Porcupine Tree - Metanoia (1998)

"Metanoia" is een beetje een buitenbeentje in de discografie van Porcupine Tree. De nummers op "Metanoia" komen voort uit geïmproviseerde jams tijdens de opnamen van het album "Signify". Je kunt je daarom ook afvragen of je "Metanoia" moet zien als een volwaardig Porcupine Tree album. Desalniettemin is dit album gewoon uitgebracht, zij het in een beperkte oplage. "Metanoia" klinkt ook echt anders dan de meeste Porcupine Tree albums, maar ik moet zeggen dat het wel een intrigerende en enerverende luisterervaring is. Waar normaalgesproken Steven Wilson de hoofdrol opeist, is zijn bijdrage ogenschijnlijk relatief beperkt, zeker omdat de vocalen volledig ontbreken. Daarentegen zijn de bijdragen van drummer Chris Maitland, maar met name van bassist Colin Edwin zeer duidelijk hoorbaar. Met name die laatste eist een prominente rol op met zijn prachtige intense baslijnen. Met name "Mesmer I" en "Mesmer II" zijn van hoog niveau. Daarna wordt er iets te lang voortgeborduurd op hetzelfde thema, waardoor de spanning wat wegzakt en ik de aandacht wat verlies. Bij "Metanoia II" wordt de spanning weer opgebouwd, waardoor het album met een positief gevoel wordt afgesloten. Het gesproken "Milan" vergeet ik gemakshalve even. Een tussendoortje of niet, "Metanoia" is een dromerige luisterervaring en bewijst maar weer eens het muzikale vakmanschap van Steven Wilson en zijn kornuiten.

Geen volwaardig album in de traditionele betekenis: dit zijn instrumentale, grotendeels geïmproviseerde en lang uitgesponnen tracks die zijn opgenomen tijdens de sessies voor het Signify-album. In de beste momenten meeslepend en haast hypnotiserend, een beetje in de stijl van Tool; in de minste repeterend en saai. Absoluut de moeite waard voor fans van de band, maar de rest kan dit links laten liggen.

Ik vind dit allemaal toch wel heel erg dun. In het begin moest ik vooral denken aan het enige album van Rain Tree Crow, een associatie die ik al had voordat ik me realiseerde dat Richard Barbieri op beide platen voor een belangrijk deel van de soundscapes verantwoordelijk is, en ook een associatie die nog versterkt wordt doordat de fretloze bas van Colin Edwin me meteen aan Mick Karn doet denken, maar verder gaat de vergelijking mank, want de improvisaties op Metanoia blijven bijna constant in de lucht hangen zonder ergens heen te gaan, en zelfs de opmerkelijke momenten zoals die drie synth-noten aan het begin van Mesmer III lopen over in de daaropvolgende vrijblijvende passages zonder dat er iets interessants mee gebeurt of er ergens een echt sterke climax gloort. Het klinkt allemaal prachtig, en het is mooi als mensen hier van kunnen genieten (en dat meen ik serieus en zonder enige ironie), maar als ik zo'n imposante catalogus als Steven Wilson had zou ik er niet over peinzen om ook dít uit te brengen, laat staan jaren later nog eens geremasterd en extended te re-releasen (hoewel het natuurlijk begrijpelijker wordt wanneer daarmee bootleggers de wind uit de zeilen wordt genomen).