Nasmak - Nasmak Plus Instruments / Instruments Plus Nasmak (1980)

Verdorie: IK heb deze plaat; geen idee meer hoe die klonk; hmm; morgen maar eens draaien.

Eyes is een zeer goed nummer.
Zou zo op een plaat van Minimal Compact kunnen staan.

En? Hoe klonk hij?

Met zangeres Truus de Groot op de kraakdoos.

Truus, ze zijn je helemaal vergeten. Daar doe je het nou voor...

Debuut LP van een uit Nuenen afkomstige new wave formatie met "twee in opzet afwijkende plaatkanten. Op de eerste fungeert het klassieke gitaar-bassdrums-concept als vertrekpunt, terwijl de achterkant vooral experimenten met geluid laat horen, met een opvallende rol voor de kraakdoos. De elpee, die klinkt als een gestoorde variant op The B-52's, wordt door een groot aantal insiders met gejuich ontvangen. De gezaghebbende Engelse discjockey John Peel noemt het zelfs de beste plaat van het continent in jaren en is zo enthousiast dat Nasmak de eerste Nederlandse band is die in Londen een John Peel-sessie doet."
(bron: Popinstituut.nl)

Nasmak kende ik slechts van naam, maar op reis door new wave belandde een (toen nog willekeurige) track op een afspeellijst en de afgelopen dagen bereikte via het streaming het hele Nasmak Plus Instruments / Instruments Plus Nasmak mijn oren.
In het kort: in eerste instantie niet makkelijk. Maar vooral: hoe verder het album vordert, hoe toegankelijker de muziek wordt. En bij vaker draaien wennen ook de moeilijker toegankelijke composities.
Eerst nog een waarschuwing: de oernederlandse namen van de groepsleden zouden tot negatieve vooroordelen kunnen leiden. Wie daar last van heeft, zou ze in het Engels moeten vertalen: dit album staat vér boven spruitjesnostalgie.

Kant 1 heet Nasmak Plus Instruments. Opener (Song to a) Dummy leunt op een midtempo repetitieve riff die niet spannend is; in combinatie met de dwarrelende roepzang van Truus de Groot is het doorbijten; als het lied op 2'46" plotseling versnelt met bovendien een effect op de drums als stuiterballen, is daar toch avontuur. Ook Notions bevat zo'n riff die met hetzelfde gemak uit de vroege rockjaren '70 had kunnen komen (King Crimson, Black Sabbath), maar dan in een wavejasje met een vervreemdende synthsolo.
Met het neurotische Food for Thought landt het wél meteen. Gewone leadzang bovendien van naast De Groot ook Joop van Brakel.
Stratego is aangenaam vanwege de vervlechtende gitaren van Van Brakel en Henk Janssen, wat nog sterker wordt gedaan in het soms groovende, soms tegendraadse Neckermann, mijn eerste kroonjuweel van deze plaat. Slotlied van de eerste kant is Pig Problems, dat de vervormde stem van De Groot bevat en de nodige tempowisselingen en breaks; het creatieve drumwerk van Toon Bressers waar bassist Theo van Eenbergen naadloos bij aansluit, valt steeds meer op.

Kant 2 Instruments Plus Nasmak begint met een lang gitaarakkoord, alsof het pauze is geweest en (hier leadzanger) Van Brakel ons weer naar het podium roept. In dit Eyes blijkt een hupsend - suggestief woord, sorry, maar luister en oordeel zelf - ritme. Het groeit uit naar een scheurende climax. Dan volgt mijn tweede kroonjuweel: het heet kortweg So en doet me aan Oh La La La van TC Matic denken - maar die verscheen een jaar later. Heerlijke neurotische groove en riff.
Uptempo is Big Man (The Soundtrack), met fijne gestoorde synthsgeluiden en De Groot die vocaal fel uithaalt op z'n Siouxsies of Toyahs. Wát een verschil met haar stijl op de eerste twee nummers! In Spy en Special Agreement meer grote uithalen in de zang, in de gitaarlijnen een gejaagde monotonie.
Dan is Heartbeat kalmer en toch zet De Groot haar krachtige longen in; mooie stem, opnieuw denk ik aan de Engelse zangeressen die ik eerder noemde; opnieuw halverwege een andere gitaarriff en versnelling. De Iron Maiden van de new wave? Niet schieten! Met het abstractere, door Van Brakel gezongen Eleven sluit het album af.

Qua nervositeit zou je vergelijkingen met de New Yorkers van Talking Heads en Television kunnen maken. Met de tegendraadse gitaarlijnen en percussieve ritmes moet ik bovendien denken aan hetgeen twee heren van het Londense The Stranglers deden op hun soloalbums, te weten Nosferatu uit 1979 en Euroman Cometh. Plus op hun gezamenlijke wurgerplaat The Meninblack uit '81. Nasmak Plus Instruments / Instruments Plus Nasmak is echter vooral aangenaam eigenwijs en van internationale klasse.

De plaat verscheen in september 1980 en wordt dus binnenkort 45. Tijd voor hernieuwde aandacht voor dit zwarte vinylpareltje. Met graag een applaus voor de hoes, kijk maar eens goed.
Noot: de tracktijden op streaming wijken bij ieder nummer af van wat MuMe vermeldt. Ik ben niet in het bezit van het originele album en zal daarom geen correctie indienen, maar denk dat MuMe ernaast zit: Stratego bijvoorbeeld duurt geen 60 maar 191 seconden...

Mijn reis door new wave kwam van de tweede van Martha and the Muffins, ook al een album dat me destijds ontging maar van klasse is. De volgende halte is bekender en niet minder aangenaam: Black Sea, de vierde van het Engelse XTC.