Nine Inch Nails - The Slip (2008)

Zo, mijn beloofde recensie. Gemaakt voor een doelgroep die er niet zoveel van kent:

Trent Reznor heeft het niet zo begrepen op de muziekindustrie. Hij maakt er geen geheim van dat hij de cd-prijzen veel te duur vindt. Daarom geeft hij af en toe eens een cadeautje aan zijn fans. Zo kan je totaal onverwacht sinds begin mei het nieuwe album The Slip volledig legaal downloaden van de website van Nine Inch Nails. Een gegeven paard kijk je niet in de bek, maar wij zijn zo vrij geweest dat wel even te doen.

Waar Reznor vroeger nog jaren broedde op een nieuwe verzamelaar, is The Slip al het tweede NIN-album van het jaar. Toch is de kwaliteit er niet minder op. Na de zachte intro 999,999 vlieg je met het agressieve 1,000,000 en Letting You meteen keihard in een typische NIN-trip. De meerdere lagen in de muziek zijn weer niet te tellen en geven net dat beetje extra aan de nummers. Natuurlijk zijn er mensen die de muziek als lawaai omschrijven. De onberekenbare muziekstijl van NIN is nu eenmaal niet zo toegankelijk. Vrolijk gaat het er in de teksten ook niet aan toe (“watching you drown, i’ll follow you down”). Maar dat wil niet zeggen dat het geen mooie muziek is.

Na nog drie stevigere nummers is het even goed geweest. Lights in the sky ruilt de agressie in voor een ingetogen piano en een breekbaar tweede deel van de cd. Corona Radiata en The Four of us are dying gaan zelfs nog een stapje verder. Je kan ze nog het best omschrijven als atmosferische bundelingen van geluiden die perfect in het rustpunt passen. Na deze welgekomen pauze geeft Reznor er met Demon Seed nog een laatste lap op. Om dan de luisteraar weer in de grote leegte te laten.

The Slip is een heel sterk album, maar je moet er wel wat geduld mee hebben. Pas na vier of vijf luisterbeurten grijpt de plaat je bij je nekvel, om je vervolgens niet meer los te laten. Na twintig jaar komt de groep rond Trent Reznor al lang niet meer verrassend uit de hoek, maar dat verwacht je ook niet. De duistere sfeer van eerdere albums is behouden, zij het onder een andere vorm. Het klinkt allemaal wel agressief en somber, maar de plaat is veel toegankelijker dan veel ander werk van de groep. Ondanks het feit dat NIN niet meer gebonden is aan een platenmaatschappij, spreekt deze laatste telg een breder publiek aan. Die hards zijn daar misschien minder mee gediend, maar voor andere muziekfans is de hoge instapdrempel voor de groep daarmee een stuk verlaagd.

Weinig mis mee, maar verrassend is het album niet. Hier en daar wat ruiger dan de meer recente platen, maar het geheel voelt toch een beetje aan als een tussendoortje. Vooral de instrumentale tracks 7,8 en 9 hadden beter gepast op Ghosts en doen aan als vullertjes. Maar goed, de eerste zes songs zijn op en top Nine Inch Nails en zeer de moeite waard.

The Slip

The Slip is onder te verdelen in twee delen.

In het eerste deel keert Trent Reznor qua stijl terug naar het oudere werk. De typische NIN-pianootjes, de dreigende ondertonen, de bombastische refreinen. Hij geeft dit echt een commercieel jasje waardoor het een stuk toegankelijker is dan de 'klassiekers' van de jaren '90. Hetzelfde doet hij ook op de eerste helft van With Teeth. Op The Slip werk het echter beter. Waar de muziek en de teksten op With Teeth vaak klinken alsof Trent Reznor vast wil blijven houden aan het imago dat hij opgebouwd heeft, hoor ik op The Slip een reëlere Trent. Iemand die weet dat hij niet meer dezelfde persoon is als toen en daarom ook niet meer dezelfde muziek kan maken. Iemand die minder moeite doet om zijn muziek op die van vroeger te laten lijken. Het lijkt er wel een beetje op, maar dit klinkt niet geforceerd. En daarom overtuigd het.

Trent lijkt hier ook veel meer achter die commerciëlere benadering te staan dan op With Teeth. Het klinkt veel zelfverzekerder. Een nummer als Echoplex bijvoorbeeld lijkt echt bedoeld om catchy te zijn. Sommige fans zullen dit niet kunnen waarderen. Ik kan er prima naar luisteren. Het wat toegankelijkere geluid vind ik niet storend (een paradox, ik weet het). Deze nummers zijn geen hoogvliegers, maar toch zitten er hele mooie dingen in die mij als luisteraar weten te boeien.

Head Down is van deze eerste helft echter wél een hoogvlieger. De kracht van dit nummer is dat het de eerste keer enorm verassend is. Het begint vrij macho; het lijkt niet veel anders te gaan worden dan de voorafgaande nummers. En dan dat refrein! Opeens blijkt in die ruwe holster een blanke pit te zitten. Het refrein van Head Down is melodisch, gevoelig en compleet anders dan het couplet. Dit is simpelweg een van de mooiste refreinen van Nine Inch Nails! De tweede keer dat je het nummer luistert kun je ook van het couplet genieten omdat je dan het nummer begrijpt. Het macho couplet staat voor het knokken tegen het verdriet en de pijn: niet over nadenken, door blijven gaan, head down. Het refrein is de realisatie van het feit dat je dit niet kunt. Dat de pijn soms te sterk is om te negeren. Head Down bezit de kwaliteit van het oudere NIN-werk en verraste me enorm tussen alle andere nummers. De instrumentale herhaling van het refrein, de afbouw van het nummer: het hele nummer zit vol oprechte pijn, en dat maakt het zo mooi. En daarom verdient Head Down een aparte alinea in mijn recensie!

En dan begint het tweede deel. Ik verdeel The Slip onder in twee delen omdat er zo'n duidelijk onderscheid is. Halverwege de plaat verdwijnen Reznors ambities om een toegankelijker geluid te bereiken als sneeuw voor de zon. Dit is het moment waarop menig nieuwsgierige NIN-leek de cd afzet en tevens het moment waarop de doorgewinterde NIN-fan het volume omhoog draait (als dat bij Head Down al niet gebeurt is).

Lights In The Sky is zo duister als Nine Inch Nails-muziek kan worden.
Maar dat op een hele subtiele manier.
Prachtig hoe subtiel Trent die achtergrond geluiden na het eerste refrein in beeld brengt.
En ditmaal wordt de geweldige muziek gecombineerd met een prachtige tekst.
Waar de eerste 5 nummers van The Slip wel leuk zijn om te horen, worden hier weer beelden geschetst:

Een groot meer bij nacht
Een volle maan verlicht het water
Trent staat er bij
Ziet in het water een oude geliefde
Hypnotiserend maanlicht zuigt hem mee
Hij verdwijnt in het water
Onder water dringt het maanlicht nog door
Verder naar beneden wordt het pikkedonker
Trent geeft zich over aan het water
Zinkt naar beneden, naar de duistere diepten
Zinkt mee met zijn geliefde
The lights in the sky are waving goodbye
And I am staying right beside you

Corona Radiata verbeeld het zinken naar de diepten
De onderwaterreis naar de pikdonkere bodem
Terwijl het licht van de maan op het wateroppervlak steeds kleiner lijkt te worden
Steeds verder afzinkend naar de diepten, verdrinkend in het diepe meer
Het bewustzijn valt uit, de reflexen nemen het over
Het lichaam doet nog een poging om te overleven
Om nog boven water te geraken
Maar het is te diep, het licht is te ver weg
Reddeloos verloren in de diepte
De dood treedt in.

Als The Four Of Us Are Dying begint, meteen na Corona Radiata, is het alsof ik uit een trance ontwaak. Lights In The Sky en Corona Radiata vormen samen een concept.
Een duister verhaal dat midden in het album verteld wordt.

Hoewel The Four Of Us Are Dying een sterke instrumental is, verliest het wel aan kracht naarmate je het vaker hoort. Corona Radiata heeft dat bijvoorbeeld helemaal niet. Hoewel The Four Of Us Are Dying minder lang duurt heb ik hierbij het gevoel dat het wat te lang duurt; bij eerder genoemde heb ik daar absoluut geen last van.

Ook Demon Seed is een verhaal op zich.
De tekst is als gedachtes die door een hoofd heen schieten.
De muziek grooft lekker, wat enigszins hypnotiserend is.
In het midden wordt het nog interessanter.
De muziek lijkt weg te vallen, flarden komen nog langs.
Er wordt afgeteld.
En dan komt de climax.
In combinatie met het wegvallen van de muziek en het aftellen werkt die heel goed.
Je hebt echt het idee dat het album, of specifieker: het nummer, tot een conclusie komt.
Ook Demon Seed boet aan kracht in naarmate je het vaker hoort, maar het blijft een interessant nummer. Ik begrijp op zich wel waarom het de afsluiter is.

Uiteindelijk is mijn conclusie de volgende:
The Slip werkt als album goed mede door zijn lengte.
Het duurt niet te lang: als het afgelopen is heb ik gehoord wat ik wilde horen.
Als het langer had geduurd, hadden er gegarandeerd wat echte missers op gestaan.
Het album heeft nu ook wat minder boeiende nummers (1,000,000 en Discipline), maar die worden ruimschoots goedgemaakt door de rest.
Het is ook goed dat het album halverwege totaal veranderd.
Als het was doorgegaan in de trend waarmee het album begint, dan was het niet boeiend gebleven.
Als geheel blijft het album voor mij, ondanks die switch, toch overeind. Het is nu alsof je een lp omdraait waarbij iedere kant zijn eigen sound heeft en dat kan ik wel waarderen.
Van de NIN-albums na The Fragile vind ik vaak dat de plaat tegen het einde steeds beter wordt om briljant te eindigen. The Slip is echter briljant in het midden. Het begin en het einde zijn gewoon goed.
Het briljante midden maakt mijn waardering 0,5 hoger.

The Slip is zeker weer een goed album dat met zijn kortere duur niet onderdoet voor de 3 voorgangers.