DE MANNEN BROEDERS - Sober Maal (2024)

Vanwege de enthousiaste reacties beluisterd. Is mij echter niet zo bevallen.

Dat heeft wellicht iets met mijn verwachtingen te maken. Die lagen onbewust iets in de hoek van de albums van Het Zesde Metaal. En - vanwege Broeder Dieleman - alsmede de hoes ook iets in de hoek van At the Close of Every Day - De Geluiden van Weleer. Dat album is verpakt in een soort gebedenboek en de zang is in een daarbij horend Oud Hollands.

Maar wat ik hoorde riep allerlei referenties op. Zo deden mij de eerste 8 minuten van Alle Roem Is Uitgesloten mij onmiddellijk denken aan de nummers op het eerste album van Ummagumma van Pink Floyd. Bijvoorbeeld Careful with That Axe, Eugene of Set the Controls for the Heart of the Sun. Maar daar gebeurt toch echt iets spannenders.

En zoiets gebeurde mij ook bij Grafschrift. Mijn muzikaal geheugen sprong direct naar de dodenmarsen op Closer van Joy Division.

Tja, en dan de op enkele plaatsen terugkerende gezangen, die herinneren aan de gezangen uit de Katholieke en de Protestantse Kerk. Kan ook haast niet anders met een samenwerking van een West Vlaming en een Zeeuw.

En die religieuze link is mij teveel. Hetzelfde had ik overigens bij de laatste van Nick Cave. Nou kan ik best wel wat hebben, bijvoorbeeld met de korte reli-periodes van Bob Dylan en Van Morrison. Maar in het geval van De Mannen Broeders (waarom trouwens die hoofdletters?) en Nick Cave is het wat mij betreft 'over the top'.

Evengoed begrijp ik ook best wel dat veel mensen hierdoor geraakt worden. Daarom laat ik mijn waardering achterwege.

Sober Maal bestaat een een reeks minimalistische chansons die worden afgewisseld met een gedichtenvoordracht. Het is opgenomen in de Doopsgezinde kerk van Middelburg. (bestaan er eigenlijk ook christelijk georiënteerde kerken die niks op hebben met dopen?) En de akoestiek van het kerkgebouw klinkt door in het totaalgeluid van deze samenwerking tussen broeder Dieleman en Colin van Eeckhout. Het kraken van de planken in het middenschip of zijbeuk is overal. En daarom resoneert het ook zo stevig bij mij omdat dit de wereld is waarin ik geleefd heb, maar waar ik ook in alle opzichten afstand van heb genomen. Dat geeft de plaat een soort persoonlijke diepgang die er niet per se hoeft te zijn. Wonderlijk hoe zulke dingen soms werken.

Enfin, Sober Maal start in de vorm van Alle Roem Is Uitgesloten met een zacht zoemende drone die aangenaam overgaat in Asemruumte, een gesproken woord voordracht die bijdraagt aan de opgeroepen Calvinistische sfeer. Vroeg op, hard werken, daarna spruiten eten en weer de bedstee in en tussendoor zo vaak als mogelijk bidden.

Verteere Heel en Grafschrift zijn de nummers die eerder zijn gedeeld en laten in beginsel wat singer/songwritermuziek horen maar zijn bij nader inzien ook weer van die lichtvoetige drones die we bij bands als Earth en Ascend ook terughoren. Het zijn prachtige indringende chansons die het woord 'sober' zijn de betekenis eer aandoen.

Onze Lieve Vrouwe en het titelnummer zijn wat meer 'aangekleed'. Vooral het titelnummer is met de voorzichtige koorgezang bijna bombastisch temidden van de rest van de plaat. Wat blijft doorklinken is dat prachtige geluid dat de geur van muffe kerkgebouwen en diens knorrige inhabitanten heel dicht tegen je aanduwt. De plaat groeit per luisterbeurt (bij mij). Daarmee is Sober Maal een belevenis op zich die mij tot in het diepste van de vezels weet te roeren.

"Ga je je bekeren"?, vroeg mijn vrouw mij bij thuiskomst uit het werk toen ik zat te luisteren naar Sober Maal. Nee, maar wel tot deze plaat. Wat een balans tussen schoonheid, vreemdheid, spiritualiteit en religie/kerk. Ook de vervreemding gecombineerd met het vertrouwde van een inmiddels verre jeugd. Het komt allemaal bijeen op Sober Maal.

Als broeder Dieleman heeft Tonnie Dieleman mij al meerdere malen ver voorbij mijn comfortzones getrokken, 'Uut de Bron', 'Komma', en doet dit met Colin van Eeckhout opnieuw als De Mannen Broeders. Een album waar ik vooral heel stil van word. Iets waar ik enkel naar wil luisteren, het wil ondergaan.

Het is duidelijk dat een sober maal heel voedzaam kan zijn en iets geheel anders is dan een karig maal.