Jan Swerts - Oud Zeer (2021)

Momenteel wordt er op het populaire forum MusicMeter reikhalzend uitgekeken naar Oud Zeer, het vierde album van Jan Swerts. Enigszins verrassend zijn daar naast Jan ook Neoklassieke artiesten als Ólafur Arnalds en Nils Frahm erg in trek. Jan dankt zijn populariteit vooral aan zijn vorig album Schaduwland, een album over onnoemelijk veel persoonlijk leed. De titel werd ontleend aan The Sire of Sorrow (Job’s Sad Song) van Joni Mitchell.

Ook deze keer vormt Mitchell een inspiratiebron, Hejira is een van Jans favoriete albums. De titelsong bevat memorabele regels als “Those tributes to finality, to eternity” en “There's comfort in melancholy”. De titel Oud Zeer is uiteraard ook een verwijzing naar het vorige album, de hoes van Schaduwland wordt niet voor niets gedeeltelijk afgebeeld op de nieuwe hoes. Zoals de raaf op de hoes (het fraaie artwork is van Eric Kriek) natuurlijk een verwijzing is naar het beroemde gedicht “The Raven” van Edgar Allan Poe, een andere belangrijke inspiratiebron.

Maar de meeste inspiratie leverde het “grafduinen” op. Zo noemt Jan zijn regelmatige bezoeken aan kerkhoven, waar hij op zoek gaat naar rust en reflectie. Een bezigheid die stamt uit zijn jeugd, tijdens welke hij regelmatig met vriendjes op het centraal in zijn geboortedorp gelegen kerkhof speelde. Overigens had Jan een paar dagen geleden een interessant gesprek over Oud Zeer op Radio 1, wat hier eventueel terug te luisteren is : Jan Swerts maakt met 'Oud zeer' een uitbundige plaat over de dood - Luister Select | Radio 1 - radio1.be .

Er zijn geen grafschriften van bekende personen bij. Hij heeft zich bewust laten inspireren door vergeten graven van gewone mensen ; zerken die in een dode hoek van het kerkhof liggen en niet meer worden bezocht. Dezen killen grond verwijst zelfs naar een grafzerk uit de negentiende eeuw.

Zoals altijd levert Jan naast kwaliteit ook kwantiteit, het album klokt weer ruim een uur. Afsluiter Alles Vergaat, Alles Verdwijnt duurt alleen al bijna een kwartier. De composities doen snel vertrouwd aan, zij het dat de muziek nu wat kaler is. Deze keer blijven de blaasinstrumenten slechts beperkt tot de kornet van Jon Birdsong.

Sleutelsong Ongekend Nadezen verwoordt de basisgedachte van het album en het verwijst naar een gedicht van Guido Gezelle. Het vormt tevens een ode aan Gezelle en aan Edgar Allan Poe. Tot de meest opvallende composities behoort Geen Heden of Toekomst Meer, dat duidelijke invloeden uit het minimalisme bevat. De hoofdrol is hier weggelegd voor de repeterende strijkers. In Lig Hier Zacht en Stil is het fluiten van Jan een vindingrijke toevoeging. Ook vindingrijk én toepasselijk is het inventief verweven Vader Jacob (“alle klokken luiden”) in De Eeuwigdurende Afstand.

Hoogtepunten vormen voor mij zeker de twee afsluiters. In Uw Lied Was Kort en Broos wordt het tweede deel prachtig gezongen door de experimentele drummer Karen Willems. De lange afsluiter Alles Vergaat, Alles Verdwijnt, komt met traag pianospel op gang. Net als bij Erik Satie zijn de ruimtes tussen de noten net zo belangrijk als de noten zelf. Halverwege wordt de compositie meeslepender door de strijkers. Het eindigt tenslotte met veldopnames, die mij lieten herinneren aan die van broeder Dieleman op Uut de Bron.

Jan schreef alle composities zelf, maar kreeg voor de subtiele arrangementen hulp van Michel Smullenberghs, Gianni Marzo, Kevin Imbrechts, Beatrijs De Klerck, Karen Willems en Jon Birdsong. Zoals gewoonlijk zal Jan na de komende live-optredens weer in de zelfverkozen anonimiteit verdwijnen en zich weer volledig gaan focussen op het lesgeven. Wij als fans kunnen echter de komende jaren zijn nieuwe meesterwerk Oud Zeer koesteren.

Jan Swerts live :

10-11 HASSELT : Cultureel Centrum Hasselt
21-11 LEUVEN : 30 CC
03-12 GENT : Handelsbeurs
18-12 MECHELEN : Sint Pieter en Paul kerk
19-12 BRUGGE : Villa Bota
12-02 ANTWERPEN : De Roma
19-02 TONGEREN : Winter Tales
24-02 SCHOTEN : CC Schoten

Na 3 luisterbeurten al verliefd op deze plaat van Jan Swerts.

Het ongekend nadezen was even wennen aan het Nederlands. Vaak heb ik de neiging om hard weg te lopen zodra er Nederlands wordt gezongen. Maar de stem van Jan maakt zoveel goed. Rustig, subtiel, zacht waardoor ik het nummer echt ben beginnen waarderen.

Het subtiele gebruik van de elektrische gitaar in Lig Hier Zacht en Stil werkt sinds de release als een zacht dekentje waar een gevoel van geborgenheid zich meester maakt van mij.
En dan moet de passage nog passeren met het fluiten. Dan word ik helemaal week.

Alles Vergaat, Alles Verdwijnt is de perfecte afsluiter. Lang, uitgesponnen, opbouwend en

Het enige nummer waar ik wel neiging heb tot skippen is Geen Heden of Toekomst Meer.
Het nummer duurt te lang naar mijn gevoel en de strijkers beginnen dan te irriteren. Het haalt me zelfs uit de beleving van de plaat en het melancholische gevoel dat ik ervaar bij het beluisteren van Oud Zeer. Jammer...

4,5*
Geen Heden of Toekomst Meer zorgt voor een half punt aftrek.

Ik moet dringend eens naar het Oud kerkhof in Hasselt aangezien hij daar het opschrift “Slaap zacht, o moeder lief, in dezen killen grond” heeft gevonden wat zijn inspiratie was voor Dezen Killen Grond.

Ook ik ben gisteren naar Schoten gereden en heb me laten betoveren. Live komt het écht helemaal tot leven (mooie beeldspraak! ). De traagheid, het onthaasten, het respect voor de doden en verdriet en de warmte in het hart van nabestaanden……het was er allemaal. Elke van de 5 muzikanten verdienen een dikke pluim, maar de gitarist die naast gewoon gitaarspel ook soundscapes en prachtige sferische klanken tevoorschijn toverde was wel de echte held.

Jan na afloop nog gesproken. Hij is nu vele malen gelukkiger en rustiger dan ten tijde van Schaduwland. Dit album is dus ook een stuk minder hectisch en meer zaligmakend. Dit is meer de Jan zoals hij wil zijn volgens mij.
Op het verzoek om in Nederland te komen spelen begon hij over Helmond! Dat gaat er wellicht aankomen en ik wil zéker weer gaan. Begeleiding dan door 2 muzikanten ipv 4. Wellicht nóg intiemer en soberder. Komt dat horen!

Prachtige avond en nog steeds een prachtig album!

Er staan weer heel wat fraaie stukken muziek op dit Oud Zeer van Jan Swerts. Maar toch, af en toe kabbelt het naar mijn gevoel iets teveel door. En op het korte De Eeuwigdurende Afstand, gebaseerd op Vader Jacob, haak ik zelfs even af. Alles bij elkaar vind ik dit album als geheel dan ook net wat minder dan de drie hele mooie voorgangers. Wel erg sterk vind ik kant A van de LP met de eerste drie nummers, net als Lig Hier Zacht en Stil & slotnummer Alles Vergaat, Alles Verdwijnt.