Jefferson Airplane - Surrealistic Pillow (1967)

Hun twee grootste hits White Rabbit (subliem) en Somebody to Love (iederéén kent dat nummer 40 jaar later nog steeds) staan hierop en niet te vergeten het hele bekende Embryonic Journey. Maar is het zo dat als een album commerciëel succesvol is geweest, dat het daarom ook een goed album? Laat staan dat het dan per definitie hun beste is? (Trouwens ik vind de bovengenoemde hits niet hun beste nummers.)

Als album, als gehéél is Volunteers beter dan deze plaat. Je hoort dat ze twee jaar na deze plaat gegroeid zijn. Ik vind ze zelfs wat op Buffalo Springfield gaan lijken. Dingen van het niveau als The Farm, Good Shepperd of Wooden Ships is hier niet terug te vinden, buiten de hits dan, die zijn natuurlijk goed geschreven. En dan vind ik de single Volunteers op het album Volunteers beter nog dan Somebody to Love.
Enfin, voor mij is Volunteers een betere, volwassenere plaat. Evenwichtiger, volwassener en van een instrumentaal erg hoog niveau. Dit album moet het op al die vlakken met ietsie pietsie minder stellen.

Ik ben me de laatste tijd wat aan het verdiepen in de typische geluiden van de jaren ’60, namelijk de psychedelische (rock)muziek. Typisch is misschien niet het juiste woord, omdat er in die tien jaar wel tientallen muziekstromingen ontstaan zijn die elk een onderdeel vormen van de sixties.  Maar toch is de psychedelische muziekstroming van essentieel belang geweest voor de jaren ’60. Mijn trip door deze wonderlijke wereld van de psychedelische geluiden heeft me al laten kennismaken met heel wat parels. Zoals album van bands die ik al wat langer ken, zoals The Magical Mystery Tour en Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band, maar ook heel wat onbekende bands en albums. Bands die ik in het begin helemaal niet kon waarderen, maar tegenwoordig in mijn persoonlijke toplijsten en favorieten te vinden zijn. Ik heb al zoveel gehoord dat ik er enige kennis van heb genomen en ik een dimensie heb betreden waar zulke albums sneller mijn volledige toewijding en waardering krijgen.

Mijn trip is absoluut niet te einde en al krijg ik meer inzicht en kennis in psychedelische muziek, ik heb nog heel wat te leren. Maar dat zijn dan vooral de technische dingen om zelf psychedelische geluiden te gebruiken in mijn composities. Het leuke aan psychedelische muziek is dat alles niet lijkt wat het is. Alles in een ander perspectief zien is dan zeker een vereiste om optimaal te genieten van deze soort muziek. Ook ziet het er soms simpel uit, maar dat is het zeker niet. Voor een niet ervaren luisteraar klinkt een nummer als Purple Haze of een Lucy in the Sky with Diamonds (het perfecte) voorbeeld heel simpel, maar probeer het maar eens zelf. Naspelen en eventueel ook zingen zou gaan, maar een soortgelijke sfeer creëren is echt heel moeilijk. Een volledige concentratie en perfectie zijn dan ook een vereiste.
 
Maar omdat dit geen algemene bespreking is van de psychedelische muziek, maar een individuele bespreking van een album die wordt gezien als het hippie album bij uitstek, gaan we vlug wat dieper op deze plaat in. Dit is het tweede album van Jefferson Airplane en het eerste album waar we kennismaken met schoonheid Grace Slick en haar geweldige sterke stem. De oorspronkelijke zangeres had haar eerste kind gebaard en aangezien Grace al bekend was bij de band (door onder andere haar band The Great Society) hadden ze al snel een vervanger gevonden. Dat Grace al een ver ontwikkeld talent had, had ze al bewezen in haar The Great Society. Het nummer Somebody To Love bijvoorbeeld was origineel van haar band, maar toen ze vertrok naar Jefferson Airplane maakte ze daar een meer psychedelische versie van.

Wat ik kan opmerken is dat ze plaat heel erg toegankelijker is dan in vergelijking met andere psychedelische platen. Het is duidelijk te horen dat dit meer gericht was op het groter publiek. Geen probleem uiteraard, want in vergelijking met de tegenwoordige commerciële muziek klinkt dit nog altijd geweldig. Heel geweldig zelfs. Een plaat die nog altijd heel veel sfeer herbergt, maar dit album is niet echt consistent te noemen. De enige twee nummers van een heel erg hoog niveau zijn White Rabbit en Somebody To Love. De rest is ook heel erg goed, maar er is wel een groot verschil meetbaar met de twee opgenoemde nummers.

Om nu te zeggen dat dit een klassieker was en is zoals een Jimi Hendrix plaat of een The Doors plaat is helaas ietwat overdreven. Nu is een The Doors plaat al in ieder geval van een niveau waar weinig bands aan kunnen tippen, dus misschien is een vergelijking met een The Doors plaat ook overdreven. Maar we kunnen niet ontkennen, en het zou een blasfemische daad zijn om dit toch te doen, dat deze plaat (en de band zelf) een pionier was voor de hele hippie stroming. Dat het een groot aandeel had voor de populariteit en de qlimax. Een qlimax die fataal werd voor deze muziekstroming en cultuur. Ook kunnen we niet ontkennen dat het een hele grote impact had voor de simpele mensen en de wat diepzinnigere mensen. En met simpel bedoel ik niet dom of achterlijk, maar mensen die zich niet echt bezighouden met diepgaande zaken zoals filosofie.

Dit is een hele goede plaat die heel veel sfeer herbergt, maar helaas het stickertje klassieker niet heeft weten te verkrijgen.

Als tiener las ik het boek Het Onkruid en de Bloem welke eigenlijk Go, Ask Alice heette en vertaald was door Remco Campert.
Het trieste autobiografische verhaal van een jonge drugsverslaafde, die vrij snel nadat ze haar verhaal in een dagboek heeft geschreven komt te overlijden.
Dus bij de zin “Go, Ask Alice”, staan de haren op mijn armen telkens weer overeind.
Geweldig nummer.
Toch verwachtte ik bij Surrealistic Pillow een meer psychedelisch geheel te horen, maar het resultaat is een folk album met de nodige rock invloeden.
Waarschijnlijk speelt de invloed van een Bob Dylan hierbij ook een grote rol, en ik denk dat onze eigen Earth & Fire en Shocking Blue weer duidelijk naar de sound van Jefferson Airplane/Grace Slick heeft geluisterd.
Marty Balin is een prima zanger, maar ik vind de kracht toch wel in de stem van Grace Slick zitten.
Balin komt bij mij dromeriger over, terwijl Slick een meer realistischer en overtuigender geluid neer zet, zo ook in Somebody To Love, en in het daar op lijkende 3/5 of a Mile in 10 Seconds.
Met de The Hollies en The Byrds achtige nummers heb ik weer minder.
Zeker geen slecht album, maar de twee bekende nummers Somebody To Love en White Rabbit stijgen wel ver boven de rest uit.
Dat hier vervolgens die band uit voort komt met van die Toto achtige niets zeggende nummers als We Built This City en Nothing's Gonna Stop Us Now is onbegrijpelijk.

Jefferson Airplane werd in het midden van de jaren ’60 opgericht in San Francisco Amerika en wordt gezien als één van de grondleggers van de psychedelische rock. Ook staat de band aan de wieg van de San Francisco Sound, muziek gemaakt door bands uit deze stad in California in de jaren ’60 met een eigen geluid. Het tweede album van Jefferson Airplane verschijnt op 1 februari in 1967, het jaar van de “summer of love” en de flower power. Het album is getiteld “SURREALISTIC PILLOW” en de titel verraad al de psychedelische invloeden. De 11 tracks kun je ook voor een deel onder westcoast pop plaatsen, maar het gaat wel verder. Mooie popliedjes met koortjes zoals “MY BEST FRIEND” worden afgewisseld met wat rauwere, meer psychedelische tracks zoals “3/5 OF A MILE IN 10 SECONDS”. Allemaal klinkt het nog steeds geweldig en dat maakt van dit album een topper. Hits staan er ook op, want “SOMEBODY TO LOVE” en “WHITE RABBITT” bereiken de hitparades in beide kanten van de Atlantische Oceaan. De lead vocalen worden door 4 personen gedeeld en vooral Grace Slick maakt op mij een grote indruk. Wat een prachtige stem heeft zij. Met “SURREALISTIC PILLOW” begon Jefferson Airplane het jaar 1967 goed, waarna er nog een legio klassiekers uitgebracht werden door andere bands, zoals The Beatles (“SGT. PEPPER’S LONELY HEARTS CLUB BAND”), Jimi Hendrix Experience (“ARE YOU EXPERIENCED”), The Cream (“DISRAELI GEARS”) en het debuutalbum van The Doors. Uit Jefferson Airplane kwamen Jefferson Starship, Hot Tuna en zelfs Starship voort, maar geen enkele spin-off kon tippen aan de kwaliteit van het origineel en aan deze klassieker uit één van de meest indrukwekkende muziekjaren allertijden 1967.