels niet en zoeken ze een kleine doorgang in het verstopt rakende 2021. Sand is tevens een nieuwe fase in het verhaal rondom de Gentse band Balthazar die de film noir discogroove van het broeierige Fever verruilen voor de rood pluche gevoeligheid van het bijna vrouwelijke Sand.

Ook hier speelt de naam die tot ruim een jaar terug voornamelijk aan een Mexicaans biertje gekoppeld was een grote rol. Corona, de vervelende spelbreker die vraagt naar nieuwe uitputtende creatieve invalshoeken. De onbewuste keuze die noodgedwongen ontstaat omdat men niet de gelegenheid heeft om gezamenlijk de studio te bezoeken, waardoor de muzikale thuisstudie voor innoverende impulsen moet zorgen. Een positie waarin Balthazar zich prima doorheen weet te worstelen. We hebben hier dus te maken met een band die altijd vooruit aan het kijken is, en de volgende zet al uitgebreid ingecalculeerd heeft.

Zand, als enkel fundamenteel bestanddeel technisch ongeschikt. In combinatie met andere bouwkundige elementen zo sterk en krachtig als beton, maar in vergelijkbare samenstellingen zo breekbaar en doorzichtig als glas. Zand, door Klaas Vaak gebruikt als slaapmiddel, een dromerige roes waarin je heerlijk kan wegglijden. Maar ook bedrieglijk en verraderlijk als drijfzand, terwijl aan de oppervlak nergens het gevaar toe lijkt te loeren. Het zou te kort door de bocht zijn om Sand hiermee samen te vatten, de kern wordt echter zeker naar boven gehaald.

Moment wekt nog de illusie op dat er heerlijk doorgetript wordt volgens het Fever recept. Maar als de blazers eenmaal ontsnapt zijn bedekt Sand de intelligente koortsige freakfunk van de voorganger met een flinke laag aan duistere adult nachtclubsoul. De dwarse gekte heeft plaats gemaakt voor een overvloed aan falsetzang en swingende seventies soulkoortjes die aangestuurd worden door droge afro-beat ritmes en doordringende elektronica. Zwoel sensueel ontsnappen we aan de werkelijkheid door op zoek te gaan naar het eeuwig voortdurende nachtleven. De pauzestand staat roodgloeiend af te wachten tot de juiste gelegenheid dat de playknop weer ingedrukt wordt met zomerse zonlicht percussieklanken van Hourglass als ultiem startsein.

Losers laat de gitaar verwelkomend rollen in het verwarmend synthesizer bad, om die kilte der stilstand weg te spoelen. De trage, voorzichtige donkere new wave baspartijen van On A Roll krijgen versterking van de treurende blazers, die zich amper staande houden tegen het opdringende gitaarspel. Het lompe I Want You gaat met volle overtuiging die drempel over en begeeft zich met de saxofoon op het balancerende randgebied van de jazz. De slaapkamer sensualiteit van You Won’t Come Around is voor de after-party op de zondagochtend die zich beperkt tot een avontuurlijk onderonsje tussen de lakens.

Sand is dus veel meer dan een simpele clubplaat, maar bestaat uit elitaire uitgewerkte retro seventies dansvloer disco en strenge sensuele vintage eighties white men soul welke harmonieus samensmelten in het cineastische Passing Through. Het is een aanklacht tegen de huidige leegstand in het uitgaansnetwerk. Het belang om het bijtende geweten al bewegend te vergeten is voornamer dan het experimentele karakter van de voorgangers. Sand is in alle opzichten een gelaagd nostalgisch tussenfase album, dat met beperkte middelen gemaakt is, maar wel die essentiële urgentie bezit waarmee Balthazar zich onderscheidt van andere bands.

Balthazar - Sand | Rock | Written in Music - writteninmusic.com

Ik luister al enkele dagen naar deze plaat, en ik moet toegeven, hij wordt elke keer beter. Mijn eerste luisterbeurt was tamelijk matig - toch is opener ‘Moment’ meteen een topnummer, en even later klinkt ‘I Want You’ ook echt vet. Maar in de tweede helft begint alles wat op elkaar te lijken en haakte ik een beetje af. In ‘Fever’ kreeg je een verscheidenheid aan nummers die behoorlijk van elkaar verschilden en allemaal hun plaats hadden. Hier is dat minder. Het is coherenter, ja dat wel, maar onderling lijkt het soms allemaal net iets te veel op elkaar. ‘Linger On’, ‘Passing Through’ en ‘Leaving Antwerp’ kon ik na een eerste luisterbeurt niet echt meer van elkaar onderscheiden

Gelukkig is dit een echte groeiplaat en weet ik hem steeds meer te waarderen. Nummers als ‘Hourglass’ en ‘Powerless’ zijn zéér fijn. En de mindere nummers van de tweede helft gaan er stilaan ook lekker in - die strijkers in Passing Through! Ik ben zeker niet negatief, integendeel. Maar ik vraag me enkel af in hoeverre deze plaat - en bijgevolg deze hele koerswijziging - op termijn houdbaar is. Ligt het niet allemaal meteen iets té snel goed in het gehoor? Wat valt er nog te ontdekken? Only time will tell.

Bijna elke track vind ik op zichzelf meer dan goed, maar het album als geheel wordt helaas met elke luisterbeurt een beetje saaier. Jammer, hun eerste twee platen blijven klassiekers voor mij en ook de andere twee verveelden niet snel. Dat ze een wat geliktere kant op gingen heeft me ook nooit zo gestoord, ik kan daar best van genieten, alleen voegt dit vijfde album gewoon net te weinig toe aan de vorige vier. Ik blijf het nog wel proberen hoor, maar ik vermoed dat dit zo'n plaat is waar ik hoogstens af en toe een los nummer van op zal zetten (voor in een playlistje ofzo). De hoes is wel geinig, maar ergens ook wel een beetje makkelijk scoren met een kunstwerk dat het al tot meme-status heeft geschopt. Misschien is dat ook eigenlijk wel veelzeggend voor wat deze band steeds meer begint te missen: eigenheid. Ze beheersen hun vakkundigheid tot op het hoogste niveau, maar spannend gaat het niet meer snel worden.

Nu al een paar dagen Fever (Sand) opstaan en eigenlijk bevalt dat best goed, het album bevat elf nummers die ik nog het beste zou kunnen omschrijven als mooie, gecultiveerde pop die ook nog behoorlijk swingt. Verder vind ik de zang best goed, bevat behoorlijk wat soul en is lekker ontspannen en ook de prominent aanwezige baspartijen mogen er zijn. De volle productie doet de rest.
Het bovenstaande schreef ik ruim twee jaar geleden over de voorganger van het nieuwe Balthazar album Sand, en met een niet al te kritische blik zou ik daar ook nu weer mee kunnen volstaan. Het grootste verschil vond ik in eerste instantie nog de wanstaltige hoes die deze plaat siert, dan vond ik de Hyena's op Fever heel wat smaakvoller.
Toch zijn er wel (nuance) verschillen in het geluid van de band uit Kortrijk. Zo putten ze voor de sound weer uit meer verschillende genres, iets wat weer een verrijking is. Waar ik minder enthousiast van wordt is de productie, die toch wel de erg gladde kant opgaat. Ook het iets te veelvuldig gebruik van die hoge vocalen stond me na verloop van tijd niet meer zo aan.
Het zijn uiteindelijk de uitschieters zoals Losers, I Want You, Hourglass en Leaving Antwerp die het album nog vrij makkelijk naar een voldoende tillen, maar een vooruitgang ten opzichte van eerder werk is Sand nauwelijks.