Slowdive - Pygmalion (1995)

Ik zou deze plaat pas een tegenvaller vinden als ze de weg van Souvlaki (dat al een kleine achteruitgang was ten opzichte van Just For A Day) verder zouden platbewandelen en een zouteloze kopie zouden maken van Souvlaki. Gelukkig deden ze dat niet en kwamen ze met Pygmailion op de proppen. Een stuk abstracter en minder toegankelijk, en gelukkig een stuk minder poppy dan Souvlaki (gelukkig maar), maar zeker geen 'omfloerst computerkamergeknutsel'...

'Pygmalion', Slowdive's zwanenzang, is ongetwijfeld het meest kleurrijke en abstracte album dat het tijdperk der shoegazers heeft voortgebracht. Het meesterbrein achter dit album, Neil Halstead, blijft trouw aan zijn achtergrond, maar incorporeert elementen van de ambient, de electronica, de opkomende post-rock, en grote voorbeelden Talk Talk. Op het grenspunt van al deze genres, ergens ver ver weg van hier, staat een oude draaitafel met 'Pygmalion' op endless repeat..

Edoch, ik wil daaraan toevoegen dat 'Pygmalion’ draait om subtiliteit, nuance, en een product is dat zich nog het best laat omschrijven als 'less is more'. Want vergis u niet, dit album is geen eclectische kakafonie van alle hierboven vermelde invloeden. Eenvoud en soberheid zijn de kernwoorden die het meest van toepassing zijn. Maar de schaarse instrumentatie en kale invulling van de nummers herbergt veel meer dan een eerste luisterbeurt prijsgeeft.

Postrockstructuren zoals in 'Rutti' bijvoorbeeld, worden volgens het gewoonlijke protocol gehanteerd - althans zo lijkt het in eerste instantie. Maar na 10 minuten van toenemende spanning, toenemende verwachtingen, toenemende nood aan een allesomvattende climax, kabbelt het nummer onverstoorbaar voort in een tergend trage fade-out. Van uitbarstingen is er geen sprake, noch van onverwachte wendingen, of van aanwellende strijkers en overdadige instrumentatie – met andere woorden: alle pretenties en al te simpele (lees: 'flauwe') trucjes die eigen zijn aan de ‘post-rock’ zijn overboord gegooid. Wat is overgebleven zijn de constante spanningsboog, en de prestatie dat dit 10 minuten durende monotone gedram toch geen seconde verveelt (en tevens een hóóp spannender is dan nummers van bijvoorbeeld Explosions of Mogwai).
Een van de, zo niet dé beste post-rocksong die ik ooit hoorde. Geheel in de traditie van Talk Talk, maar net nog een tikkeltje abstracter, kaler, en dromeriger.

Op deze grootse ouverture volgt de geluidscollage ‘Crazy For You’. Sterk vibrerende en vertraagde gitaarmelodieën vermengen zich met verknipte samples van Halsteads stem, en voelen aan als een kolkende tornado van wolken en dromen. ‘Miranda’ is angstaanjagend, en mijn favoriet. Rustig gitaargetokkel ondersteunt de beschuldigende (en tevens onverstaanbare) klaagzang van Rachel Goswell, die ter tijd en stond wordt onderbroken door spookachtige stemmen. Opnieuw eenvoud troef overigens – alles blijft maar monotoon voortkabbelen, de basis van het nummer verandert niet. Wel worden steeds opnieuw samples toegevoegd en weggenomen, waardoor een zekere dynamiek gegarandeerd blijft. Ongetwijfeld onder invloed van elektronische muziek.

‘Trellisaze’ zet in met een vervreemdend deuntje, dat even later wordt vervoegd door een hamerend ritme, en voelt eerder ongemakkelijk aan. Aangenaam is het allerminst, hypnotiserend des te meer. Via het interludum ‘Cello’ en het dromerige ‘J’s Heaven’, die perfect de algemene sfeer van de plaat ondersteunen maar op zichzelf net iets minder te bieden hebben, komen we aan bij Goswell’s pareltje ‘Visions of LA’. Enkel vergezeld van akoestische begeleiding (die weliswaar gedrenkt is in zalvende delay), reciteert Goswell een prachtig abstract stukje poëzie. Opnieuw heel etherisch, maar ergens sijpelen hartepijn en verdriet door, en voelt dit aan als een terugkeer naar de grijze, eenzame wereld. Twee hartverscheurende minuten.

‘Visions of LA’s ‘down to earth’-esthetiek wordt echter briljant opgevolgd door het weemoedig extatische ‘Blue Skied an’ Clear’, dat alle mogelijke grijze wolken verdrijft in het refrein, en je in een opwaartse spiraal meeneemt naar helderblauwe hemelen. Zelden is zoveel schoonheid in één nummer gevat, zelden voelde een nummer zo aan als de essentie van geluk. Ik lul hier natuurlijk maar wat pretentieus verder, maar ik weet niet hoe ik mijzelf anders kan uitdrukken… Afsluiter ‘All of Us’ voert je, na de voorafgaande extase, op een wolkenbed mee naar oneindige gebergtes, spiralen van dromen en herinneringen, en een mogelijke god. Euh…

Mogelijks de mooiste plaat die ik ooit hoorde.

Slowdive goes Talk Talk. Vooral in de twee langste tracks "Rutti" en "Blue Skied An' Clear" is de invloed overduidelijk. Voor de rest weet dit album slechts af en toe te boeien met Seefeel-achtige abstracte gitaardrone-shoegaze. Klinkt negatief en niet bijster origineel, maar toch een ruime voldoende!

We will always hate Slowdive more than Adolf Hitler" dixit Richey Edwards van de Manics in 1991. Ik vraag me af of hij dit nog steeds zou denken moest hij nog in leven/niet vermist zijn? Slowdive was apart, ze waren a-politiek, ze begonnen als zogenaamde shoe-gazers maar waaierden over naar een kruising tussen ambient en dreampop. Ze werkten met Eno en Co toen iedereen grunge werd, en dan maakten ze Pygmalion.

Neil Halstead is een genie. Wat hij op deze plaat doet, deed iedereen omdraaien. De meesten begrepen het simpelweg niet. In 1995 wou iedereen de nieuwe Radiohead, Oasis of Blur zijn of godbetert, de nieuwe Smashing Pumpkins of Nirvana.

Net als The Kinks die bijna 30 jaar eerder op “We are the village green preservation society”, wars van alle heersende trends (summer of love, psychedelica r&B etc) een plaat maakten dat over een klein dorpje ging en hoe het leven daar is, zo heeft deze plaat Slowdive vereeuwigd.

Na het “succesje” van Souvlaki hebben ze hun sound uitgepuurd, alles gestript tot the bare essentials en dit is waar ze mee afkwamen. Ik snapte er toen geen bal van, de platenfirma snapte het niet, de radio's snapten het niet.

Maar ik ben ouder en wijzer geworden.

Uitleggen hoe goed deze plaat is kan ik niet maar ik zal een poging wagen.

Ik kan het enkel vergelijken met wat ik voel (sorry voor het wat pretentieuze stuk nu), met wat ik voel als ik naar sommige jazz, ambient of klassieke stukken luister. Dit is luistermuziek, geen achtergrondmuziek voor een dineetje voor twee. Dit is muziek voor je hersenen en je hart. Waar het om gaat. De synergie tussen die twee, wat een Thelonious Monk doet in de jazz. Die nadert de piano, speelt een traditional en slaat elke keer op de “verkeerde’ plaats aan en toch klopt het geheel en zo creëert hij iets nieuws.

Maar vergis je niet, elke noot is hier perfect. Hier is niets traditioneels aan.

Dit is de mooiste plaat die ik ken. Mijn nr. 1

Ongelooflijk, wat een album. Zojuist mijn waardering met een ster opgehoogd, want wat komt dit album - na een paar keren draaien - steeds harder en altijd lieflijk (ja, lijkt een paradox, maar is dat hier niet) bij mij binnen. Prachtige zwevende klanken, zeer druggy klinkend en voortdurend beelden en herinneringen bij mij oproepend. Geen idee hoe dit album dit bij mij flikt!

Lang geleden dat een album mij zo heeft bereikt. Ja, ik hou ook van de eerdere albums van Slowdive, vol gitaargolven, maar deze (tja, hoe noem je dit?), euh,.. postrock (?) album slaat alles. De band ken ik al vele jaren, maar dit album helaas veel te kort. Dan maar deze album vele keren achter elkaar beluisteren en mijn schade inhalen!

PS: Mooiste track: Blue Skied An' Clear . Op YouTube zag ik een clip van deze song terug die iemand in elkaar had gezet met zwart/wit beelden uit de goede (Californische?) jaren '50. Ben dus niet de enige die de mooie klanken van dit album combineert met flarden van beelden en mogelijke herinneringen...

Aanrader van een muziekfreak voor andere muziekfreaks die nog wel eens verrast willen worden.

Jarenlang uitgesteld, omdat ik altijd dacht dat dit veel minder zou worden dan Souvlaki, en ook dacht ik dat het zware slowcore ging zijn, wat me minder ligt, waar ik toch vaak voor de wat meer noisy shoegaze tracks ben.

Het is uiteindelijk toch iets totaal anders dan verwacht geworden, en het is onbegrijpelijk dat ik dit zo lang aan de kant heb laten liggen, want het eindverdict is volgens mij dat Pygmalion gewoon nog beter is dan Souvlaki (dat lang in mijn top 10 stond, en er nu net uitgevallen is). Maar ik wil het meer beluisteren om dit te kunnen bevestigen. Ik vind Pygmalion als album consistenter dan Souvlaki. Souvlaki is meer golvend met relatief (!) wat meer ups & downs, maar ook een stuk conventioneler, Pygmalion is absoluut een buitenaardse rit, een soort van etherische Sigur Ros. Het is een erg dromerig album, maar het heeft o zo ontzettend veel te bieden, en elk nummer op de interludes na palmt je compleet in.

Het was Crazy for You dat ik niet zo lang geleden voor het eerst beluisterde, en me volledig wegbloes, dus moest ik dit nu wel beluisteren, en ik ben blij dat het niet tegenvalt. Hun reunie album komt ook wel nog aan de beurt, en hun andere albums geef ik ook weer een paar spins, maar misschien nog belangrijker, ik denk dat post-rock me wel moet liggen, dus dat genre geef ik ook zeker een kans. Talk Talk, Sigur Ros en Godspeed You Black Emperor! komen ook zeker nog aan de beurt, en dat zal met dank aan dit album zijn.