Tool - Undertow (1993)

Tussen al het grunge geweld van 1993 staat Undertow fier te pronken, het debuutalbum van de metalband Tool, toen nog met bassist Paul D'Amour.De gitaren en drums klinken rauw en de productie is (hoewel afdoende in kwaliteit) nog niet van het latere hoge niveau. Enkele muzikale kenmerken die later verder zouden geperfectioneerd worden schieten hier al wortel: de atypische ritmes (het titelnummer), orientale sfeer (4°), seksuele innuendo (Prison Sex), acheroverblazende climaxen (Bottom), allen zijn aanwezig, zij het nog wat ruw. Muzikaal is het ook allemaal wat eenvoudiger dan de latere albums.

Het verschil met die latere albums zit hem vooral in twee punten. Eerst zijn er de songs, die veelal rechtoe rechtaan zijn, maar nergens eentonig worden. En dat is vooral de verdienste van puntje twee: Undertow is zonder twijfel Maynard James Keenan's beste album. Een nummer als 'Sober' wordt volledig gedragen door zijn dynamische zang, die hier krachtiger klinkt dan ooit. 'Crawl Away' lijkt een dertien-in-een-dozijn nummer te worden tot Keenan gitzwarte gal begint te spuien; "this is love/this is my love for you..."

De teksten en bij uitbreiding eigenlijk het gehele album zijn cynisch, en hoewel Tool wel nooit hippy muziek zal maken klinkt het bij momenten uitermate donker. Onmacht, ontgoocheling en ongeloof zijn de kernwoorden, de reactie steevast woede, aangestoken door de uithalen van Keenan. Bijvoorbeeld het met Henry Rollins versterkte 'Bottom': Hatred/Angriness/Weakness/Guilt keeps me alive/At the bottom. Net daarom is dit album soms een serieuze beproeving om uit te zitten, maar zoals voor elk Tool album geldt: als dit was uitgebracht door een andere band, was dit een legendarische plaat geweest. Nu staat het helaas wat in de schaduw van de nakomers, maar toch een uitmuntend debuut.

Het is een wat lastige plaat. Wat ik hier vooral merk is dat ik de stijl heel tof vind, maar de songs zelf niet heel boeiend. Undertow begint zodoende niet slecht, maar Tool maakt ook nog niet echt indruk. Pas vanaf Crawl Away gaat het echt de goede kant op en volgen enkele indrukwekkende composities. De agressie spat ervan af en dat is iets wat ik erg fijn vind. Misschien ligt het aan mijn voorkeuren, maar dat hoor ik in recente muziek nooit meer. Overall een fijne, naargeestige plaat. Jammer dat het laatste nummer vol krekels zit. Zit je toch zo tien minuten naar niets zit te luisteren. Zo'n typsich jaren negentig kwaaltje dat ik niet mis.

Tussenstand:
1. Opiate
2. Undertow

Op basis van de EP en het debuut vond ik de EP vooral veel sterker beginnen, maar Undertow geeft langzaam aan zijn geheimen prijs. Helemaal die versnelling in Crawl Away: daar gaat mijn metalen hart snel van kloppen. De songs zijn naargeestig en nog vrij stevig, maar ook mysterieus en bezwerend. Het kan echter nog beter. Het album begint niet heel sterk en de laatste track was wat mij betreft ook niet nodig geweest. Benieuwd waar de band verder heen gaat.

Tussenstand:
1. Undertow
2. Opiate

Tool - Undertow

Prima album van Tool. Je merkt dat hier de focus nog vooral ligt op het maken van een sterke groove in plaats van het album conceptueel helemaal uit te werken. Niks mis mee, want dat maakt dat dit album van alle Tool albums het snelst binnenkomt.
Sober is een nummer dat zich onder het beste werk van Tool mag scharen. Fantastisch nummer waar de kwaliteiten van Keenan het best naar voren komen. De Live at Reading Festival 1993 (op YouTube te vinden) is daarom ook niet te missen, wellicht nog beter dan de album versie.
Verder staan er nog een hele hoop leuke nummers op, waarvan ik Swamp Song het waard vind om apart te boemen. De agressie van het nummer komen zeer sterk over.
Jammer dus dat dit album afsluit met Disgustipated. Kan hier echt helemaal niets mee. Hoewel het nummer anders doet beweren, was het nummer dus niet nodig

3,5*

Undertow haalt naar mijn idee niet dezelfde hoogte als de opvolgers. Wel is direct merkbaar dat de band een mooi staaltje muziek kan maken. Het verschil zit hem voor mij er voor al in, dat de opvolgers meer klinken als een geheel. Hoewel ik Tool echt fantastisch vind, draai ik dit album weinig, terwijl het zeker geen slecht album is. Het gitaarwerk van Adam Jones heeft hier nog wat meer de voorgrond, maar ook de drums en bass zijn al goed aanwezig, en zorgen gezamenlijk voor een goede sfeer op het album. Het enige wat dit album duidelijk minder goed maakt is het laatste nummer, op zich al niet sterk, dan de minutenlange krekelgeluiden maken het er niet beter. Wellicht wel zo bedoeld geweest, wie zal het zeggen. Het mag de pret van het voorgaande niet drukken, maar ik kom daarmee niet hoger dan 4 sterren voor dit album van een toch geweldige band.

1. Undertow
2. Opiate

Gezien het feit dat TOOL op donderdag de eerste dag van Graspop mag afsluiten, en ik sowieso ga kijken wil ik toch de hele lijn van TOOL nog eens checken. Een paar jaar terug toen ze alles op Spotify hadden gezet werd ik best een fan van de band maar ik merkte dat ik het toch wat liet afzwakken. Maar, ik begin er weer in te raken en vind het eigenlijk wel weer heel lekker.

Dit eerste album wat ik luister was nooit direct mijn grootste favoriet, al vind ik nummers als Sober en Intolerance wel héél tof hoor. Prachtige sound overigens, ik ben echt een fan van de vocalen al denk ik dat elke fan van deze band dat wel is. Toch nog niet echt dat gene wat ik achter deze band zoek, of hoe ik ze ken (dat zijn natuurlijk met tracks als 'Stinkfist'). Toch leuk, ga deze plaat sowieso een stuk vaker opzetten.