Tori Amos - Midwinter Graces (2009)

Mijn allereerste reactie toen ik zag dat Tori ook al een kerstalbum had opgenomen was: 'O nee toch, zij ook al?!'
Laten we eerlijk zijn: maar weinig mensen vinden kerstalbums leuk of willen het op z'n minst niet toegeven het stiekem toch wel leuk te vinden.
Maar wat als je een groot Tori-liefhebber bent? En nog lastiger: wat als je vindt dat Tori niet helemaal de oude meer is? Zou zo'n holiday-album dan niet de doodsteek zijn?

Ik heb me voorgenomen dit alles terzijde te schuiven en dit zo neutraal mogelijk aan te horen. Voordeel één is in elk geval dat er niet van die krakers als een Silent Night op staan. Voordeel twee is dat de sound van Tori misschien wel eens heel geschikt kan zijn voor een iets betere kerstbegeleiding dan dat we normaal voorgeschoteld krijgen.
What Child, Nowell is eigenlijk klassieke Tori: lekkere piano, lekker nummer en eigenlijk hoor ik haar graag zo.
Star of Wonder is een nummer waar het lekker meezwieren is. Tja, de baljurken en smokings lijken niet ver weg maar wat is dit een zeer aangenaam nummer zeg. De oosterse riedels geven het net een stukje extra chique mee. Geen moeilijkdoenerij deze keer: gewoon doen waar ze goed in is.
A Silent Night With You is best wel een beetje kerst-klef. De violen doen hun stroperige werk en de kerstklok luidt volop. Zou ik dan toch moeten toegeven dat ik kerstmuziek leuk vind? Nee, want dat vind ik niet. Waarom komt Tori er dan mee weg? Ja, ik geef het toe: hoe klef en zoet dit nummer ook is, als ik dan toch een kerst-cd moet gaan opzetten dan wil ik graag A Silent Night With You beleven Tori!
Aan de titel Candle: Coventry Carol kunnen we al zien dat dit ongetwijfeld een klassiek nummer moet zijn. Zo komt het inderdaad ook over. Ik neem aan dat dit een traditional is (ik ben even te lui dit uit te zoeken). Het barokke sfeertje is onmiskenbaar en het past goed bij miss Amos. Vol klasse neemt ze ons mee terug naar lang vervlogen tijden toen kerst nog echt kerst was. Charles Dickens? Ja, dat komt bij mij ook naar boven.
Holly, Ivy And Rose is een typisch kerstnummer (volgens mij gebouwd rondom Lo, How a Rose E'er Blooming, misschien nog beter bekend als Es ist ein Ros entsprungen) maar ook hier keert Tori terug met een oosters sausje. Natuurlijk is het liefjes en zoet, maar we moeten ook wel eerlijk blijven. Het is en blijft een kerstalbum. Mensen die daar echt 100% geen behoefte aan hebben, Tori Amos op het hoesje of niet, die moeten deze cd sowieso vermijden.
Harps of Gold is een luchtig popnummer waarin het kerstvakantiegevoel je tegemoet komt. Zelfs een 'in excelsis Deo' mag niet ontbreken.
Snow Angel staat ook bol van de strijkers met Tori achter de piano. Eigenlijk hoor ik haar zo altijd wel erg graag, niet voor niets is het nummer China van haar debuut één van mijn favoriete nummers. Ik geloof graag dat anderen dit stroperig vinden en dat is het misschien ook wel, maar ik mag er graag in zwelgen.
Dat Tori haar vrouw-zijn graag uitdrukt moge bekend zijn. Jeanette, Isabella is dan ook haast een nummer dat er wel op moet staan zou je zeggen. Ik heb er overigens nog nooit van gehoord. Ik vind het ook geen typisch kerstnummer zoals sommige andere op dit album wel zijn. Natuurlijk is ook dit nummer rijkelijk voorzien van strijkers en zwoele piano-klanken, maar dat is nu eenmaal de algehele sfeer van het album. Ik vind dit gewoon een heerlijk Tori popliedje zoals ze ze soms wel vaker schrijft en zoals ze ze de laatste albums ook wel eens vergat te schrijven.
En dan is het even schrikken! Het eerste eigen geschreven nummer gaat fel van start met een big band. Jawel! Tori op de jazzy big band toer! Pink and Glitter heet het nummer en we zijn er mee in een zwoele nachtclub beland. Meerdere artiesten zijn haar voorgegaan met dit soort nummers of eigenlijk complete albums. Ik zal eerlijk zijn: ik ben blij dat het geen compleet album in deze stijl is geworden. Ik vind het allemaal maar zo zo en het valt uit de toon. Het zal ongetwijfeld voor velen juist een favoriet nummer zijn omdat het eens wat anders is maar ik val nu eenmaal op de piano-getinte nummers. Het is niet anders.
Emmanuel is misschien wel één van de bekendere kerstkrakers op dit album. Nu vond ik Sufjan Stevens het al helemaal perfect vertolken dus het wordt lastig om daar overheen te gaan. Ik moet zeggen dat ze het er goed van afbrengt: het is redelijk ingetogen ondanks de rijke orkestratie. Misschien wel omdat ik het nummer an sich altijd wel goed weet te pruimen. Het is stijlvol gedaan.
Winter's Carol heeft om te beginnen al weer een mooi intro. Verder is dit zo'n typisch ouderwets Tori-nummer (ook al is het geen eigen nummer van haar). Ik hoor hier Little Earthquakes of Under the Pink tijden herleven. En jazeker, daarmee keert ook de Kate Bush-associatie terug. Niet erg: het was indertijd de reden dat ik verliefd werd op Tori zoals ik ook al jaren verliefd was op Kate. Heerlijk nummer!
Het andere eigen nummer is afsluiter Our New Year. Gelukkig geen schelle blazers die het nummer openen, maar een bescheiden Tori op piano. Langzaam zwelt het nummer aan tot een uitstekend nummer zoals Tori ze wel eens vergat te maken de laatste jaren.

Tori Amos zal bakken met stront over zich heen gekieperd krijgen van zowel critici als fans (ben het al tegengekomen op het net). Het maken van een kerstalbum schijnt voor sommigen een strafbaar feit te zijn. Het strookt niet bepaald met een vriendelijke kerstgedachte, maar ik zou zeggen: 'dikke middelvinger'.
Tori heeft eindelijk weer een album gemaakt waar ik me lekker bij voel, waar ik niet constant denk 'wat jammer dat de oude magie weg is'.
Dit is geen meesterwerk, en ja, ik vind het best jammer dat er een kerststicker op geplakt moet zitten juist bij een album dat me eigenlijk heel goed bevalt. Geen moeilijkdoenerij of geforceerde nummers. Gewoon rond piano opgebouwde popliedjes die lekker in het gehoor liggen.
Ik hoop dat ze hierdoor op een volgend album weer een beetje terugrijpt naar waar ze goed in is. Laat dit kerstalbum dan maar de ingeslagen weg zijn.

Tori Amos is voor mij een van die artiesten die ooit prachtige dingen heeft gemaakt en daardoor is uitverkoren om bij het selecte gezelschap van acts te zitten waarvan ik de discografie compleet wil houden. Die dwangneurose is vanaf heden over. Nu waren pakweg de laatste 3 albums al niet aan me besteed. Die raakten geen enkele snaar. Wat dat betreft is deze Midwinter Graces wel een schot in de roos. Het is namelijk even geleden dat een Tori plaat emotie bij me opriep en dat doet deze. Namelijk de emotie van irritatie. Ik heb geen morele bezwaren tegen het fenomeen kerstplaten (of seasonal records zoals marketingtechnisch verantwoord dit soort plaatjes vandaag de dag heten) maar de eerste artiest die nu nog met varianten op hallelujah of in excelsius deo komt aankakken, klaag ik aan voor cultuurmisdaad.

De hele plaat lang slaagt Tori erin zichzelf heel erg serieus te nemen terwijl teksten, thema en de gekozen muzikale route daar geen aanleiding meer voor geven. Het is een plaat lang gezever van het saaiste soort en dan werkt de geaffecteerde "gedragen" zang behoorlijk averechts. De instrumentatie is ook nergens spannend meer en de flirt met een bigband is vele malen beter gedaan door de concurrentie.

Tori is met deze plaat dieper gezonken dan bijvoorbeeld U2 met hun No Line on the Horizon. Ik weet ook vrij zeker dat iedere andere populaire mainstream artieste het niet slechter had gedaan mocht ze deze liedjes op plaat hebben willen zetten. Mij rest weinig anders dan teleursgesteld zijn in het product van een artieste die in vervlogen tijden de prachtigste dingen heeft gedaan.

De kritieken die worden geleverd op dit album vind ik behoorlijk onterecht. Dit is een gedurft album dat eigenlijk gedeeltelijk geclassifeerd mag worden als kerstalbum; het is te alternatief om door te gaan als een kerstalbum, met de stelling dat dit een winteralbum ben ik het dan wel weer eens.

De nummers zijn erg zweverig maar tegelijkertijd opzwepend, een aparte combinatie die alleen de betere zangeressen weten te brengen. De arrangementen zijn smaakvol en komen puur over, daarom is de algehele sfeer op dit album ook erg aangenaam. Ik vind dat de nummers allemaal op gelijk niveau zijn, er zit staat geen hoogtepunt of dieptepunt op dit album en dat vind ik ook wel eens fijn; je hoeft immers geen enkel nummer over te slaan.

Om een album als deze het meest te waarderen is het raadzaam om hem niet te vaak te beluisteren maar met mate. Van tot tijd is dit album zeer ontspannend en zelfs rustgevend. Met een beetje beleving is het net alsof je je midden een sprookje bevindt en dat is nou het betoverende van Tori Amos. Daarom is de albumcover ook zeer passend bij het album… je laat je meesleuren in de fantastiewereld van Tori Amos.

Dit album getuigd van lef, Tori weet heel goed wat ze doet.