Dead Kennedys - Fresh Fruit for Rotting Vegetables (1980)

De Elvis van de punkscene.
Versleten Blue Suede Shoes.
Blauwe afgetrapte Dr. Martens.
Jello Biafra klinkt zoals Sid Vicious wilde klinken.
Tijdens de opnames van de clip van My Way.
Dit is DE punkcrooner.
Viva Las Vegas.
Hij stopt persoonlijk de Rock & Roll als extra element toe.
Zonder hem zou Dead Kennedys gewoon doorsnee zijn geweest.

Ideale soundtrack bij een foute B film.
Seksistische horror met veel bloot.
Buitencategorie.
Voor mij in dezelfde hoek als The Cramps.
Erfgenamen van Dick Dale.
Die met zijn surfgitaar misschien wel een van de eerste punkers was.
Schijt aan de wereld.
Gewoon je eigen ding doen.

Verder onderscheid dit album zich door de manier van schrijven.
Biafra die met zijn humor juist de kritische luisteraar bereikt.
Want daarachter is de boodschap hoorbaar.
Misschien wel de beste methode.
Je kunt wel eeuwig kwaad blijven.
Schoppen tegen de heilige huisjes.
Maak het verschil.
Iedereen kent Holiday in Cambodia.
Zo ook California Über Alles.
Biafra wist verrekte goed waar hij mee bezig was.

Ik beluisterde dit album voor het RYM top-250 review topic – anno augustus 2022 was dit RYM #199

Punk begon ik te verkennen op basis van musicmeter, nadat ik er in veel andere en meer voor mijn hand liggende genres al relatief warmpjes bijzat – zo rond 2008. Zoals het gaat in de internet-era volgde ik daarvoor niet de traditionele route van commerciele-punkrock-op-the-box via punk-klassiekers naar uithoeken van het genre. Ik startte daarentegen met Gatefold het onvolprezen Orchid, dat een schot in de roos bleek, en Minor Threat, waar ik wat minder mee had - hoewel ook zeker niet verkeerd. Toch leerde ik te genieten van de kort-korter-kortst esthetiek en het verpakken van niet alleen maximale energie, maar ook maximale contrasten per vierkante seconde. Omdat het voor mij geen dagelijks luistervoer is, had ik er – buiten nog enkele stijlverwanten – wel voldoende aan, en dus had ik oerpunkclassic Fresh Fruit for Rotten Vegetables nooit opgezet. En dat terwijl de hoes met z’n contrasterende gele typografie op rauwe zwartwit ellende midden op mijn smaakpalet ligt.

Het eerste dat me opvalt is hoe veel dichter Dead Kennedys bij veel rock uit die tijd ligt dan bij de punk die ik gewend was. Ik heb af en toe het gevoel naar een activistische en energieke variant op Joy Division te luisteren, en zeker in thematiek is ook Gang of Four’s Entertainment, dat in deze lijst eerder de revue passeerde, niet ver weg. Overigens allemaal muziek uit ’79 en ’80 – en daarmee voelt ook dit weer een bijzonder tijdsgebonden document. Muzikaal is dat hier echter helemaal geen punt: puntige brokjes energie die worden gedreven door strak drumwerk dat zorgt voor een hele doordachte invulling van de ook hier vaak nog geen twee minuten per track – echt lekker to the point allemaal. Die gitaarlijntjes op ‘Chemical Warfare’ zijn heerlijk: donker activisme met de eenvoud en toegankelijkheid van de vroege Beach Boys. Voor protestmuziek is het bijna komisch licht verteerbaar, en dat is ook precies waar de kracht zit. Iets meer moest ik wennen aan zanger Jello, die me – vergeef me de absurditeit – op de minste momenten haast aan een soort cynische Andre van Duin doet denken, zo dik als alles er bovenop ligt. De maniertjes in zijn zang, de over-the-top lyrics direct vanaf ‘Kill the Poor’, de overamerikaanse uitspraak van ‘California Uber Alles’ – ik krijg regelmatig het idee dat ik naar slapstick van een komiek zit te luisteren. Toch is dit een dunne lijn, want ondertussen zit het veel te knap en spitsvondig in elkaar om daar echt aanstoot aan te nemen.

Hoewel de thematiek wel erg eenzijdig en gimmicky is en de sound af en toe wat over-Amerikaans, wordt die eenzijdigheid mooi gematcht met een plaat vol frisse rockmotiefjes waar de rem er amper opgaat en die toch lekker licht verteerbaar is. Een plaat die de benodigde eenvoud van het label ‘punk’ helemaal waarmaakt, en ondertussen hitparadetoegankelijk is, dat is knap en maakt dat ik vaker naar deze plaat teruggrijp dan ik na eerste beluistering verwacht had.

Voorzichtige 4*

"Ik word daar zo moe van, van ...!" De vaste oneliner van kabouter Lui, een typetje van Chris Cauwenberghs die vorige maand overleed. Waarom kom ik op dit zinnetje uit de tv-kinderreeks Kabouter Plop bij een punkplaat van de Dead Kennedys? Wel, omdat ik hierboven de volgende uitspraak tegenkom, dat "een beetje muzikant dit met twee vingers in de lucht naspeelt."

Ja, daar word ik moe van. Zelfs nu dat zinnetje alweer elf jaar oud is. Omdat er kennelijk niet wordt geluisterd naar de muziek. De heren van de DK's waren hoorbaar geen beginnelingen. Makkelijk aan te tonen, luistert u mee? Veertien nummers, zeven per plaatkant op dit in september 1980 verschenen album.

De uptempo opener Kill the Poor is mijn minst favoriete nummer vanwege het te blije refrein; met de titel zit 'm daar uiteraard wél de ironie; het lijkt wel Brits, maar de heren komen toch echt uit San Francisco. Forward to Death is een stukkie sneller met razendsnel slagwerk; dat vergt muzikaal vakmanschap. When Ya Get Drafted laat een hecht spelende groep horen met de snijdende stem van Biafra als troef.
In Let's Lynch the Landlord klinken echo's van klassieke rock 'n' roll, zij het dan op z'n punks, met bovendien een lekkere old school gitaarsolo; dat is wel méér dan even wat raggen: gitarist East Bay Ray (Raymond Pepperell) speelt al op dit debuut meer dan alleen punk. Een sneller nummer als Drug Me kwamen we tot dusver niet tegen: hardcore met razendsnelle, strak gespeelde gitaarlicks en zowaar een ijl orgeltje. Je hoort waar onder meer Slayer de mosterd vandaan haalde.
Snelle akkoorden op z'n Ramones in Your Emotions, een bluesschema in het snellere Chemical Warfare, als opgevoerde jaren '50 r&b. Met op 2/3 een gestoord walsje, strak gespeeld.

Op kant 2 komen de Dead Kennedys pas echt op gang. Eerst het bekende California über Alles, een protestlied tegen de skins als ik me goed herinner. Hoe dat was zag ik later in de film American History X. Na enige tijd duikt een doomriff op die geleidelijk versnelt, waarna het einde van het nummer opvallend veel wegheeft van het slot van Black Sabbath van Black Sabbath. De heren kenden ook deze klassieker én slaagden erin die in een geheel eigen jasje te steken.
Hardcore (punk) in I Kill Children, versnelde r&b á la Bo Diddley in Stealing People's Mail met warempel weer dat orgeltje, nu steunend onder het muzikale geweld. Robuust is Funland at the Beach met een snel gespeelde lick in het refrein, waarna het muzikaal pittigste nummer volgt. Rare gitaarlijnen in Ill in the Head, alsof dit progrock of fusionrock is - maar dan op z'n Dead Kennedys': gejaagd en als contrast een brug met cleane gitaar.
Moet ik klassieker Holiday in Cambodia uitleggen? Hier de lange versie, een ijzersterke compositie waarin alle kwaliteiten van de groep samenkomen met die snerpende stem van Biafra als kers op de taart. Hoort u trouwens ook eens cover Blokhut in de Achterhoek van The Bruurkes.
Met de - uiteraard versnelde - Elviscover Viva las Vegas wordt nog eens onderstreept dat de heren de uit Engeland overgewaaide punk bewust in een Amerikaanse muziektraditie plaatsten. Als cover niet heel spannend, wél veelzeggend.

Om Fresh Fruit for Rotting Vegetables in de context te zetten: vanaf 1976 kwam in Engeland de eerste golf punk bovengronds met in '77 elpees van bijvoorbeeld The Damned en The Stranglers en iets later van The Clash, Sex Pistols en X Ray Spex. Vanaf '79 volgde daar een naschok met namen als The Ruts, U.K. Subs en Angelic Upstarts, waarna in 1980 Discharge volgde met hardcore punk, veel sneller dan voorheen. Die laatste groep bracht nog geen album uit, de eerste hardcore op elpee kwam ik tegen op dit Fresh Fruit.

Muziek die in Nederland alleen bij de VPRO in de avond klonk. Muziek die wel degelijk de nodige instrumentbeheersing vereist, waarbij de groep dit live ingespeeld lijkt te hebben in verschillende sessies; je hoort het aan details zoals het gitaargeluid. Muziek die, als de groepsleden niet op elkaar zijn ingespeeld, in een geluidsbrij zou zijn verzand. Dat gebeurt hier dus zeker níet. Muziek die meer als een demo klinkt dan als een professionele studioproductie; toch zou ik het niet anders willen.

Ben op reis door new wave en aanverwanten, de albums achter de muziek op mijn afspeellijsten met dit genre beluisterend. Bij mijn vorige halte sloot ik augustus 1980 af met de derde van The Rumour.
Daar ontdekte ik dat ik hun laatste album met Graham Parker was vergeten: terug naar mei '80 en The Up Escalator.