Metallica - S&M (1999)

Tussen alle afwijzende opinies in wil ik graag opmerken dat S&M een bijzonder geslaagd project is geweest. Zoals hierboven vermeld is Metallica's muziek niet voor orkest geschreven, dus een parallel met Therion - die ik zelf ook ten onrechte getrokken heb - is niet op z'n plaats. Daarom zal ik deze ook van een ander perspectief beoordelen, wat in Metallica's geval gunstig uitpakt. De meeste nummers klinken zoals op hun respectievelijke albums, maar komen door toevoeging van het orkest in een nieuwe dimensie. Die dimensie klinkt verfrissend, en voegt wel degelijk iets toe aan het scala aan metal. Het toont aan dat de verbinding tussen metal en klassiek nog steeds kan bestaan, en dat geeft metal een soort van legitimisatie, als je klassiek althans als de basis beschouwd, zoals ik. Muziek als auditoriale kunstvorm vindt haar oorsprong in wat voor het gemak wordt aangeduid met klassieke muziek, en een project als dit is een van de verschillende manier om een verband tussen beide stadia aan te geven. Een plaat als Eparistera Daimones kan op een volledig andere wijze worden gelegitimiseerd, bijvoorbeeld door een parallel te trekken met klassieke muziek, maar ik geef mijn voorkeur aan een enigszins chronologisch bepaalde indicator voor muziek als kunstvorm om abstracte definities of modellen als "protomuziek" te voorkomen.

Ik wil niet zeggen dat het altijd even goed uitpakt. James' stem laat op enkele plaatsen te wensen over, ik had liever iets meer And Justice for All gehad, en het laten meezingen van het publiek op Master of Puppets had weggelaten mogen worden. Desondanks is het de algehele sfeer die de plaat zo goed maakt, die verbintenis van metal en klassiek waarnaar dit album streeft. Dat is het mooie van dergelijke projecten, dat is het mooie van S&M, en dat is iets wat bands als Therion en zeer zeker Nightwish goed in het achterhoofd moeten houden.

Destijds heb ik "S&M" enthousiast gekocht. Ook omdat ik toen nog niet zo bekend was met het vroegere werk van Metallica. "S&M" is een aardige dwarsdoorsnede van het oeuvre van Metallica, live opgenomen met een symfonieorkest. Toen kon ik daar best van genieten, maar nu ik ook het oudere oeuvre van Metallica tot me heb genomen, vind ik de versies op "S&M" daar maar flets bij afsteken. Soms is de orkestrale aankleding best aardig, maar over het algemeen vind ik het weinig tot niets toevoegen ten opzichte van de originele studio-opnamen. In een aantal gevallen doet het juist de originele versies onrecht aan en mist het de kracht en bezieling. De beleving die ik heb bij albums als "Ride the Lightning", "Master of Puppets", "Metallica" of "Load" heb ik op "S&M" eigenlijk nergens. Slecht zal ik dit niet durven noemen, want natuurlijk zijn de riffs nog altijd heerlijk en de solo's spatten zo nu en dan uit de speakers. Maar door de klassieke setting lijkt er een soort rem op te zitten. Daarnaast vind ik de publieksparticipatie soms ronduit ergerlijk. Hetfield laat mijn inziens teveel aan het publiek over en die wordt dan ook nog eens overstemd door het orkest. "S&M" is een gedurfde onderneming, waarvoor respect, maar de uitwerking vind ik niet meer dan aardig.

Michael Kamen moet toch wel behoorlijk idolaat van metallica zijn om van ruim 2 uur aan gitaargeweld om te zetten in een symphonie partituur. Het lijkt me een hels karwei. Het is niet dat je even naar de bibliotheek of naar de lokale zangvereniging loopt om daar even een kopietje te trekken van de carmina burana (of zoiets). Het is ook niet even meespelen met de band, maar alle partijen noot voor noot uitschrijven en dat samenvoegen met werelds bekendste metalband.
Het lijkt soms dat ik commentaren lees alsof het over James (over) Last op klompen (1969) gaat. Het heeft ook niet veel zin om deze versies te vergelijken met het origineel, want dat is geenszins de bedoeling, lijkt me. Dat het symphonie orkest wat meer op de voorgrond treedt dan de band vind ik niet zo'n probleem. Als ik een live registratie van de band alleen had willen horen dan had ik wel een van de tientallen live dvd's met airmiles korting gekocht.

Het is een hele zit en als je hier geen bewondering voor op kunt brengen dan is het een regelrechte kwelling. Echter, als je (bij voorkeur op dvd in 5.1 ) een symphonietje mee wil pikken waarbij je ook nog eens kan meeneurieen, knikken en hoofdschudden dan is deze symphonica a nero een dikke aanrader.

Vind ik iets te kort door de bocht. Ik vind het juist prijzenswaardig dat Metallica hier nieuwe grenzen van het genre opzoekt.

Goed, het experiment mag niet geheel zijn geslaagd, maar over de algehele lijn vind ik dit toch zeker een prima plaat.

Als ik dit album nog draai, is het meestal alleen de eerste schijf omdat die nou eenmaal de meeste indruk op me heeft gemaakt.

Het album begint sterk met The Ecstasy of Gold, The Call of Ktulu en Master of Puppets. Van dat laatste nummer vind ik het begin ijzersterk.De eerste keer dat ik het album luisterde schork ik bijna toen het nummer ineens begon. Ook de nummers van (Re-)Load en het nieuwe nummer No Leaf Clover vind ik over het algemeen goed, met als uitschieters Fuel, Bleeding Me en vooral Devil’s Dance. Alleen The Thing That Should Not Be vind ik niet echt spannend, maar dat kan ook komen omdat ik dat nummer sowieso niet zo interessant vind.
Op de tweede schijf staat een aantal interessante nummers, met name For Whom The Bell Tolls en Outlaw Torn. De uitgave van Nothing Else Matters heb ik te vaak gehoord. Bovendien moesten we het soms zingen tijdens muziekles op school, wat de laatste magie er wel afhaalde. Ook One vind ik veel van z’n kracht verliezen met een orkest erbij.

De combinatie van Metallica met een symfonieorkest werkt goed op sommige nummers (Ktulu, Master of Puppets, Devil’s Dance, Outlaw Torn), terwijl het bij andere nummers (voor mij het meest One) afbreuk doet aan de nummers. Een deels geslaagd experiment dus.

3.5*

Deze mix van Symfonie-orkest en Metallica is grotendeels geslaagd te noemen. Sporadisch walst het orkest dwars door bepaalde riffs en melodielijnen heen op een wijze die vraagtekens oproept, maar overwegend werkt het sfeerverhogend. Daarnaast is de band op dreef en Hetfield uitstekend bij stem. Twee fijne nieuwe tracks ook, No Leaf Clover en -Human. Vooral de eerste is erg sterk. Op de songkeuze valt verder weinig af te dingen, al had de nadruk wel wat minder op de Load/ Reload-albums mogen liggen.

De combinatie van Metallica met orkest is niet bij elk nummer even geslaagd, maar op sommige nummers (For Whom The Bell Tolls, Call Of Ktulu, Bleeding Me bijvoorbeeld) werkt het erg goed. Op nummers als The Thing.. en -Human zit het orkest de band behoorlijk in de weg.

Metallica zelf speelt op deze registratie erg strak. Kirk Hammet vliegt nergens echt uit de bocht en James zingt erg goed.