Electric Light Orchestra - Balance of Power (1986)

'Without someone I can depend on
I'm lost without someone
As I go on, I hope you're remembering
I'm lost without someone ...'

Op 3 maart 1986 verscheen Balance of Power en ook dit album gaat al weer door de veertig-jarengrens. Het album werd al vrij snel na Secret Messages (1983) opgenomen, eind '84 op de Bahama's, maar bleef even op de plank liggen. Het zou om een contractuele verplichting gaan. ELO was inmiddels gereduceerd tot een driemanschap: Jeff Lynne, Richard Tandy en drummer Bev Bevan, die na de opnames uit de band stapte en concurrent ELO Part II oprichtte. Ter promotie werd live opgetreden, o.a. in het voorprogramma van Rod Stewart, waar de band hun laatste live-optreden voor 15 jaar gaf in Stuttgart op 13 juli 1986. Geen parate kennis van mij, dat kwam ik ergens tegen.

Tja, en dan dit zo beweende album. AllMusic en Rolling Stone kwamen niet verder dan 2 sterren. Het zure progarchives.com komt tot het oordeel: 'Poor. Only for completionists'. Daar zitten de vrienden van ELO niet, zoveel is duidelijk.
Want hoe slecht is het dan allemaal wel? Het is een typische jaren '80 productie met drumcomputer, samples en synthesizers. Klopt. Dit is andere koek dan Eldorado. Maar toch zeker wel in de lijn der verwachting. De modernisering zette in op Discovery (1979), op Time (1981) zelfs revolutionair met de synthesizer new wave, nog meer electronica op het prachtige Secret Messages (1983) en nu voluit de ruimteraket in met dit Balance of Power. Al is de nostalgie aanwezig en is goed naar Roy Orbison geluisterd.

Het album klinkt wat nijdig. Er zit boosheid en verdriet in. Persoonlijke omstandigheden, zullen we het noemen. En dat komt op een stevige manier naar buiten. Zoals in het prachtige Sorrow About to Fall en het hartverscheurende Without Someone. Zo intiem keken we nog niet eerder in het hart van de songsmid. De dreunende electrobeats banen zich een weg tot diep in het hart. Endless Lies is toch ook zo'n emotionele prachtsong.

Natuurlijk, er staan ook niemendalletjes op, eenvoudige popliedjes. En dan is de totale speelduur van amper 35 minuten een teken aan de wand. ELO zocht de uitgang. Bij de bonustracks op de 2007-CD-uitgave vinden we nog In for the kill en met andere tekst, zelfde melodie Caught in a trap. Krachtige songs met kritische teksten. Richard Tandy en Jeff Lynne waren hier beslist goed bezig.

Balance of Power was inderdaad een contractuele verplichting en ik heb de indruk dat Jeff Lynne niet veel moeite deed om een degelijk album uit te brengen. De band stond op splitten of was deels gesplit en Jeff Lynne was meer als producer actief.

Balance of Power is toendertijd nogal langs mij heen gegaan, hoewel ik de single Calling America wel aardig vond in mijn herinnering.
Ik knapte wat af op E.L.O toen ze met Rock 'n roll Is King van 3 jaar eerder aan kwamen, oubolligheid troef en ook totaal niet passend in het tijdsbeeld van toen. Het bijhorende album Secret Messages heb ik toen ook links laten liggen, maar mijn smaak was ook anders toen.
Dat Lynne van die stijl houdt is algemeen bekend. Niet alleen The Beatles was van grote invloed, maar ook Chuck Berry en ongetwijfeld andere iconen die in die stijl opereerden.
Hij deed zulks al eerder natuurlijk, maar ik heb dat nooit tot zijn sterkste werk gerekend.
Zal deze 80's albums toch eens de revue laten passeren.

ELO in de jaren 80, het begon zo voorspoedig met Time waar een frisse synthpop wind heel goed uit pakte, maar uiteindelijk kwam het maar tot 3 albums en dat ging bepaald niet van een leien dakje.
Bepaalde leden van het 1e uur verdwenen min of meer en op dit Balance of Power zijn naast Jeff Lynne alleen toestenist Richard Tandy en drummer Bev Bevan nog van de partij.
Wat is het dan uiteindelijk geworden?
De hoes is duidelijk aangepast aan het tijdsbeeld; strak, fel kleurrijk, maar ook emotieloos. Zegt dat ook iets over de muziek?
Nu wil ik Jeff Lynne's werk niet afrekenen op emotieloos, verre van, maar de omlijsting muzikaal komt bij mij erg klinisch en zielloos over.
Meer acts hadden dat wel in die periode, dus erg verrassend is het niet, maar de gedateerdheid komt hier wel erg boven drijven.
Daar door heen luisterend begint het album niet eens verkeerd en is een track als Getting to the Point bijvoorbeeld een heel aardig nummer.
Maar het zakt al snel heel erg in omdat Lynne bepaald niet meer aan zijn hoge niveau komt.
Zo'n Endless Lies waar hij nogal opzichtig een Roy Orbison stem opzet, werkt niet en buiten dat heb ik zelden zo'n vreselijke compositie van Lynne gehoord, want hoe dan ook, normaliter zijn de nummers van hem nooit echt rotzooi.
Het zegt dan ook wel wat over deze plaat die eigenlijk om contractuele reden nog tot stand moest komen.
Lynne had inmiddels andere plannen en begon aan een nieuwe fase in zijn carrière en dat bracht hem veel.
Balance of Power is niet echt de moeite waard vind ik.

Tja, twee meningen. Contractuele verplichtingen hoeven trouwens niet meteen het slechtste in iemand naar boven te brengen. Het is wel een plaat die het einde van een tijdperk markeert voor Jeff Lynne. Hij stapte al snel over naar productiewerk met opvallend meer gitaarrock en puur geluid. Van de weeromstuit.

Ik denk dat Lynne er ook wel klaar mee was en eens hoor, een contractuele verplichting kan zeker nog iets positiefs brengen, maar ik vind het te pover wat ik hoor.

Dat begrijp ik ook wel, gezien het grote contrast met de albums uit de jaren zeventig. Maar, was het niet juist hip in 1986 een album te maken dat droop van de digitale electronica? Laten we eens vergelijken met Big Generator van Yes. Ook qua hoes. Of, zoals recent besproken Stereotomy van APProject. Het kon bijna niet anders. Het hing in de lucht. En even snel verdween de hype ook weer. Het solo-album van Lynne uit 1990: Armchair Theatre klinkt al weer heel anders. Gitaar georiënteerde rock en van de synthesizer en sampler horen we niets meer. Akoestisch en analoog, was nu het werkterrein. Dat organische trof ook in de twee albums van de Traveling Wilburys. De akoestische gitaar van Harrison en de pure vocalen. Het kwam dus allemaal weer goed. Dan is de tijd waarin dit album uit 1986 speelt niet meer dan een wissel naar een andere periode. Maar misschien daarom ook interessant.

Herken ik helemaal, Wandelaar. In dat kader kun je ook Under Wraps van Jethro Tull noemen, waar het opeens een stuk digitaler werd. Morrende fans waren ook daar het gevolg.