Bark Psychosis - Hex (1994)

Via de heruitgave is de plaat ook in mijn oren terecht gekomen. Ik had zover ik weet hier nog nooit van gehoord. Bij de eerste tonen dacht ik meteen aan de plaat van Talk Talk die ik in 1988 als een van de eerste albums blind op cd heb gekocht en al snel stof heb laten vergaren in de kast: 'Spirit Of Eden'.

Toch deed iets me meer aandacht besteden aan Hex. Ik vind het heel moeilijk om daar precies een vinger op te leggen, maar het heeft te maken met de manier waarop de nummers zijn opgebouwd, stukje bij beetje veranderen. Zonder het nu direct minimal music te kunnen noemen. Het heeft ook te maken met het feit dat ik sinds een aantal jaren een recensie schrijf van het maandelijkse radioprogramma 'Kairos' op de Concertzender. Een programma waar de muziek van Hex moeiteloos in past. Ik hoor daar muziek die totaal buiten mijn muzikale comfortzone ligt, waardoor ik een aantal dingen anders ben gaan waarderen. Dus ook Hex.

Ik merk dat ik bij deze plaat instrumenten volg, de kleine ontwikkelingen opmerk, soms schrik van een interruptie of bescheiden eruptie. Allemaal dingen waardoor ik de plaat steeds meer ga waarderen.

Deze week heb ik de maker van Kairos getipt and guess what? Verwacht in de komende maanden muziek van Hex.

Het hele verhaal staat hier op WoNoBlog.

Sinds een aantal jaar houd ik een ‘Nog te luisteren’ lijst bij. Een eeuwig expanderende verzameling van oudere albums die mij het beluisteren waard lijken. Er komt echter geen einde aan, want ik blijf maar meer ontdekken en toevoegen. Onder de allereerste lading van albums die ik aan deze lijst toegevoegd had, bevond zich deze van Bark Psychosis. Onder de zee van andere releases die vervolgens mijn lijst in stroomde, zonk Hex naar de bodem en ontsnapte alsnog aan mijn aandacht. Maar dankzij het Super Tip-Topper topic komt Hex toch weer bovendrijven en deze keer vis ik hem direct uit het water, met beide handen en de volle aandacht. Maar goed ook, want dit album is niet alleen een jaren 90 mijlpaal gebleken, maar 25 jaar later weet het mij ook te overtuigen.

Op het internet zijn de vergelijkingen met Talk Talk in overvloed aanwezig, maar Hex bewandeld toch echt zijn eigen pad. De ambiance vertrouwt op jazz en ambient element, met een prominente bass en gebruik van blazers enerzijds -voor de jazz sound- en synthesizers anderzijds -voor een flinke snuf ambient-. Dit album is opgenomen in de galmende hallen van de St. John’s Church in Statford. Luisterende naar de dromerige en ambitieuze sfeer van het album, kan ik mij de keuze voor deze locatie en de bijhorende akoestiek zowel inbeelden als rechtvaardigen.

Bark Psychosis vertrouwd op traditionele instrumentatie, maar ondertussen wordt er op de achtergrond zeer zeker wel het een en ander gesampled. Het sample werk is subtiel, maar geeft een absolute meerwaarde. Het schakelen tussen tempo’s en het gedoseerde intensiveren, waar A Street Scene natuurlijk een schoolvoorbeeld van is, is ook zeer vakkundig gedaan.
Alle nummers van het album weten mij wel te raken, maar mijn twee persoonlijke favorieten op het album zijn voor mij toch wel het sublieme Absent Friend en het Eyes and Smiles. Absent Friend is zo’n heerlijk opgebouwde, hypnotiserende ambient track. Terecht geliefd en ongeëvenaard door collega’s uit het genre. Ook perfect geplaatst op het album als tegenhanger van meer rock-georiënteerde Street Scene. Eyes and Smiles huist het sterkste optreden van Sutton als frontman en de opbouw van het nummer kent een effectief crescendo karakter, inclusief de chaotische trompet climax. Genieten.

Er moet natuurlijk ook altijd wat te zeiken zijn. De vocalen van Graham Sutton neigen voor mij de immersie te verstoren. Als ik de sfeer op het album een naam moet geven, zou ik het ‘ingetogen en intiem’ noemen. De stem van Sutton mist voor mij net even de dynamische range en een bepaalde mate van breekbaarheid om de instrumentatie te complementeren. Nu vind ik vergelijkingen altijd wat flauw, maar daarom wijs ik niet met uitgestrekte vinger naar Mark Hollis, maar maak ik een gematigd hoofdknikje in zijn richting. Waar Hollis de oogstrelende en bruisende schuimkraag was op een Belgisch donker, is Sutton soms een net iets te snel doodgeslagen schuimrandje op een verder net zo heerlijk biertje. Anderzijds onderstreept de relaxte zang van Sutton wel de laid-back jazzy muzieklandschappen die gecreëerd worden. Toch zou ik meer dynamiek kunnen waarderen, zoals de uithalen op het einde van Eyes & Smiles.
Verder had er naar mijn beleving nog íets meer geëxperimenteerd kunnen worden met de composities, vooral om tracks als Big Shot en Fingerspit net even dat extraatje te geven. Ik begreep dat het perfectionisme van Sutton de hoofden van de overige bandleden behoorlijk op hol dreef tijdens de opnames van Hex, dus nóg meer geopperde verbetering en Hex had misschien nooit het daglicht gezien.

Hoogtepunten: Het intro van Loom, De bass op Street Scene, De gehele sfeer van Absent Friend, De opbouw van Eyes and Smiles, de uitdovende synthesizers van Pendulum Man

Deze zal absoluut nog eens in de late avonduren gedraaid gaan worden.

Dit album blijft abnormaal goed: de ingetogen zang, de afwezigheid van ego, de vrijheid van clichés, het onvoorspelbare en toch zo logische verloop. De plaat schreeuwt niet om aandacht, maar vraagt juist daarom om een aandachtige beluistering. Als je 'lekkere' zang of meeslepende instrumentaties zoekt, kom je hier bedrogen uit, door het zeldzaam introspectieve karakter van het album. Dat ligt logischerwijs niet iedereen.

Hex is een monumentaal meesterwerk, dat niet alleen eigenlijk geen voorlopers kent (hoewel misschien Laughing Stock), maar bijna 30 jaar later ook amper navolging heeft gekregen en daarmee meer dan welke plaat dan ook op zichzelf staat.

Bark Psychosis was zo’n beetje de eerste band wiens muziek het stempel ‘Postrock’ kreeg. Muziekjournalist Simon Reynolds heeft dit genre ooit geïntroduceerd en Bark Psychosis werd als een van de eerste bands aan deze stijl opgehangen.

De band werd al in 1986 opgericht door Graham Sutton en John Ling. Dus 8 jaar voor het debuut op een album. Wel zijn er wat EP’s verschenen in die tussentijd. Na en deels al tijdens de opnamen van Hex implodeerde de band. In 2004 pakte Sutton als éénmansproject de draad weer op met opvolger ‘Codename: Dustsucker’.

Hex bevat zeven nummers. Over het geheel klinkt de muziek wat melancholisch. Het is pure luistermuziek en vraagt wel geconcentreerde aandacht. Absent Friend is een eerste hoogtepunt. Ook de twee slotnummers vind ik erg fraai.

Het album is nooit een commercieel succes geworden en dat is jammer maar wel enigszins begrijpelijk. De muziek is soms wat moeilijk toegankelijk. Niet voor niets werd de muziek door sommige critici als experimenteel beschouwd.
Het genre postrock kenmerkt zich over het algemeen door nummers die vanuit een bescheiden begin langzaam steeds verder worden opgebouwd naar een apotheose. In de muziek op dit album is er (nog) niet echt sprake van die formule behalve in Eyes and Smiles. Mijn favoriete track op het album.

Aan het album heeft een heel scala aan ondersteunende musici meegewerkt. Een strijkkwartet, trompettis, vibrafonist, enz. Dat levert uiteindelijk een prachtig album op.
Je moet er dus wel even voor gaan zitten, maar dan heb je ook wat.