Kraftwerk - Radio-Aktivität (1975)

Alleen al om de hoes zou deze plaat een prijs verdienen. Je moet er maar opkomen om een lp te verstoppen in oude buizenradio. De hele dag zoek je tevergeefs na die fantastische plaat die je net gekocht hebt. En wat blijkt staat 'ie in het wandmeubel naast de stereo heel onopvallend. Minder onopvallend is de muziek die er op staat. Deze is van een schoonheid waar van je stil wordt. De wereld van de legandarische radio wordt tastbaar in welke vorm dan ook. Het geluid van de eerste kraak signalen tot aan het klassiek aandoende Ohm Sweet Ohm, het is voorbij voordat je er erg in hebt.

Bij zo'n plaat krijg ik dan ook het gevoel waar is de romantiek van destijds gebleven. Op zolder pielen met je radio en opscheppen tegen je vriendjes dat je kraakvrij de Engelse popzender kon ontvangen. Een zender die wat meer lef had dan de vaderlandse zenders. Een tijd dus die leek of dat ie op stoomenergie liep en waar je grootvader op een nostaligische fiets naar zijn werk ging.

Dat is wat deze pracht plaat van Kraftwerk bij mij oproept. Een tijd die bezien de huidige tijd wel stil lijkt te staan. Wat vandaag niet lukt, lukt morgen wel. Kortom: heerlijk onthasten met een vette sigaar, want deze bracht de gezondheid nog geen schade toe en op den paardentram was dit te lezen op een stijlvolle advertentie.

Dit album is de laatste tijd toch wel een beetje uitgegroeid tot mijn favoriete Kraftwerk-album. Echt een hele fijne luistertrip, vol nostalgie/melancholie. Kan me voorstellen dat het een vreemde bak geluid is als je op zoekt bent naar liedjes met een kop en een staart, maar ik geniet er steeds meer van.

Trouwens wel fijn om te lezen dat sommigen hier ook zo kunnen genieten van deze muziek.

Hele prettige muziek, niet voor niets een inspiratie geweest voor vele artiesten (in diverse genres). Ook hun shows en het feit dat ze alles zelf produceerden draagt daar aan bij. Electropop en techno, Kraftwerk is 1 van de grondleggers. Als ik tegenwoordig Lady Gaga hoor weet ik weer: Kraftwerk heeft een vinger in de pap!

Als je van tevoren had gedacht dat de radio nou niet bepaald een spannend onderwerp zou zijn om een hele plaat mee te vullen, dan is dat natuurlijk buiten de heren van Kraftwerk gerekend, die van iets eenvoudigs als het nieuwsbericht een kosmische happening weten te maken en teksten schrijven die zo simpel zijn dat je je afvraagt hoe ze in godsnaam zo leuk kunnen zijn. Ook de hoes is treffend in zijn eenvoud: de voorkant is de voorkant van een radio met de naam van het album en "Kraftwerk" erop; op de achterkant is zelfs geen enkele referentie aan de band te vinden (behalve de platenmaatschappij), we zien slechts de achterkant van de radio inclusief instructies om de plaat op het juiste volume aan te sluiten.

Het intro van de eerste helft is precies datgene wat de titel belooft: harde tikjes doen het vermoeden ontstaan dat óf de platenspeler óf de plaat het begeven heeft en zorgen voor paniek, wat geluidseffecten later blijkt het echter om een geigerteller te gaan, er is niets aan de hand en we kunnen rustig weer gaan zitten. We worden getrakteerd op een lekkere dikke bas die het nummer Radioactivity inleidt, terecht een klassieker, hoewel het nummer iets te lang doorneuzelt. Ook Radioland is een erg leuk nummer, met goedgemikte effecten die 1 op 1 de tekst uitbeelden en het trippy nummer een extra dimensie meegeven.
Volgt het iets mindere Airwaves; dit te vrolijke nummer is te lang en lijdt onder een bepaalde zeikerigheid.
Kant 1 wordt afgesloten met Intermission en News; bliepjes leiden een aantal net niet verstaanbare stemmen in, die gemengd worden met nog meer bliepjes. Vage toestand, maar daarom niet minder leuk.
Kant 2 begint met een even abstracte als spannende robotstem, die verklaart de "Voice of Energy" te zijn. Hierna vertelt een stem met veel (!) echo dat hij de antenne is: het nummer wordt ondersteund door een prettige hoeveelheid bas en een bescheiden hoeveelheid synthesizerkabaal.
Het saaie Radiostars duurt dan echter weer 3 minuten te lang. Een piepgeluid blijft niet eeuwig spannend. Uranium slaagt er wel in om sfeervol te zijn: de gruizelige robotstem (compleet met Duits accent) beeldt het radioactieve mineraal in anderhalve minuut erg sfeervol uit.
De plaat wordt waardig afgesloten met de prima nummers Transistor en Ohm Sweet Ohm; het eerste is een kort beatloos stukje geinige synthesizers, het tweede is een swingend nummer zonder vocals (afgezien van het begin) dat ook zeker geen kwaad kan.

Over het algemeen een sfeervolle, leuke plaat, hoewel soms ietwat langdradig. Kraftwerk laat hier horen dat ze hun bliepjes en synthesizers beheersen, en dat ze daar een goed album mee neer kunnen zetten. Alleen Airwaves had niet gehoeven.

RADIO-ACTIVITY 1975

Een muzikale mijlpaal. Een synthipop concept album: synthiprog eigenlijk. Het begint al met de iconische hoes: het klankgat van de radio langs waar uit de ether geplukte klanken tot ons spreken. Kraftwerk is niet meteen geïnteresseerd in de klanken die wij doorgaans liedjes of interviews noemen. Kraftwerk gaat op zoek naar de klanken van de ether zelf en hoe die in dit door de mens ontworpen toestel resoneren. Vandaar de titel: Radioactivity. Die verwijst in de eerste plaats naar de muzikale activiteit van het radiotoestel zelf. Kraftwerk pioniert met nog niet bestaande synthesizers: de leden bouwen hun instrumenten zelf en gebruiken ook radiotoestellen om klanken te genereren. Het album is vormgegeven als een radio-uitzending, compleet met djingles en een nieuwsflash die slechts figureren als flarden van de menselijke activiteit. Het radiotoestel is immers zoveel mogelijk zelf aan het woord. En er wordt wat afgezocht op de korte en lange frequentiebanden. De titelsong heeft wel een dubbele lading: radioactiviteit zoals we die kennen als energiebron, gewonnen uit uranium. Hier haalde OMD de mosterd voor Electricity, dat stoeit met een versnelde impressie van de melodie van de Kraftwerk klassieker maar dat tegelijk een nieuw muzikaal tijdperk in de popcultuur aankondigt: dat van de elektronische muziek.

Wie naar Uranium luistert, hoort waar New Order een lepeltje mosterd voor Blue Monday vandaan haalde. Het radioactieve Kraftwerk koortje werd gewoon gesampled. Het swingende Antenna gaat Showroom Dummies en The Model vooraf als proto synthipop single. Ik kan er Depeche Mode al in horen. Buiten de spelling van de songtitels is er geen verschil tussen de Duitse en de Engelse versie van het album. Kraftwerk maakt gebruik van de beide talen en ik hoor ze zo eigenlijk het liefste. Mijn bewondering voor Radio-Activity is met de jaren steeds groter geworden omdat ik me steeds beter ben gaan realiseren wat voor een vernieuwend geluid de groep uit Düsseldorff in 1975 bracht. Tel daarbij nog eens de indrukwekkende wijze waarop ze de synthetische geluiden helemaal zelf geconcipieerd hebben. Tegenwoordig kan je dergelijke geluiden wel uit een soundbank halen maar die bestond 45 jaar geleden nog helemaal niet. We eindigen met het charmante Ohm Sweet Ohm. In het laatste nummer is de radio onze vriend geworden en mag hij voor ons een deuntje uit de oude doos spelen. De radio als geluidsbehang in onze woonkamer.

Door de snelheid stelselmatig op te drijven lijkt het alsof Ohm Sweet Ohm ons vanaf oma's koffergrammofoon tot bij techno in de danstempel van haar achterkleinkind brengt. Weinig artiesten uit de popgeschiedenis zijn in staat geweest om zo'n indrukwekkende brug te bouwen? De nieuwe, gele hoes uit 2009 vind ik maar niks. Die verlegt de focus helemaal naar kernenergie en de wapenwedloop. Die thema's waren wel nadrukkelijker aanwezig in de update van de titeltrack op The Mix uit 1991 maar behoren veel minder tot het originele concept van deze album klassieker.

Werd met Autobahn de spijker op de kop geslagen, deze opvolger Radio-Aktivität vind ik op kant 1 nog lekkerder.
Een album van "vóór mijn tijd", maar de invloed van Kraftwerk kwam ik vaak, nee, zéér vaak tegen. Die overschatten is moeilijk. Zo kom ik hier vandaag omdat ik debuutsingle Electricity (1979) van Orchestral Manoeuvres in the Dark beluisterde en ontdek dat de inspiratiebron voor dit nummer bij het titelnummer van dit Radio-Aktivität lag. De Britten stonden open voor deze nieuwe vorm van krautrock, zeker toen de Kraftwerks na een Duits- ook een Engelstalige versie kregen.
Meer herkenning:de eenvoudige beat van Radioland doet sterk denken aan wat Brian Eno en David Bowie in het nummer Art Decade zouden doen op Bowies album Low (1977).

Ik krijg zin in ontbijt met Kaiserbrötchen en vanavond een grote pul Pils mit Curry- oder Bratwurst, het liefst in een etablissement met veel jaren '70-oranje en -knalgroen in het interieur. Deutschlandweh en Siebzigerweh, het steekt met dit album de kop op. Toch vreemd bij muziek die indertijd als science-fiction moet hebben geklonken. Alhoewel, de Nachrichten die kant 1 afsluiten moeten toen al herkenbaar of zelfs passé hebben geklonken. Ouderwets én grensverleggend. Een bijzonder album.