Discipline. - Unfolded Like Staircase (1997)

Niets kon me meer blij maken dan een recensie te moeten schrijven over Discipline.s Unfolded Like Staircase, het symfo-meesterwerk van de jaren 90 (ja, dat bestaat dus ook en is niet enkel prog metal als Dream Theater of Porcupine Tree (wat niet echt prog metal is)). Nu heeft dit album bij ongeveer iedereen die het kent een mythische status (ik zie hier 3 kenners: alledrie zien ze het erg hoog aan). Is dit album dan écht zo goed? Het antwoord daarop is eigenlijk simpelweg ja. De vraag die daarop volgt, zal natuurlijk zijn: wat maakt dit album zo goed? en wat maakt dat het zulk een mythische status heeft?

Laat me eerst was over de band zelf vertellen. Discipline. is de band van Matthew Parmenter, een naam die bij de kenners klinkt als geen ander. En multi-instrumentalist eigenlijk, op dit album zijn de toetsen (ook de mellotron), de viool-stukken & de sax van hem. Ook zingt hij nog eens. En in zijn zang ligt een punt dat hem meteen aan 1 van de grote jaren 70-symfo-bands bindt. Zijn stem heeft wat weg van die van Peter Hammill van Van Der Graaf Generator. Deze band is meteen 1 van de grote inspiratiebronnen van dit Discipline., maar ook Genesis en King Crimson komen hier langs. Niet de minsten dus. Ik hoor u nu al zeggen: maar ze kopiëren dus eigenlijk gewoon de jaren 70-bands? (zoals de neoprog-bandjes eigenlijk veel doen) Parmenter (want hij is natuurlijk de leider van de band) gebruikt de invloed & vermengt dit met zijn eigen ideeën, wat tot meesterlijke muziek leidt.

Nu moet wel gezegd worden dat Unfolded Like Staircase verdomd zware kost is. Op zich niet zo vreemd als je bands als VDGG & King Crimson als invloeden hebt. Zij stonden nu ook niet meteen bekend als vrolijke bands. Zowel muziek als tekst gaan dit zwaarmoedige versterken. Parmenters teksten zijn ronduit geniaal, maar suïcidaal met momenten. Invloedsferen daar zijn weer Hammill & de vroege Fish. Verder wil ik niet al te veel over de teksten kwijt. Op de ProgWereld-site is dit door een goeie vriend van me veel beter beschreven. En daar ik niet aan schaamteloos kopiëren wil doen, verwijs ik er maar even naar.

De plaat begint met een waar meesterwerk van de symfo: Canto IV (Limbo). Voor mij het allerbeste symfo-nummer aller tijden. Het nummer duurt 13:47 maar je verveelt je geen seconde. Vanaf de magistrale intro tot de outro is het nummer geniaal. Nu heb ik al vaak Parmenter de hemel in geprezen, maar natuurlijk mogen de andere bandleden er ook zijn. Bouda's gitaarwerk hierop is namelijk ook van enorm hoge kwaliteit. Hij weet de zwaarmoedige gevoelens die Parmenter in het nummer wil leggen, door middel van zijn gitaar prachtig over te brengen. Nu zou ik over dit nummer kunnen blijven doorgaan & superlatieven uit de kast blijven halen, maar dat is uiteindelijk ook niet echt de bedoeling.

Crutches is het volgende nummer op de plaat, van alweer een kleine 13 minuten (Discipline. blijft amper 1 keer onder de grens van de 10 minuten op dit album). Na zulk meesterwerkje dat Canto IV (Limbo) wel niet is, verwacht je dat het alleen maar minder kan worden. Nu is dat niet waar. Crutches is ook een zeer sterk nummer dat op dezelfde zwaarmoedige thematiek blijft zweven. Muzikaal is dit weer een waar meesterwerkje dat perfect in elkaar zit.

Volgt er dan nog Into The Dream dat met z'n 22 minuten het langste nummer van de plaat vormt, en de 2 delen van Before The Storm. Het volstaat bij beide nummers te zeggen dat de superlatieven wel degelijk bovengehaald horen te worden. Maar dat het zeer zwaar blijft.

Als conclusie kan ik me alleen maar afvragen waarom dit meesterwerk door zo weinig mensen gekend is? 2 Stemmers op deze site amper... Genesis, King Crimson, VDGG, Marillion-met-Fish als invloeden, met een eigen stijl erbij, dat kan op zich niet slecht klinken. En dat doet het ook niet. Overal doet deze plaat zijn mythische status alle eer aan. Eigenlijk een jaren 70-symfo-band maar dan in de jaren 90... Jammergenoeg was dit meesterwerk wel meteen hun laatste wapenfeit. 2 albums, een live-album & een DVD is alles wat deze band ons heeft nagelaten. Om triest van te worden... Ware het niet dat Matthew Parmenter een neefje, Ryan genaamd, heeft die blijkbaar dezelfde zieleroerselen als Matthew heeft & die ook aan plaat wil toevertrouwen. Er is dus opvolging verzekerd voor Discipline. Hoewel deze cultband nooit meer geëvenaard zal & kan worden. Maar dat hoeft voor mij niet. Discipline. heeft ons 2 meesterwerken afgeleverd van een buitenaardse kwaliteit, waarvan dit er nog eens met kop & schouders bovenuit steekt. Eigenlijk rest me nog maar 1 boodschap mee te geven aan alle symfo & prog-fans: ga dit album luisteren!, er zal een wereld voor je opengaan die je nooit meer wil missen.

Een visionaire tekstschrijver en multi-instrumentalist met grenzeloze ambitie, omringd door uitstekende muzikanten, en de incidentele echo's van King Crimson en vooral Tony Banks storen me absoluut niet, maar vijf sterren kan ik hier toch niet aan kwijt. Ten eerste gaat die knauwende stem me af en toe behoorlijk op de zenuwen werken, net zoals ik nooit aan Hammill heb kunnen wennen, en ten tweede maken sommige composities toch een beetje de indruk dat ze zijn gebaseerd op aparte tekstfragmenten waar later melodieën en arrangementen omheen zijn gevlochten zonder dat het resultaat daarmee echt een muzikale eenheid is geworden. Met name Crutches met z'n matige zangmelodieën heeft daaronder te lijden, en hetzelfde zou je kunnen zeggen van het lange Into the dream, maar de dromerige en tegelijkertijd benauwende tekst daarvan is zó sterk dat die het nummer nog grotendeels bijeenhoudt. Alle respect voor Matthew Parmenter, en het openingsnummer en het After the storm-duo zijn geweldig, maar de tussenliggende 35 minuten zijn voor mijn oren vaak te fragmentarisch om mij vast te kunnen houden.
        Een laatste punt: op de hoesfoto hierboven, maar ook op bijvoorbeeld Progarchives, staat de bandnaam met een punt erachter, maar op de uitgave die ik hier voor me heb (de 2022-versie) is de punt op een duidelijk zo bedoelde wijze afwezig. Heeft de band die punt inmiddels geschrapt omdat dat bijvoorbeeld in internet-links voor problemen zorgde?