Kansas - Leftoverture (1976)

Zo luister je eerst naar het stuurloze Heritage en vervolgens het krachtige, magnifieke Leftoverture van Kansas. Wat een wereld van verschil! Kansas doet voor de tweede plaat op rij echt helemaal niets fout. Beginnen met een erg leuke hit als Carry On Wayward Son (die ik nog het best ken van guitar hero) en afsluiten met ijzersterke prog/symfo epics als Cheyenne Anthem en Magnum Opus. Ook daartussen is het smullen geblazen. Dit album kocht ik ooit nog voor een euro (ruim voordat vinyl weer aan zijn opmars begon), maar haalde de platenspeler zelden. Wat heb ik deze parel onterecht lang laten liggen. Meesterwerkje!

Tussenstand:
1. Leftoverture
2. Masque
3. Kansas
4. Song For America

Het eerste echt consistente Kansas-album qua sound. Het heeft niet de agressieve sound van songs als Icarus, Incomudro en Death Of Mother Nature Suite, maar wel een collectie compactere pareltjes waarvan hitsingle Carry On Wayward Son, Miracles Out Of Nowhere en Cheyenne Anthem me het meeste bij blijven. Geen boogie woogie, nog steeds prog, maar ook een meer radiovriendelijke sound die Leftoverture eigenlijk een ideaal symfo/progrockalbum maken. Toch vind ik Song For America net nog wat spannender, maar we zijn wel al op de vierde 4.5 sterren terecht gekomen!

Tussenstand:
1. Song For America
2. Leftoverture
3. Masque
4. Kansas

Geformeerd eind jaren zestig en de naam Kansas werd in 1970 aangenomen. Niet vreemd, aangezien de band uit Topeka Kansas USA afkomstig is. Echter duurde het nog een paar jaar alvorens de band vaste vorm kreeg. Dat gebeurde pas in 1973 en een jaar later verscheen het self-titled debuutalbum.

Op de eerste albums hoor je een band die een eigen stijl aan het ontwikkelen is, die op album #3 “MASQUE” een nagenoeg definitieve vorm krijgt. Opvolger van dat album is de tot klassieker in het oeuvre van Kansas uitgegroeide “LEFTOVERTURE”. Op het album “MASQUE”, dat in 1975 verscheen, staat het geweldige “ICARUS – BORN ON THE WINGS OF STEEL”, waarbij alle kwaliteiten van de band samenkomen. Op die voet ging het zestal verder en op 21 oktober 1976 verscheen “LEFTOVERTURE”. Kansas bestond toen al een aantal jaren uit zanger en toetsenist Steve Walsh, gitarist, toetsenist en belangrijkste componist Kerry Livgren, violist en zanger Robbie Steinhardt, gitarist Rich Williams, bassist Dave Hope en drummer Phil Ehart.

Kansas maakt muziek in het progressieve rock genre, maar heeft daar invloeden van melodieuze rock aan toegevoegd. Daarbij onderscheidt de band zich door het gebruik van de viool, die prominent in de nummers te horen is én de zang van Walsh. Met zijn hoge, licht hese en karakteristieke stemgeluid geeft hij het geheel een eigen geluid.

Opener van “LEFTOVERTURE” is het klassiek geworden Kansas anthem “CARRY ON WAYWARD SON”, de samenzang van Walsh en Steinhardt is in dit nummer meteen te horen. Het nummer heeft een stuwend begin, instrumentaal tussenstuk waarna zang volgt. Het refrein is pakkend en zorgt dat je meteen gepakt wordt door het nummer én album. “THE WALL” is ook al zo’n klassieker in het oeuvre van de Amerikanen. Prachtig gitaarspel opent het nummer, zang en vioolspel volgen en nummer het typische Kansas geluid prijsgeeft. Aanstekelijk, maar toch ook een wat tegendraads ritme en instrumentale breaks. Het stevige “WHAT’S ON MY MIND” is tevens het kortste nummer op het album. De samenzang maakt van dit nummer iets speciaals, de stemmen van Walsh en Steinhardt blenden op een fraaie wijze. De volgende Kansas klassieker is “MIRACLES OUT OF NOWHERE”, een nummer dat nog steeds op de setlist staat bij live optredens van de huidige Kansas bezetting. Steinhardt heeft een prominente rol als lead zanger en hij laat in dit progressieve werkje zijn viool ook heerlijk klinken. In zes en een halve minuut komt alles voorbij wat Kansas zo goed en speciaal maakt. Toetsen, gitaarsolo, zang, fantastisch!

“OPUS INSERT” is een relatief korte rocker met toetsen als belangrijkste instrument. “QUESTIONS OF MY CHILDHOOD” begint met een heerlijke toetsensolo en het tempo is aanstekelijk in dit meer pop-rock liedje. Opnieuw toetsen die een feestje openen, dit keer “CHEYENNE ANTHEM”. Steinhardt, die 17 juli van dit jaar op 71 jarige leeftijd kwam te overlijden, begint vocaal dit nummer dat een prachtige opbouw in zich heeft. Tempowisselingen, kinderkoortje, diverse solo’s op toetsen en viool, het is één van de vele hoogtepunten op “LEFTOVERTURE”. Het langste nummer is tevens de afsluiter van het album. “MAGNUM OPUS” bestaat uit 6 delen: “FATHER PADILLA MEET THE PERFECT GNAT”, “HOWLING AT THE MOON”, “MAN OVERBOARD”, “INDUSTRY ON PARADE”, “RELEASE THE BEAVERS” en “GNAT ATTACK”. Prachtige instrumentale breaks, Walsh zingt op de toppen van zijn kunnen en de melodielijn blijft, ondanks de verschillende delen, leidend in het nummer. Kansas in topvorm.

Opvolger van dit album was “POINT OF KNOW RETURN”, ook een klassieker in het oeuvre van de band en het daarvan afkomstige “DUST IN THE WIND” was zelfs een hit in Nederland. In de jaren tachtig volgden meerdere bandwisselingen, zo vertrokken Livgren, Walsh en Steinhardt, waardoor het karakteristieke Kansas geluid verdween. In de jaren negentig kwam met het album “FREAKS OF NATURE” weer iets van dat geluid terug, maar het was wat mij betreft vooral het uit 2000 afkomstige “SOMEWHERE TO ELSEWHERE” dat Kansas qua geluid weer terug bracht naar de jaren zeventig. De 3 die begin jaren tachtig de band verlieten, werkten allemaal mee aan dat album. Uiteindelijk verliet Steinhardt in 2006 de band, Walsh trok zich in 2014 terug en Kansas maakt met een andere bezetting 2 prachtige albums, die 2016 en 2020 verschenen. Alleen drummer Erhart en gitarist Williams zijn nog van de begin bezetting actief en dus kun je de nieuwe muziek niet vergelijken met de toppers uit de jaren zeventig. Daarvoor staan ze op eenzame hoogte!

Toen Kansas bijeenkwam om zich voor te bereiden op hun vierde album, stelden de leden elkaar de standaardvraag: hoeveel nummers heb jij? In de documentaire Miracles Out of Nowhere (2015), vernoemd naar één van de nummers op Leftoverture, vertelt Kerry Livgren dat hij schrok. Steve Walsh had namelijk niets, hij zat op slot. Dat was niet leuk voor Livgren, die slechts twee nummers had: als hoofdcomponist lag er plotseling een enorme druk op hem. Zijn bandleden vertellen dat hij vervolgens met het ene na het andere lied op de proppen kwam. Waar hij de inspiratie vandaan haalde, weet Livgren nog steeds niet. “God came through”, luidt zijn verklaring.

Walsh leverde uiteindelijk co-schrijverschap aan The Wall en Questions of My Childhood, de gehele band schreef mee aan Magnum Opus.
Met Carry on Wayward Son kwam Livgren aanzetten toen de band na afloop van de opnames alweer aan het inpakken was. Het leverde de band prompt de eerste hitsingle op, waar de platenmaatschappij consequent om had gevraagd. In de Verenigde Staten werd ie #11, in Canada #5, bescheidener succes was er in het Verenigd Koninkrijk (#51) en Australië (#58). Voor even was de druk van de ketel.
Qua tekst is het lied het vervolg op de volgende track op het album: in The Wall vertelt Livgren hoe hij vastliep tijdens zijn zoektocht naar zingeving.

Eerder noemden diverse MuMensen al dat dit hun favoriete album van Kansas is. Dat ben ik met hen eens, met de toevoeging dat de band in mijn beleving nog nooit een slecht album heeft gemaakt. Dit maakt de prestatie dus extra groot.
Hierboven noteerde Marco van Lochem al een gedetailleerde beschrijving van Leftoverture, ik houd het verder kort. Kant A is de zijde met muziek die vrij toegankelijk is – maar nog altijd geen kattenpis.
Op de B-kant staan de meer gecompliceerde nummers, uitgezonderd Cheyenne Anthem dat tegenwoordig mijn überfavoriet van deze elpee is. Dit mede door de tekst, een ode aan de stam van native Americans. Vooral in het afsluitende Magnum Opus gaan alle remmen los wat betreft complexiteit.

De elpee en vooral de hitsingle zorgden ervoor dat de band in Noord-Amerika als headliner kon gaan touren en Carry on groeide uit tot een radioklassieker. Briljante muzikanten die briljante composities spelen. De twee bonustracks op cd en streaming laten bovendien horen dat ze dat live ook waarmaakten. Een diepe buiging voor Leftoverture.