The Flaming Lips - Embryonic (2009)

The Flaming Lips is zoiets waar ze bij Jiskefet over zouden zeggen: 'Raaaarrrrrr!' Zo bracht de band uit Oklahoma in 1997 een project uit genaamd Zaireeka, bestaande uit vier cd's met op elk verschillende stukken muziek, die je allevier tegelijk aan moest zetten in dezelfde ruimte. Dan zou je de muziek horen zoals het bedoeld was, in 'octavio'. Ik heb het album nooit gehoord, omdat ik geen drie vrienden zo gek kan krijgen hun stereo-installaties mee te nemen naar mijn huis om dit experiment uit te kunnen voeren (bij deze dus een subtiele oproep aan eenieder die dit leest). Het idee achter Zaireeka is dat de muziek elke keer anders klinkt, omdat het onmogelijk is vier installaties compleet synchroon te laten lopen. Het concept was gebaseerd op een compositie die Flaming Lips-voorman Wayne Coyne schreef voor veertig cassettebandjes voor autoradio's. De compositie werd 'uitgevoerd' op een parkeerplaats, waar veertig automobilisten tegelijk op 'play' moesten drukken. Al deze waanzin en nog veel veel meer moois kan worden gevolgd in The Fearless Freaks, een prachtige documentaire uit 2005 die The Flaming Lips vanaf het begin van hun bestaan volgt. In deze documentaire is ook te zien hoe Wayne Coyne tussen alle bedrijven door al jarenlang bezig is met het realiseren van zijn ultieme droom: het maken van een science fiction-film. Hij doet dit in z'n achtertuin en gebruikt vuilnis die hij overal vandaan haalt als decorstukken. De film is vorig jaar eindelijk uitgekomen en heet Christmas On Mars. Ik ga hem vanavond bekijken, dus wellicht dat ik er binnenkort nog iets over schrijf.

Maar laten we niet vergeten dat The Flaming Lips toch op de eerste plaats een band is. En mocht door het voorafgaande de indruk zijn ontstaan dat deze band wel voornamelijk conceptuele piep-piep-knor zal maken, wil ik toch graag benadrukken dat 'The Lips' juist geweldige liedjes kunnen schrijven. Liedjes vol psychedelische gekkigheid weliswaar, maar ook vol hemelbestormende melodieën. The Soft Bulletin, het album waar de band na bijna twee decennia in 1999 definitief mee doorbrak, is eerder Disney dan Fluxus. De schaamteloos valse zang van Coyne is weliswaar een hoogst merkwaardig ingrediënt in het geheel, (evenals zijn teksten over depressieve superhelden en verliefde wetenschappers) maar de met pompeuze strijkers en softe electronica overladen muziek is juist ontwapenend lief en puur en heel erg kindvriendelijk. De concerten van The Flaming Lips werden rond deze tijd een totaalervaring waarbij je op confetti, ballonnen en dansers in dierenpakken werd getrakteerd. Een bizarre drugstrip waarvoor je niets ingenomen hoefde te hebben. Coyne is een maniakale positivo op het podium, maar door zijn relativerende humor en innemende uitstraling krijg je er nooit een nare bijsmaak van. Ik heb The Flaming Lips vier keer gezien en ook al was het elke keer precies hetzelfde, steeds weer werd ik er dolgelukkig van.

Na The Soft Bulletin volgden nog twee albums in min of meer dezelfde stijl: het concept-album Yoshimi Battles The Pink Robots (2002) en de gevarieerde liedjes-plaat At War With The Mystics (2006). Eigenlijk had ik niet verwacht dat deze muzikanten ooit nog van hun kenmerkende stijl af zouden stappen en daarom is hun nieuwste creatie, getiteld Embryonic, voor mij dé grootste verrassing van 2009. Een verrassing die alleen vergeleken zou kunnen worden met Third, het album waar Portishead vorig jaar na tien jaar afwezigheid mee aan kwam zetten en die in niets klonk als wat we eerder van die band gehoord hadden. Net als Third is Embryonic een compromisloos experimenteel en duister album, machinaal-trippy ook. The Flips hebben hun ballonnen en confetti aan de kant geschoven, om plaats te maken voor eng verroest ijzer en giftige padden.

Dat wil niet zeggen dat het nergens meer als The Flaming Lips klinkt. Maar het grijpt eerder terug naar de albums van vóór The Soft Bulletin, die ook vaak meer 'freaky' dan 'flower-power' waren. Ook heeft de band duidelijk veel geluisterd naar heftige jaren zestig-psychedelica (13th Floor Elevators, The Pink Floyd), de krautrock van Can en de shoegaze van The Jesus & Mary Chain.

Het is bijna niet te geloven dat Coyne en zijn mannen al jaren van de drugs af zijn, wanneer je naar tracks als het eng-noisy Aquarius Sabotage en het Meddle-achtige Powerless luistert. Ik heb toch op z'n minst wel een 'softdrugssigaret' (om maar eens een groots schrijver te quoten) nodig om deze muziek volledig te kunnen bevatten, in zoverre dit althans te bevatten valt. Daar komt nog bij dat Embryonic uit maar liefst achttien tracks bestaat en officieel een dubbel-album is, al zouden beide helften nét op een cd'tje passen. Het is goed dat dit massieve gerecht in twee porties is opgedeeld. Zeker met songtitels als Sagittarius Silver Announcement en Virgo Self-Esteem Broadcast kan je hoofd er namelijk snel van gaan tollen.

En toch valt er nog steeds genoeg te lachen met The Flaming Lips. Zo zijn er de melige dierengeluiden in I Can Be a Frog, een duet tussen Coyne en Yeah Yeah Yeahs-zangeres Karen O. En de 'cell phone-interference' halfverwege The Sparrow Looks Up at the Machine blijft elke keer verwarren ('word ik nu gebeld?'). Embryonic is niet een album waar je snel op uitgeluisterd raakt. Het is een werkstuk waar je de tijd voor moet nemen. Maar als je je overgeeft aan deze krankzinnigheid, openbaart zich een schoonheid die zeker niet minder 'puur' te noemen is dan die van bijvoorbeeld The Soft Bulletin. Experimenteel-puur-om-het-experimentele wordt het gewoon nooit, daarvoor blijven The Flaming Lips té melodieus en vooral té bezield. Maar iets 'gevaarlijks' heeft ontegenzeglijk bezit van deze band genomen en dat klinkt bijzonder opwindend! Feesten kan altijd nog.

Bron: http://kasblog.punt.nl/

Ik vind dit ook een prima toegankelijk album. Ik ben blij dat het overtrokken, kitscherige bombast grotendeels opzij is geschoven en de aanpak wat minimalistischer is. De kwaliteit van Embryonic is zijn verscheidenheid, alle ideeën zijn op één, prima weg te luisteren hoop gegooid en elke track heeft wel weer een bepaalde hook die de aandacht vasthoudt. Het album is vooral sterk als geheel. Veel nummers zijn niet zodanig doorontwikkeld dat ze los van de context ook overeind blijven staan, wat in principe geen kritiek is maar gewoon een logisch gevolg van het concept van de plaat.