Zjef Vanuytsel - De Zotte Morgen (1970)

Prachtig debuur van onze ZJef !

Een klassieker in het kleinkunst genre (wanneer wordt die categorie nou eens toegevoegd?) en iets meer dan een halfuur genieten van de vele mooie teksten van Zjef ....

Van de nachtelijke uren met veel bier en vertier en gevolgen daarvan een weinig tal uren later, in "Zotte morgen" en "Houten Kop", tot een ode aan het reilen en zeilen in "de Stad", over het ergerlijke van de zogeheten "betere klasse" die zich de "high society" noemen, tot het licht ondeugende "Dag Meisjes".....

"De Nacht" en "Het dorp" zijn nog zon' instant classics zwanger van waarheden als koeien..... en ronduit fantastisch mooi is het romantische "ik wel mijn lief": zo oprecht, zo eerlijk, het lief in kwestie kan de Zjef toch echt niets kwalijk nemen met zulke mooie oprechte ballade...

"Wie Zijn Ze" en "Sociaal Zijn" zijn dan weer opmerkelijk maatschappij-krtische songs, zeker "Sociaal Zijn": we hebben het allemaal zo graag over 'sociaal zijn', maar als het er op aan komt: zijn we dat dan ook.... Sterk sterk en... sterk !

"Je kunt niet zonder de anderen" is ook o zo mooi lied.. de tekst is zo waar en zo erg pakkend... over het simpele gegeven dat we elkaar nu eenmaal toch wel erg nodig hebben en dat af en toe een simpele schouderklop of elk teken van "ik heb je graag" toch zo véél deugd kan doen.... Dat ondanks alle kommer en kwel, de aanwezigheid van die anderen en wat ze voor je betekennen zo erg veel veranderen....

En er is natuurlijk de frivole afsluiter over de wulpse Marlene genaamd ... "Hop Marlene"...

Ik kan me slechtere debuutalbums indenken !!!!

4,5 !!!

(met dank aan SHE PLAYS om mijn toevoeging te corrigeren, zij kreeg de hoes blijkbaar wél goed)

DE ZOTTE MORGEN 1970
is van zo'n hoog niveau dat het bijna intregraal
voor het beste van Zjef Vanuytsel zou kunnen doorgaan.

Heel wat van deze liedjes werden in de jaren 70 grijsgedraaid
op de Vlaamse radion en zitten in ons muzikaal geheugen gegrift.

De Zotte Morgen zelf is een pastorale klassieker van formaat
en de overgang in Houten Kop heb ik altijd erg geniaal gevonden.
Van landelijke poëzie naar bruine kroegen folk ...

Ik schrijf folk, maar dit album ruikt verduiveld lekker naar jazz.
Jammer dat Zjef die jazz accenten op zijn latere albums weglaat.

De nacht vind ik een juweeltje van een lied.
De perfecte tegenhanger van Zotte Morgen en naar mijn aanvoelen
had het nummer beter gewerkt aan het eind van het album.

In plaats daarvan grijpt Hop Marlene terug naar de kroegmuziek
van Houten Kop ... volgens sommige bronnen ook een single.

Ik Weet Wel Mijn Lief klinkt als een barok kamerorkest.
Het instrumentale arrangement is dan ook bijzonder mooi.

Wij Zijn Ze drukt de jazzpedaal in ... tekstueel tracht Zjef
het Nederlands te laten huppelen zoals Boudewijn De Groot
dat doet op zijn eerste platen. Maar Vanuytsel is geen Lennaert Nijgh.

Je Kunt Niet Zonder de Anderen is een bezinning op muziek.
Vaak gebruikt tijdens catechesemomenten, maar het lied heeft
dan ook een tekst die zo waar is dat je als luisteraar deemoedig
het hoofd moet buigen en je hoed afdoet voor deze kunstenaar.

Een wereldplaat in Vlaanderen.

Mijn bespreking uit het Niels Tip-Topic. Deze werd me getipt door jassn:

Zjef Vanuytsel schijnt een bekende te zijn in Vlaanderen - of in elk geval bij mensen van een wat oudere generatie. Laat ik nou geen Vlaming zijn en dus nooit van deze man gehoord hebben. Op het album De Zotte Morgen, wat zelfs een kleinkunstklassieker genoemd wordt, beschrijft hij met simpele doch effectieve teksten een boel facetten van het leven vanuit het oogpunt van de gewone man. Zo zet hij met Houten Kop de jaren 70 versie van Brak neer, geeft hij op High Society op ietwat sarcastische wijze commentaar op de zelfingenomen ‘hogere klasse’ en heeft hij het geregeld over vrouwelijk schoon.

Verder begeleidt hij zichzelf en wordt hij begeleidt met veelal traditionele instrumenten als de akoestische gitaar en de piano, een enkele keer versterkt door bijvoorbeeld blazers. Op het instrumentale aspect van de plaat is eigenlijk weinig aan te merken; het begeleidt Zjef Vanuytsel uitstekend door ingetogen of juist energiek te klinken als dat op dat moment gepast is. Verder zingt Zjef zelf prima, luid en duidelijk en eigenlijk nauwelijks met een accent waardoor hij moeiteloos te verstaan is, wat wel fijn is aangezien zijn teksten op dit album erg belangrijk zijn.

Dat gezegd hebbende heb ik hier ook wel iets op aan te merken. Bij wijlen kan ik het gevoel niet onderdrukken dat de teksten een aantal keer toch wel erg knullig overkomen. Vooral bij Houten Kop heb ik hier veel last van, door het “van je hopsa faldera”, maar ook het refrein van Hop Marlene krijgt hierdoor toch ook iets vervelends. Toch overheerst een positief gevoel: deze man is een erg leuke voorloper van artiesten als Daniël Lohues en levert met De Zotte Morgen (wat ook de naam van het hoogtepunt van het album is wat mij betreft) een geslaagd album af.

3,5*

Vlaamse feestdag 2011, een warme avond in de Mechelse binnenstad. We schuimen wat terrasjes af, maar dan blijkt er iets te doen te zijn op de Grote Markt, laat ons daar eens naar gaan kijken. Daar staat Zjef Vanuytsel te glunderen. Omringd door muzikanten en met veel liefde voor muziek brengt hij zijn mooiste liedjes op een fantastische manier.
Natuurlijk kende ik het nummer De Zotte Morgen, dat is een klassieker uit de hoogdagen van de kleinkunst die iedereen in Vlaanderen weleens voorbij heeft horen komen. Maar die avond was voor mij de gelegenheid om het stof nog eens van het album De Zotte Morgen te blazen. Want deze hele plaat staat als een huis. En nu, nu Zjef ons voorgoed verlaten heeft, laat ik mij nog maar eens meeslepen door zijn betoverende stem, die zich rond alle mogelijke onderwerpen kronkelt: de dorpsjongen die de zotte morgen meemaakt in de drukke stad, 's middags wakker wordt met een houten kop, kennismaakt met de high society en alle andere mensen die sociaal willen zijn en uiteindelijk de liefde vindt. De begeleidingsband, rijk aan instrumenten, mediteert en explodeert mee tot op het bot, nu eens stevig rockend, dan weer heerlijk bluesy en jazzy of wondermooi intiem op het barokke sonnet Ik weet wel mijn lief. En de teksten laveren tussen prachtige poëzie en scherpe satire, die nog lang niet gedateerd is (lees Sociaal zijn maar eens met het nieuws over de vluchtelingencrisis op de achtergrond). Zjef schonk ons deze plaat vol hart en ziel en wij zullen ze blijven beluisteren tot in de eeuwigheid, elke zotte morgen opnieuw.

Toch wel een belangrijke naam in de Vlaamse kleinkunst. In de jaren '60 was de Vlaamse kleinkunst hoofdzakelijk een verzameling van meezingbare volksliedjes, vlotte charmeliedjes en hier en daar een protestnummer. In de jaren '70 kwam er wat verandering in met Vlaamse zangers die meer te vertellen hadden in hun nummers. En het ook wat breder aankleden dan enkel zanger met gitaar. Eén van de grotere namen toen was Zjef Vanuytsel. Een kruising tussen Boudewijn de Groot en de Franse Chansons. Het album verkocht ook heel goed en was zeker geen niche.

Op het album staan enkele klassiekers. Muzikaal is het ondertussen misschien wat voorbijgestreefd, maar toch blijft het (met nostalgische insteek) vrij boeiend om naar te luisteren. Geen idee of het ook bij een nieuwe generatie in de smaak valt, maar bij zeer veel artiesten die in Vlaanderen Nederlandstalige luisterliedjes maken, zijn toch op één of andere manier door hem geïnspireerd.