Steve Reich - Music for 18 Musicians (1978)

Ik stelde me eerst vragen bij het concept minimalistische muziek. Maar als ik dan luister komt er wel veel experimentele klanken en opbouw bij zien. Het voelt een beetje als iets psychedelisch, maar dan zonder het bombastische. Een album dat wel gaat groeien, en ook een aangename luisterervaring zeker met de hoofdtelefoon op. 4*

Een nieuwe versie van dit werk is opgenomen door het 'New Music Ensemble' in surround sound in 2007. Steve Reich beveelt deze plaat van harte aan las ik.

Zelf luister ik die versie met een gratis 5.1 emulatie voor de koptelefoon in foobar. Specialistische plugins in een bepaalde combinatie en afstelling kun je namelijk actief maken in foobar zodat die fungeren als 5.1 emulatie. Alles kun je los installeren of in één direct werkend (legaal) pakket downloaden. Lees hier erover: Foobar2000 Dolby Headphone config - Comment & discuss! - head-fi.org. Het werkt bij mij, al doe ik wat aan de eq (preferences->DSP manager->Electri-Q, voor klassiek staat die niet slecht in de laid-back versie, maar zelf ben ik er langzaam nerderig in geworden. Veel plezier voor de nerds die hier achteraan gaan!

Over dit album ook nog maar wat neerzetten. Zielomarmende geluiden. Ratio en intuitie moeten in goed samenspel gebruikt zijn door de componist om tot zoiets geslaagst te zijn gekomen. Bijvoorbeeld de instructies van Reich aan bepaalde spelers om noten zo lang te laten duren als de adem het toelaat heeft denk ik onder meer geleid tot de door de lucht vliegende zielsmuziek die iedere keer uit mijn boxen stroomt als ik dit opzet.
Hier kun je daar meer over lezen en ook over de 2007 release onderaan.

De reïntegratie van Ward deel 15:

Ruim zes jaar geleden volgde ik in het eerste jaar van mijn bachelor opleiding Algemene Cultuur Wetenschappen een vak waarin heel de geschiedenis van kunst in rap tempo werd doorgenomen. Toen we eenmaal in de 20e eeuw werden aangekomen kregen we een heel college over minimalistische muziek. Al vond ik de fragmenten die we te horen kregen in dit college zeer interessant vanuit een academisch oogpunt, kon ik op een persoonlijk vlak een stuk minder er van genieten. Er zat echter één fragment tussen dat er voor mij uitsprong, dit klonk warmer, meer organisch en dromeriger dan de andere fragmenten. Een jaar later wilde ik het betreffende stuk eens grondiger gaan beluisteren, maar de titel en componist waren mij ontschoten (ik was ervan overtuigd dat het door Philip Glass gecomponeerd was). Toen Teunnis mij dit album van Steve Reich tipte wist ik wel dat dit album een klassieker was, maar had ik geen idee dat dit het album was dat ik jaren geleden tevergeefs had gezocht.

Al snel wordt duidelijk waarom dit soort muziek minimalisme wordt genoemd. Repetitie is hier het sleutelwoord. Elke sectie bestaat uit een enkel akkoord (als ik me niet vergis), waarop verschillende instrumenten kleine melodielijntjes planten. Het klankenpalet bestaat onder anderen uit piano, xylofoon, marimba, viool, cello, klarinet en zachte vrouwenzang. Deze instrumenten komen als golven langzaam op om iets later weer even geleidelijk naar de achtergrond te verdwijnen. Op deze wijze creëert Reich een complex web van steeds verschuivende patronen. Een bijna mathematisch proces, toch klinkt Music for 18 Musicians nergens kil of machinaal. Reich slaagt erin om juist een heel warm en organisch geluid te creëren. Je hoort alle afzonderlijke instrumenten, maar tegelijkertijd ontstaat er een groter geheel. Reich heeft zo’n gevoel voor timnbre dat hij een enorm vol en warm geluid weet te creëren, zonder dat het ooit bombastisch klinkt of zelfs maar hint naar sentimentaliteit.

Bij minimalisme ligt misschien het gevaar op de loer dat het voornamelijk muziek van het ratio is, maar dat is hier allerminst het geval. Reich weet in dit warme klanktapijt een hoop emotie te leggen. Voor een avant-gardistisch genre als minimalisme is dit ook verrassend toegankelijke muziek. De invloed die dit stuk heeft gehad op de popmuziek verbaasd me dan ook allerminst. Teunnis had het in zijn aanbeveling van dit album in mijn topic al over Sufjan Stevens en Holden. Referenties die eenvoudig zijn te begrijpen. De xylofoon gebaseerde, weelderige klanktapijten die op Illinois regelmatig zijn terug te horen, grijpen duidelijk terug op dit werk. Holden grijpt nog nadrukkelijker terug op minimalistische genre en zijn muziek deelt een pulserende levensenergie met deze compositie van Reich. Zelf hoor ik ook duidelijk de invloed van dit werk terug in Four Tet’s prachtige There is Love in You (die ik al eerder in het kader van mijn topic van een recensie heb voorzien). Four Tet gebruikt dezelfde soort twinkelende repetitieve loops als Steve Reich. Met die duidelijke invloed op veel van mijn persoonlijke favorieten is het dan ook geen verassing dat dit album goed bij mij in de smaak valt (ik zal Reich’s CD-box Phases meteen doorgeven aan Sinterklaas). Een schitterende dromerige reis en verplichte kost voor elke liefhebber van elektronische muziek. 4,5*