Toontje Lager - Er Op of Er Onder (1982)

Berichten verplaatst naar Toontje Lager

Ik denk dat ik dit toch wel het beste album van Toontje Lager vind, ondanks een paar missers. O.a. 'Lente in Twente' gaat me net iets te ver.

'Stiekem Gedanst' ging verder waar deze gebleven was, maar dat album bevat me net iets teveel 'pop' en te weinig 'sjagrijn'.

Het was hoe dan ook een goede zet om Mesie te laten meedoen.

Lang niet gedraaid, maar blijft een leuke plaat. Sterke nummers. Laatste nummer "Reperteer" blijft wederom nog steeds in m'n kop zitten na hem weer eens gehoord te hebben. Was vroeger al...blijft "reperteren" als het ware

Nog zijn fijn album uit de vroege 80s. Ik heb echt een zwak voor de Nederpop bandjes uit deze periode (Klein Orkest, Goede Doel, Doe Maar) en dit album van Toontje Lager kan daar direct aan worden toegevoegd.
Niet ieder nummer is even sterk, hier en daar is het wat gedateerd, maar dat mag de pret niet drukken. Net als voorgenoemde bands vallen bij Toontje Lager de leuke teksten op, wat de band echter onderscheidt van de andere groepen is het uitstekende gitaarwerk.

Dit is gewoon een hele goede plaat. Niet alles heel sterk, maar over het algemeen TOP! Ik vind dat ze vooral met 'In Gedachten' en 'Viel Die Maar' Doe Maar aftroeven qua ska geluid.

Leuke herinneringen aan een leuke tijd. De drummer kwam van 'onze' middelbare school, waar ze ook graag optraden. Ontelbare malen live gezien in de regio Wageningen/Arnhem/Nijmegen in die jaren. Mijn zus loopt in Arnhem regelmatig zanger Erik Mesie tegen het lijf, die volgens haar nog altijd denkt dat het 1982 is en de meisjes van toen nog massaal voor hem vallen. Back on topic.

De lp is al jaren mooi opgeborgen, maar toen ik de cd van de week online voor 0,67 € tegenkwam, won het jeugdsentiment heel snel. Niks na de dood en Het beest in mij waren wel favoriet. De laatste strijd met In gedachten.

Van de vier "grote" hits van de band vind ik Net Als in de Film nu wat tegenvallen. Nog steeds een prima nummer, maar deed me nu minder. Daarentegen blijft Ben Jij Ook Zo Bang duidelijk hun ultieme track. Dat jagende tempo gaat echt nooit vervelen. En potverdikkie wat is Het Doet Pijn een toffe ontdekking en dan vooral die laatste minuut met geweldig gitaarspel. Dat laatste valt me sowieso positief op bij de albumtracks. Dat is goed verzorgd.
En dan heb je nog Lente in Twente ("konijntjes in de wei"), wat doet dat hier? Het Achterhoekse Normaal had dan weer Mama Waor is Mien Pils. Die vind ik meer geslaagd.
Niks Na de Dood, Reperteer en Het Beest in Mij bevallen me ook erg goed. En ook op dit album is kant B sterker dan kant A. En overall vind ik dit album net wat sterker dan opvolger Stiekem Dansen.
Ik kom op exact het gemiddelde wat hier ook aangegeven is, 3,55*.

Beste aan dat nummer is het antwoord Lente wat de band Fratsen jaren later heeft opgenomen heeft. En zowaar, dankzij jouw lofrede over Ben Jij Ook Zo Bang heb ik dat nummer eens opgezet en kom ik erachter dat Fratsen hier in de finale van hun nummer hier ook nog naar verwijst! Gaaf nummer ook met een leuke solo, het gitaarwerk is bij Toontje Lager wel vaker dik in order inderdaad.

Het rockt hier en daar nog wat meer ja, dat werd later iets minder. Blijft een leuke plaat dit.

Ook leuk uit deze periode is de verzamelaar Stars O42.

Daarop staan 2 Toontje Lager tracks die je nergens anders tegenkomt: Kijk Maar Uit en Ojé. Dit zijn de allereerste opnames met toen nieuwe zanger Erik Mesie.

Ook vind je er twee tracks van Het Beest, de band van voormalig Toontje Lager zanger Bert Vermaas.

Ze hadden met Gerard de Braconier dan ook een geweldig gitarist in huis.

Die was erg goed ja. Na zijn vertrek verloren ze toch wat van hun glans.

Absoluut. Maar opvolger Rob Winter was zeker niet slecht.

Leuk album inderdaad. Met een hoge nostalgiewaarde. Maar toch: de drukke percussie in Viel Die Maar is echt te gek. En de stevige noot in Reperteer mag er ook zijn.

Met Lente In Twente en Het Beest In Mij kan ik weer helemaal niks. Veel te flauw en te melig.

Lente In Twente vond ik eerst ook maar niks. Maar ik ben het in de loop der jaren toch wel gaan waarderen. Klinkt als iets dat ook wel op de eerste Doe Maar plaat had kunnen staan. Daar staan ook wat van die rare fratsen op waar ik voor in de stemming moet zijn.

Ik vind Toontje Lager qua zanglijnen en teksten interessanter dan Doe Maar. Daarvan kan ik moeilijk een elpee uitzitten. Dat gewauwel van die Jansen steeds. Brrr

Ja Toontje Lager doet zeker niet onder voor Doe Maar, ze klinken wat eigenwijzer. De teksten van Jansz waren niet zo interessant nee.

Ernst Jansz bedoelen jullie denk ik? Ik ben het overigens niet met je eens, sterker nog, TL vaarde mee op de successen en de muziekstijl van Doe Maar. Maar of je t wel of niet trekt, is natuurlijk persoonlijk. Ik vind Doe Maar wel een hoger niveautje persoonlijk.

Deels waar. Beide bands begonnen volgens mij rond 1979 - beide brachten toen iig hun eerste singles uit - en waren in het begin zoekende naar een stijl. Toontje Lager stoeide toen ook al met reggae-achtige dingen. Luister maar eens naar iets als "Achter De Wolken". Maar het is absoluut waar dat ze geprofiteerd hebben van het succes van Doe Maar dat eerder kwam.

De gelijkenissen tussen Doe Maar en Toontje Lager zijn divers en interessant om op een rijtje te zetten. Beide bands zijn in hun beginfase nog op zoek naar een frontman. Doe Maar debuteert zonder Henny Vrienten en Toontje Lager heeft een tijdje moeten zoeken naar Erik Mesie. Op het eerste Doe Maar album zijn de meeste liedjes geschreven door de toetsenist. Dat zal bij Toontje Lager ook na het debuut het geval blijven. Pas met de tweede plaat komt de doorbraak. Bij Doe Maar is het zelfs dan nog een werk van lange adem. OOR gunt Skunk aanvankelijk niet eens een aparte bespreking maar haalt het album door de gehaktmolen in de rubriek "doorgedraaid". Het is bekend dat de single Sinds 1 Dag Of 2 aka 32 jaar er een hele tijd over doet om echt aan te slaan. Opvolger Smoorverliefd kende wellicht geen tweede oplage want de single is heel moeilijk te vinden (sla er Discogs maar op na). Eigenlijk gaat de bal voor Doe Maar pas echt aan het rollen in 1982 dankzij de twee singles van Doris Day en Andere Stukken. Doris Day en Is Dit Alles worden top 10 hits. Op dat moment is het tweede album van Toontje Lager uit en ook daar staan (net als op Skunk) een midtempo klassieker (Net Als In De Film) en een stevige uptempo opvolger (Ben Jij Ook Zo Bang). Maar op de tweede van Toontje Lager staat ook een lied over de bom: Viel Die Maar. Doe Maar zelf komt pas met De Bom aan het einde van 1982 (al werd de oerversie van Ernst al een aantal maanden live gespeeld). Ik ga van Doris Day, Is Dit Alles en de gedoodverfde derde single (die er pas na de split zou komen) Belle Helene door naar de drie singles van Toontje Lagers derde worp: Zoveel Te Doen, Stiekem Gedanst en het onvolprezen Vroeg Of Laat. En net als Doe Maar brengt ook Toontje Lager daarna een alleenstaande single uit: het onderschatte Alle Dagen Dorst. Doe Maar zelf heeft dan al 4US uitgebracht met Pa en 1 Nacht Alleen. En de band kampt met een bezettingswissel: een nieuwe drummer die dan toch weer even wordt vervangen door de vorige drummer. Ook bij Toontje Lager vindt een bezettingswissel plaats. Maar hun vierde elpee komt uit op het moment dat Doe Maar de stekker uit haar carrière en bijgevolg ook de hele Nederpop golf heeft getrokken. De plaat telt ook maar één single met Niemand. De laatste single van Doe Maar is Macho waarin de protagonist liever in het gezelschap van meisje vertoeft. De laatste single van Toontje Lager heet Als Ik Een Meisje Was. Zowel Doe Maar als Toontje Lager zaten bij Telstar (Sky) en gebruikten dezelfde studio en technici. Ik denk dat Toontje Lager pas in het voetspoor van Doe Maar treedt vanaf hun derde album. Op het moment van Skunk (1981) en En Op Of Er Onder (1982) zie ik beide bands nog als tijdgenoten die bezig zijn om de Nederpop van de vroege jaren '80 samen vorm te geven. Skunk wordt pas een bestseller die in de hitlijsten concurreert met zijn eigen opvolger als Er Op Of Er Onder al opgenomen is. De single Sinds 1 Dag Of 2 kan wel een inspiratiebron geweest zijn voor Net Als In De Film. Ik vind de teksten van Doe Maar doorgaans beter maar Toontje Lager heeft er ook een paar die zonder blozen naast die van Doe Maar kunnen gelegd worden. De liedjes van Doe Maar zitten nog slimmer in elkaar dan die van Toontje Lager: vooral de baslijnen en de koortjes. Maar qua toetsenwerk zijn ze elkaars gelijke en wat de gitaristen betreft vind ik ze ook aan elkaar gewaagd. Wat ik bij Toontje Lager wel interessanter vind, is de instrumentale brug in heel wat van hun singles: die is echt vakkundig uitgewerkt, duurt lekker lang en geeft voldoende ruimte aan de gitarist. Bij Doe Maar denk ik soms: jammer dat de gitaarsolo nu al voorbij is.

Leuk om te lezen dazzler, het is idd frappant hoe de carrières van Doe Maar en Toontje Lager als een soort tweeluik gelijk opgingen, twee Nederpop-pioniers die elkaar weerspiegelden. Beide bands worstelden met trage starts en hadden duidelijk een sterke frontman nodig: "Skunk" groeide idd pas een jaar later uit tot succes, toen ook "Erop of Eronder" uitkwam. In die zin zit er qua tijd niet eens zoveel verschil tussen hun doorbraak. Sowieso was het destijds erg hip om reggae invloeden te verwerken, dus ook zonder elkaars succes zou Toontje Lager wel wat potten hebben gebroken lijkt mij.

Wat ze vooral uniek maakte was dat het Nederlandstalig was. Maar ook in 1979 maakten ze dus al Nederlandstalige reggae met nummers als "Achter De Wolken". Volgens mij hebben ze zich ook wel eens geërgerd aan het feit dat Doe Maar daar - toch niet geheel terecht - alle credits voor kreeg. Maargoed Doe Maar verkocht nou eenmaal meer, dus dan worden dat soort conclusies al snel getrokken.

Anyway, ook als we even wat verder kijken dan verkoopcijfers en succes, dan kunnen we niet om Toontje Lagers impact heen: In 1982 al schopten ze het tot een Countdown-special - een uur lang live spelen op nationale tv - en in 1983 gingen ze er vandoor met de Zilveren Harp. Het winnen van de Veronica Award (publieksprijs uitgereikt op 1 januari 1984) bekroonde hun klasse en toonde ook aan hoe ze de harten van luisteraars hadden veroverd. En zo kunnen we nog wel even doorgaan, "In gedachten" won bijv. de Hilversum 3 poll als beste b-kantje. Doe Maar deed het natuurlijk enorm goed bij de gillende bakvisjes maar met al dit soort publieksprijzen krijg ik toch de indruk dat onder de ietwat meer serieuze muziekliefhebbers Toontje Lager een streepje voor had. Ik ben van 1976 dus ik heb het niet allemaal even bewust meegemaakt en kan er naast zitten.

Maar als ik beide bands nu terugluister valt me vooral op dat bepaalde teksten van Bert Hermelink tijdloos en universeel blijven. En natuurlijk perfect uitgevoerd door Erik Mesie met zijn melancholische stem, denk aan "Zoveel te doen", Stiekem Met Je Gedanst" of "Ben Jij Ook Zo Bang". Die hebben voor mij anno 2025 meer impact dan Ernst Jansz’ oppervlakkige jongemeisjes-obsessie of iets als "De Bom" dat nu gedateerd overkomt.

Beide bands waren tijdgenoten, samen de Nederpop vormend, waarbij Doe Maar over het algemeen als leider en Toontje Lager als volger wordt gezien. Maar in hoeverre dit nou echt klopt... In 1983 scoorde Toontje Lager hit na hit en won publieksprijzen, terwijl Doe Maar's succes na hun stopaankondiging al afnam. Hun laatste singles als "Macho" en "1 Nacht Alleen" presteerden minder goed, terwijl Toontje Lager toen juist momentum greep. Helaas kom men de lineup niet bij elkaar houden wat uiteindelijk - net als Doe Maar - het einde van de band betekende.

Ja de parallellen tussen beide bands blijft zeer frappant.

Het is zeker interessant om te zien, en ze zullen elkaar vast overlappen, maar in 1983 zat Doe Maar al op hun hoogtepunt qua gekte, Dat er bakvissen bij betrokken zijn, wil niet zeggen dat het slechte makkelijke muziek was natuurlijk. En Ernst is ook veel maar dan die man met een jonge meisjes obsessie, daar doe je hem echt mee tekort.
Dat de populariteit van Doe Maar afnam na de breuk is ook niet helemaal correct. De 1e verzamel cd uit begin 90 was een regelrecht verkoopsucces, en trok ook een jonger publiek aan, waar Toontje Lager eigenlijk al was vergeten. In 2000 18 uitverkochte shows, na 16 jaar niet gespeeld te hebben, is niet echt bandje wat in populariteit aan het inboeten was lijkt me?
Tevens kwamen door de Doe Maar come back ook weer leuke verzamelaars met 80s nederpop daarop, en dus ook Toontje lager.
Mesie tourt nog steeds met een samengestelde band, onder de naam Toontje lager, en dat is echt een feestje, maar dat heeft nooit zo'n impact gehad als de optredens van Doe Maar na 2000.
Treurige is wel dat het allemaal nummers zijn die Mesie nooit zelf schreef, maar natuurlijk wel een vorm gaf met zijn fijne stemgeluid,

Ergens anders schreef ik ooit ook al dat bijvoorbeeld de Bom er eerder (in de oerversie) was dan Viel die maar , maar het was natuurlijk ook gewoon een hot item in die periode. Dus die paralellen zijn ook heel logisch.

Persoonlijk vind in TL echt heel fijne muziek, en met Mesie absoluut nog steeds heel erg de moeite waard om naar te luisteren, maar ik denk wel dat Doe Maar echt de voorzetten heeft gegeven en deuren heeft geopend voor andere nederpop bands in die periode.
Zo ook voor het Goede Doel, en die hebben muzikaal gezien totaal geen Doe Maar overeenkomst, maar wel de taal. En zonder Doe Maar was dat denk ik toch wat anders geweest.

Klopt. Maar je hebt enerzijds "viel die maar" en anderzijds "laat maar vallen".
Wie is de kip en wie is het ei?

Doe Maar had het nummer al in de live set voor Er Op Of Er Onder verscheen.
Maar weten we ook wanneer Toontje Lager hun bomliedje schreven?

Het doet er uiteindelijk weinig toe.

Wel leuk dat Toontje Lager hier weer wat in de schijnwerpers mag staan.
Te vaak te snel als een goedkope namaak versie van Doe Maar beschouwd.
Maar dat waren ze voor mij beslist niet.

Herman van Veen sloot m in ieder geval mooi af met De Bom Valt Nooit.

Ik vind er niets leuks aan. Wie trekt de stekker uit het stopcontact opdat de schijnwerpers doven en Toontje Lager weer in het donker verdwijnt? Wat mij betreft is er zonder Toontje Lager geen "verdriet in het verschiet".

Ja dat heeft iets treurigs. Aan de andere kant zit Mesie ook wel in een lastige situatie. De band heeft er geen zin meer in. Maar hij wel en de fans ook. En onder de naam Toontje Lager zitten de zalen vol, onder zijn eigen naam komen er 3 man en een paardenkop op af.

Ze spelen volgens mij nu het gehele Erop of Eronder album. Dat is natuurlijk erg leuk.

Net als Sebastian Bach die maar blijft leuren met Skid Row-nummers. Ik vind het niet zo erg. Wel goed dat Mesie nu met een band komt, een aantal jaar geleden stond hij in mijn woonplaats met een tape mee te zingen. Dat is pas echt treurig.

En speciaal voor Hans B. houden we Deep Purple aan de beademing.

4
Absoluut, en het is ook echt leuk om erbij te zijn. Mesie heeft er ook echt lol in. Het TL repertoire is niet zo heel groot natuurlijk, dus de keuze voor een heel album spelen is snel gemaakt. Toen ik m zag deed ie ook nog wat nieuwe songs, maar die sloegen niet zo aan. Wel was zonder jou natuurlijk een succes.

Zonder Mesie was TL nooit de band zoals wij m kennen, dus ergens is het ook wel logisch dat hij met die naam rondtrekt. Als de band dat ook zou doen, maar met een andere zanger, denk ik dat ze minder succes zouden hebben,

En dan zeg ik: ongelovige, pas op met jou...

Waar Doe Maar destijds (in 1982) onder muzikanten uit dezelfde Nederpopbeweging al erkenning kreeg werd Toontje Lager meestal lager aanzien. Henk & Henk (Het Goede Doel) vonden in Net Als In De Film geen enkel gevoel zitten (OOR november 1982) en noemden Toontje Lager een typisch schoolbandje.
Doris Day van Doe Maar vonden ze toen ook het slechtste dat Doe Maar ooit gedaan had. Maar het slechtste van Doe Maar vonden ze wel beter dan nummers van Het Klein Orkest, Bloem en Drukwerk. Ook waren ze wel jaloers op Is Dit Alles van Doe Maar.

In het boek Klare Taal (1994) wordt ook erkend en benoemd dat critici en (veel) collega-muzikanten Toontje Lager minder gunstig gezind waren: Het Goede Doel vond TL aartsvijanden ('op 2 nummers na een muzikale schande'), Huub van der Lubbe noemt hen een absolute rip-off, Rick De Leeuw noemt ze 'zó slecht dat je er niet eens een mening over kunt hebben', Thé Lau noemt hen een 'schoolvoorbeeld van een groep die geen muzikale identiteit had', Bob Fosko vindt het dan weer afschuwelijk als hij iets van Toontje Lager hoort. In het boek 'Er speelt vanavond in het buurthuis een band' (2011) wordt Toontje Lager door andere groepen nauwelijks vermeld.

Harde woorden voor een groep die hier toch meestal fris klinkt met mooie arrangementen en met die herkenbare stem van Erik Mesie natuurlijk.

Bij het terugbeluisteren op Spotify valt me op dat van Net Als In De Film de gecensureerde single-versie op het album staat waarop gedweild i.p.v. gegeild wordt.

Dat beide groepen elkaar beïnvloed hebben kan natuurlijk omdat ze najaar 1981 een aantal keren samen op dezelfde affiche stonden, net als bij enkele concerten na het uitbrengen van Uitholling Overdwars in 1979. De meest directe tekstuele referentie hoor ik in Viel Die Maar in de regel 'Een flinke voorraad leesplezier/ Whisky, rum en heel veel bier' wat wel erg lijkt op de tekst van Doe Maars 'Whisky Coke': 'Whisky coke, rum of bier/Nee, ik blijf niet hier'.

Toontje Lager deed het vast beter bij de meisjes dan Het Goede Doel. En dat stak wellicht een beetje. Concurrenten voor de 2de plaats achter Doe Maar. Las ik niet in het boekje bij de deluxe uitgave van Belgie dat de Henken hun in reggae en ska gemarineerde demo's bewust ontdeden van de Doe Maar referenties toen bleek dat die laatste band plots in de lift zat? Op Gijzelaar hoor je het nog een beetje. Niet dat ik hun koerswijziging betreur en hun nummers verdienen alle lof. Het siert Het Goede Doel dat ze voor een eigen geluid gingen. Maar het charmeert Toontje Lager dat ze gewoon lekkere pop bleven maken. Ik vind dat hun muzikale gelijkenis met Doe Maar evenveel met de gelijkaardige productie omstandigheden dan met de arrangementen te maken heeft. Zoals hieronder al uitvoerig beschreven werd had Toontje Lager voldoende eigen troeven.