[modknip nieuwsbericht]

Ik vind NRC Handelsblad door de bank genomen een uitstekende krant, maar van hun popmuziekredactie heb ik geen hoge pet op. Ik heb al eerder gezien dat ze soms de plank finaal missloegen. En ook hier denk ik: wat een lulkoek - hoe is het mogelijk dat dit, gedrukt en wel, in een kwaliteitskrant verschijnt. Hoe oud is die André Waardenburg eigenlijk? En heeft-ie veertig jaar onder een rots gezeten ofzo?

Want popmuzikanten die zich inlaten met filmmuziek en complete scores/soundtracks schrijven zijn al zo oud als de weg naar Kralingen. En dan heb ik heb niet over filmsoundtracks die zijn opgebouwd uit bestaande nummers of losse nummers die speciaal voor een film zijn geschreven, maar over complete albums.

Om maar even wat uiteenlopende artiesten te noemen die ik zelf in mijn collectie heb: Vangelis, Mike Oldfield, Ry Cooder, Randy Newman, Peter Gabriel, Brian Eno, Philip Glass, Ryuichi Sakamoto, David Sylvian, David Bowie, Toto, Journey, Joe Jackson, Isaac Hayes, Stevie Wonder, Prince, Trevor Rabin, Giorgio Moroder, Jimmy Cliff, Mark Knopfler, Earl Klugh, Pink Floyd, Tangerine Dream, de Bee Gees, Carly Simon, Henny Vrienten etc. De lijst is eindeloos.
Kortom, in alle sectoren van de popmuziek houden musici zich al tientallen jaren bezig met het maken van soundtracks - de een wat onconventioneler dan de ander, maar goed, het is allemaal popmuziek. En dat gaat echt terug tot de jaren zestig (Pink Floyd met 'More' bijvoorbeeld).

Het enige verschil is misschien dat ze tegenwoordig, meer dan vroeger, Oscars en andere prijzen lijken weg te kapen. Maar om de zaken nu voor te stellen alsof hier sprake is van een heel nieuwe trend, een 'revolutie' zelfs, lijkt me op zijn zachtst gezegd schromelijk overdreven.

Enig historisch besef zou wel op zijn plaats zijn. Maar we hebben het hier over iemand die letterlijk schrijft:

Dan heb je wel een érg eenzijdig beeld van filmmuziek. Dit is natuurlijk de 'klassieke' opvatting van een filmscore, zoals John Williams, Hans Zimmer, John Barry etc die maken en maakten. Maar iemand als Ennio Morricone zette dit uitgangspunt een halve eeuw geleden al op de helling.

Helemaal mee eens met Gaucho. Het is enerzijds bijzonder aardig om te constateren dat popmusici met een andere visie dan gebruikelijk filmscores in elkaar knutselen. Anderszijds is het erg verontrustend dat een, zichzelf kwaliteitskrant noemend, dagblad daar nu pas achterkomt.

De titel geeft in mijn beleving al helemaal een verkeerd signaal af. Alsof kunst en muziek gebonden moeten zijn aan een bepaald mores dat afgestemd is in een één of ander eliteclubje.
Dat zegt misschien ook wel weer iets over het NRC. Hoewel ik die ook graag lees, overigens.

Ja, ik moest ook wat fronzen met de ogen bij het lezen van het artikel in NRC Handelsblad. Al snel had ik zoiets: van het klopt niet helemaal wat er staat. Als liefhebber van de muziek van Tangerine Dream weet ik dat Edgar Froese niet altijd te spreken is over hoe het er in de filmindustrie er aan toe gaat. Muzikanten maken totale composities voor een complete scène, waar dan vervolgens een flard van gebruikt wordt in de film. Ook hebben regisseurs er een handje van om op het laatst nog van alles aan de rolprent te wijzigen, waardoor de muziek los komt te staan van de film. Hetgeen de zaak geen goed doet en tot de nodige frustraties leidt bij de componisten van filmmuziek. Voor mijn gevoel heb ik dan ook het idee dat regisseurs de regeltjes van filmmuziek bepalen in plaats van de musici. Of zie ik het nu te zwart wit, zonder de nuance waar het NRC op prat gaat?

Ik zat een tijdje geleden naar een docu over de 007 films te kijken. In Tomorrow Never Dies zit een achtervolgingsscène in een parkeergarage.

Een één of andere dj had de achtergrond voor die scène gecomponeerd. Hij werd gevolgd tijdens het opnemen en het mixen van de track in de film. Trots als een pauw zag hij in de montagekamer de scène die extra impuls kreeg door zijn muziek. Een shot later zag je de man die in de bioscoop een fikse teleurstelling te verwerken kreeg toen bleek dat zijn muziek praktisch bedolven werd door de extra versterkte geluidseffecten van slippende auto's en dergelijken. Trots roepen: 'dat is mijn stukkie' was er niet meer bij...

Ik kan mij voorstellen dat een regisseur uiteindelijk bepaalt hoe het eruit komt te zien en hoe en waar de muziek komt te zitten. Hij is eindverantwoordelijk op dat moment. Doodeenvoudig.
Maar wat hier gebeurde is dat deze componist dat pas merkte tijdens de première. Dat zou ik niet netjes vinden. Maar zo rollen dingen in filmland. Daarnaast worden de afgesproken gages gewoon uitbetaald.

Zulke dingen zullen ook vaak zat gebeuren met acteurs en actrices. Scènes ingekort of verwijderd. Heel vervelend. Maar als regisseur moet je nou eenmaal vaak drie weken aan materiaal terug brengen tot anderhalf of twee uur.

De rol van een componist van een score is niets meer dan die van een acteur.
Ook bij acteurs komt het voor dat die bij de uiteindelijke bioscoopversie van een film er bijna geheel uit gesneden blijken te zijn.
De film is het einddoel, niet de muziek. Het zijn de regisseur en de producenten van de film die dat bepalen.
Je weet van te voren dat dat kan gebeuren als score-componist.
Dat verklaart toch ook waarom scores op (muziek) cd's vaak zo anders zijn dan wat er in de film is te horen.
Ik zou zeggen; niet zeuren, maar vangen.

Zo is het. De regisseur is de baas.

Je kunt natuurlijk als muzikant ook zelf een film maken, maar die zijn over het algemeen niet erg geweldig om aan te zien.
En dan heb ik het niet over live registraties of documentaires over betrefende muzikant.

Dat een componist bij dit soort gevallen ook teleurgesteld kan zijn is zijn goedrecht, maar ik vind dit niet meteen een erg goed voorbeeld. Naast de componist, regisseur en producenten zijn er ook nog sound designers en (muziek) editors. Deze kunnen allemaal, of gedeeltelijk, met elkaar samenwerken en zaken afstemmen. Bij een gemiddelde actiescène is de kans altijd sterk aanwezig dat je rekening moet houden met nog later toe te voegen geluiden. Maar verandering in montage van de beelden en muziek zijn verre van uitgesloten. Als de muziek voor zo'n compleet weg is en dit niet bekend is gemaakt bij de componist voor een première... Dan vind ik dat pas niet netjes.

En dan kan je ook nog een album uitbrengen met nummers van denkbeeldige films die nooit bestaan hebben, zoals Passengers (U2) met Original Soundtracks 1

10cc - The Original Soundtrack (1975)
En ik maar wachten op die film ...