Mike Oldfield - Incantations (1978)

Hoewel muzikaal technisch intrigerend mis ik de heart and soul, de passie in deze muziek. Het lijkt vooral een kwestie voor het hoofd, het brein, het muzikale genie. Daardoor duren de stukken naar mijn gevoel te lang en gebeurd er soms te weinig.

Dat is jammer, maar begrijpelijk in de zin dat Mike altijd nieuwe invloeden en werkvormen heeft gezocht gedurende zijn imposante carrière.

Toen Incantations uitkwam was ik nog een tiener en Oldfield was een muzikale god van mij. De voorgaande albums, met name Ommadawn, beschouwde ik als van een hogere orde.

Ik herinner me de eerste keer dat ik Incantations beluisterde. Het juichende gevoel bij de eerste minuten, wat een innovatieve muziek! Maar gaandeweg ook de twijfel, want oei.. bij dit werk worden de thema's wel érg vaak herhaald.

Dat dubbele gevoel is nooit wegggegaan. Ik herken me goed in wat Dazzler en Musician schrijven. Sommige passages tonen Oldfield op zijn best -het begin van Pt.3 en Pt.1- maar andere zijn saai tot zelfs irritant.

Stel je eens voor dat Incantations beperkt zou zijn gebleven tot één LP ...

INCANTATIONS 1978

Ik weet niet meer in welke volgorde ik mijn Oldfield platen destijds kocht.
Het begon met Moonlight Shadow en In Dulci Jubilo. Uit de uitverkoopbakken viste ik
(toen al anno 1984) Tubular Bells. In de bieb vond ik Ommadawn en Hergest Ridge.
Daarna moet het QE2 of deze Incantations geweest zijn denk ik.

Ik weet dat ik bijzonder in de wolken was met Incantations: mijn eerste dubbelelpee.
Dat kwam door deze Benelux compilatie Mike Oldfield - Mike Oldfield's Wonderland (1981)
waarop het mooiste stuk Oldfield ooit terug te vinden was.

De eerste 8.40 minuten van Incantations (Part Three).
Dat deel opent met een soort rondedans (elke Oldfield plaat heeft zijn folkmoment)
en gaat dan over in een winderig door vibrafonen gestuurd klankschap waarop
Mike schier eindeloos improviseert met zijn allermooiste gitaarsolo.

Een passiemoment: woorden als pijn, smart, weltschmerz, verscheurdheid,
weemoed schieten tekort om de opgeroepen waaier van emoties te beschrijven.
De schoonheid van een stervend bos ... herfstkleuren.

De herfst bladert door de bomen
Het laatste hoofdstuk van een boeiend jaar

Soms heb ik echt dichterlijke pretenties, maar die woorden
drukken perfect uit wat Incantations (Part Three) met me doet.

Dat wil zeggen: de eerste helft van het derde deel.
Want het fragment dat daarop volgt vind ik bijna het saaiste stuk van de plaat.
En zo beleef ik deze dubbelaar ook met dubbele gevoelens.

Want Incantations (Part Four) weet me maar gedeeltelijk te boeien.
De opening is sterk, maar dan houdt Oldfield dat bevroren thema wel erg lang aan.
Uiteindelijk eindigt de plaat met een lied dat nogal eens op Best ofs verscheen.

Incantations (toverspreuken) zijn Oldfields Vier Jaargetijden.
Ik kan het album echt niet anders beluisteren dan vanuit die vergelijking.

Deel vier is de winter, deel drie de herfst (met de boerendans
die we ook kennen van Antonio Vivaldi's wereldberoemde werkstuk).
Het is geen toeval dat Mike Oldfield in 1976 Vivaldi in C opnam, een eigen
interpretatie van Vivaldi (vergelijkbaar met Mike's William Tell Ouverture).
Het nummer verscheen als rariteit op de boxset Elements uit 1993.

Over naar de eerste schijf van het dubbelalbum.

Incantations (Part One) is de lente met zijn zonnige strijkers en frivole fluiten.
Broer en new age icoon Terry Oldfield (fluit) en zus Sally (vocalen) musiceren mee.
Het is het enige deel dat ik van de eerste tot de laatste seconde okee vind.
In de drie andere delen worden de thema's soms te lang uitgesponnen.

Hoorbaar in deel één is Oldfields bewondering voor het werk van Philip Glass.
In Incantations (Part Two) duiken referenties naar Vangelis op. Vooral in de spacy intro.
Het tweede deel is een langzamer stuk dat voor mij zomerse sferen oproept,
vooral in de Indiaanse hymne die bijna de helft van dat deel beslaat.

De single Cuckoo Song die aan Incantations vooraf ging
heeft Pipetune als b-kant. Een stukje Incantations in wording
dat uiteindelijk niet werd gebruikt maar qua sfeer het best aansluit
bij het tweede deel. Om het plaatje helemaal af te maken vermeld ik
nog graag Wrekorder Wrondo, een traditional in pure Oldfield stijl
die nog het best op een mix van Portsmouth en Blue Peter lijkt.
Terug te vinden op de enkel in de UK uitgebrachte Take Four ep.

Deze zomer mogen we ons aan een deluxe editie van die album verwachten.
Het zal de moeite zijn om dit werk in opgepoetste versie te herontdekken.

Een heerlijk nagenoeg instrumentaal album, waarop Mike Oldfield prachtig gebruik maakt van reperterende patronen of repeterende maten. Als ik goed tel, is het telkens acht maal een patroon repeteren, om dan naar een aansluitdende maat over te gaan. Echter, binnen die acht maal In Part One is bijv. de overgang van de repeterende zang 'Diana Luna Lucina/ naar het fluit gedeelde, ondersteund door het strijkorkest heerlijk vormgegeven.

Die repeteerheid zal niet bij iedereen even goed in de smaak vallen. Sommmigen zien graag meer variatie, voor mij en anderen geeft het juist een stukje rust. Waar ik zelf op 'kik', zijn de telkens subtiele veranderingen die hij in de maat of in de toon van de instrumenten aanbrengt. Ondanks dat een maat hetzelfde klinkt, is die maat een halve minuut later telkens al gewijzigd.

Mooi vind ik het dan dat hij 72 minuten orchestraal symfonische rock weet te componeren, waarbij de thema's in de vier delen toch goed bij elkaar aansluiten. Zo heeft Part Two een ander ritme, doch door bij de start de blokfluit en de golvende synthesizer te gebruiken, volgt het heel mooi op Part one. De verandering in het nummer komt mooi tot stand via sprookjesachtige melodie vlot gevolgd door een mooie scherpe gitaar vanuit de verte.

Het gave is dan ook dat Mike Oldfield Keltische thema's verwerkt zonder oubollig te klinken. Hij weet met Incantations een eigentijds album te maken, dat nu in 2021 nog steeds krachtig overeind staat. Ik heb geen gevoel van gedateerdheid bij dit album. Het is een van mijn favoriete Mike Oldfield albums, eentje die ik vaak opzet.